Chỉ một ngày sau khi thông báo sẽ thu "phí bảo vệ" 20% với các tàu hàng qua Hormuz, Tổng thống Mỹ đã rút lại ý định này.
"Sau các cuộc nói chuyện hiệu quả với các nhà lãnh đạo Trung Đông, tôi quyết định thay thế khoản phí 20% trả cho Mỹ bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư mà các quốc gia vùng Vịnh sẽ thực hiện với Mỹ", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 14/7.
Chỉ mới một ngày trước đó, ông tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với cảng biển Iran, đồng thời thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của các tàu đi qua eo biển. Ông giải thích rằng đây là khoản chi phí cần thiết để Mỹ thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh và an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này. Giá dầu thế giới đã tăng hơn 10% vì thông tin này.
Tuy nhiên, sau thông báo rút lại phí trên, thị trường bắt đầu hạ nhiệt. Mỗi thùng Brent hiện chỉ còn 84 USD, trong khi WTI là 78 USD, giảm khoảng 2 USD so với chiều nay.
Căng thẳng Trung Đông leo thang trở lại từ cuối tuần qua, khiến cả Mỹ và Iran đều tiến hành các cuộc tập kích mới vào nhau. Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã tuyên bố đóng cửa Hormuz, sau khi nổ súng cảnh cáo một tàu thương mại.
Trước thông báo tối 14/7 của ông Trump, Chủ tịch hãng tư vấn Lipow Oil Associates (Mỹ) Andy Lipow ước tính mức phí đề xuất sẽ khiến giá mỗi thùng dầu đi qua eo biển Hormuz tăng thêm 16 USD một thùng. Phí này cũng sẽ đe dọa nguồn cung dầu toàn cầu. Thị trường từng kỳ vọng nguồn cung tăng mạnh sau khi Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ tháng trước. Tuy nhiên, sự lạc quan đó đang ngày càng giảm sút. "Khả năng dư cung sẽ khó, đặc biệt nếu eo biển Hormuz đóng cửa hoàn toàn", ông nói.
Ngân hàng Citi cũng cảnh báo việc áp dụng mức phí trên làm tăng nguy cơ đối đầu quân sự quy mô lớn trong ngắn hạn. "Chúng tôi cho rằng nguy cơ leo thang quân sự sẽ tăng lên đáng kể nếu thông báo này được triển khai", Citi nhận định trong báo cáo sáng 14/7.
"Khả năng chính quyền Iran từ bỏ biên bản ghi nhớ cho đến khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ hoàn tất đang tăng lên. Kịch bản này nhiều khả năng sẽ khiến giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn", các nhà phân tích tại Citi dự báo.
Trước chiến sự, khoảng 20% dòng chảy dầu, khí hóa lỏng toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Lưu lượng tàu qua đây giảm mạnh từ đầu tháng 3 và chỉ bắt đầu hồi phục sau khi Washington và Tehran ký thỏa thuận ngừng bắn
Hà Thu (theo CNBC, Reuters)