MỹSau gần 40 năm mang thân phận kẻ sát nhân, Eric Smokes và David Warren được minh oan khi các nhân chứng thừa nhận đã khai gian dối hoặc bị ép đưa ra lời khai sai sự thật.
Rạng sáng 3/1/1987, Eric Smokes, 19 tuổi, đang đưa bạn gái Tammie Jenkins đi bộ về nhà thì bất ngờ bị cảnh sát bao vây, khống chế và yêu cầu đi theo về đồn.
Eric bị thẩm vấn hàng giờ tại đồn cảnh sát. "Họ bắt đầu bằng những câu hỏi về ngày giờ. Tôi cố gắng trả lời thành thật nhất có thể, nhưng tôi nghĩ 'chuyện này có vẻ nghiêm trọng'. Rồi họ bất ngờ nói 'đã có một vụ giết người'", Eric kể lại.
Cuối ngày hôm đó, cảnh sát gõ cửa nhà David Warren, 16 tuổi. David không có ở nhà mà đang ở căn hộ của bạn gái Kim Williams, ngay cùng dãy hành lang. Sau đó, mẹ David đến gọi cậu về.
Theo lời David, ban đầu các cảnh sát tỏ ra khá hòa nhã. Nhưng khi đưa cậu ra khỏi sự giám sát của cha mẹ, ngay tại hành lang khu căn hộ, thái độ của họ lập tức thay đổi.
"Họ bảo tôi cởi áo. Vợ của nạn nhân đã cào vào người kẻ tấn công chồng mình, nên họ muốn kiểm tra xem trên người tôi có vết cào nào không. Nhưng tôi không hề có", David kể.
Tại đồn cảnh sát, các điều tra viên bắt đầu thẩm vấn về hành tung của David trong đêm giao thừa. "Tôi vô cùng hoảng sợ", David nhớ lại.
Những gì xảy ra sau đó đã mở đầu cho chuỗi sự kiện khiến cả hai phải chịu cảnh tù tội cho đến khi bước sang tuổi trung niên. Mãi đến năm 2024, Văn phòng Công tố quận Manhattan mới đề nghị hủy bỏ các bản án, thừa nhận việc truy tố họ là "bất công".
Nhân chứng khai gian dối
David và Eric là những nghi phạm chính trong vụ sát hại Jean Casse, du khách người Pháp 71 tuổi, bị cướp và tấn công đến chết chỉ vài phút sau khi quả cầu đếm ngược chào năm mới 1987 hạ xuống ở Quảng trường Thời Đại. Hiện trường cách địa điểm này khoảng 10 dãy nhà về phía bắc.
Hai thiếu niên vốn là bạn bè. Tối hôm đó, họ cùng một nhóm bạn đến Quảng trường Thời Đại với hy vọng xem buổi biểu diễn nhạc rap tại Latin Quarters, địa điểm âm nhạc rất được giới trẻ yêu thích thời bấy giờ. Tuy nhiên, giá vé vào cửa đêm giao thừa quá cao nên không phải ai trong nhóm cũng đủ tiền mua. Cuối cùng, cả nhóm chỉ tụ tập bên ngoài câu lạc bộ một lúc rồi ra về.
David và Eric khẳng định chưa từng đến gần hiện trường án mạng. Lời khai này được những người bạn đi cùng xác nhận. Tuy nhiên, một số nhân chứng cho biết đã nhìn thấy họ tại hiện trường. Cả hai sau đó bị bắt và đưa ra xét xử với cáo buộc giết người cấp độ hai.
Nổi bật nhất trong số các nhân chứng là James Walker, khi đó 16 tuổi. James từng bị bắt ngày 2/1/1987 vì một vụ cướp khác xảy ra tại khu vực Quảng trường Thời Đại. Trong quá trình thẩm vấn, James nói với điều tra viên rằng Eric đã thú nhận với cậu ta việc sát hại Jean Casse.
Eric nói có quen biết James nhưng không đi chơi cùng nhau. Trước lời khai của James tại phiên tòa, Eric bàng hoàng: "Cậu ta bịa ra mọi chuyện. Đây không phải chuyện kiểu 'David và Eric lấy trộm kẹo trong cửa hàng', đây là một tình huống nghiêm trọng, có thể thay đổi cả cuộc đời. Sao cậu ta có thể đứng đó và làm như vậy?".
Về phần David, thiếu niên cho biết từng được đề nghị một thỏa thuận nhận tội: nếu đồng ý làm chứng chống lại Eric thì có thể được trả tự do chỉ sau khoảng một năm, trong đó một nửa thời gian đã được tính từ thời gian bị tạm giam chờ xét xử.
Nhưng với David, đó không phải là lựa chọn. "Điều đó đồng nghĩa với việc tôi phải nói dối để hại một người khác. Không có gì phải suy nghĩ cả", David nói.
Tháng 7/1987, Eric bị kết tội và tuyên phạt tù chung thân với thời hạn tối thiểu là 25 năm. David cũng bị kết tội và nhận án chung thân với thời hạn tối thiểu là 15 năm. Cả hai không nhận tội.
Năm 2005, James viết một lá thư gửi Eric, thừa nhận cảm giác tội lỗi sâu sắc vì đã đưa ra lời khai sai sự thật. "Tôi không biết vì sao mình lại làm vậy, ngoài việc tôi muốn được tự do và tiếp tục hút ma túy đá. Tôi đã phạm phải tội ác tày trời", thư viết.
Đến thời điểm đó, David và Eric đã bị giam giữ tổng cộng 18 năm.
Hành trình minh oan
Ban đầu, David và Eric thụ án ở cùng một khu giam giữ. Sau đó, họ được chuyển đến các cơ sở riêng biệt nhưng vẫn giữ liên lạc.
Tháng 12/2007, David được trả tự do theo diện phóng thích có điều kiện sau 20 năm thụ án. Anh tái hợp với bạn gái Kim Williams, kết hôn và có một con gái.
Eric và Tammie Jenkins cũng tái hợp. Họ kết hôn vào năm 2011 khi Eric vẫn đang thụ án tại trại cải tạo. Cùng năm đó, Eric được trả tự do.
Dẫu đã trở lại cuộc sống bình thường, hai người bạn không từ bỏ hy vọng được minh oan, lấy lại danh dự.
Năm 2017, Văn phòng Công tố quận Manhattan phản đối đề nghị hủy bỏ bản án từ luật sư bào chữa của David và Eric. Đề nghị này sau đó bị tòa bác vào năm 2020.
Đến 2022, Đơn vị Xem xét Công lý Sau kết án (PCJU) mở lại cuộc điều tra. Các điều tra viên đã phỏng vấn hơn 20 nhân chứng, đồng thời rà soát toàn bộ hồ sơ truy tố và tài liệu điều tra của cảnh sát.
Cuộc tái điều tra phát hiện nhiều bằng chứng quan trọng chưa từng được đưa ra trong quá trình xem xét năm 2017. Trong đó có các cuộc phỏng vấn mới với những người từng là thiếu niên ra làm chứng tại phiên tòa, qua đó cho thấy nhiều người thực chất đã bị đối xử như nghi phạm.
Một nhân chứng từng khai năm 1987 rằng đã nhìn thấy David và Eric thực hiện vụ tấn công khiến Jean Casse tử vong. Tuy nhiên, người này sau đó cho biết đã nói những điều mà cảnh sát muốn nghe để tránh bị bắt.
Một nhân chứng thiếu niên khác, ban đầu cũng khai đã nhìn thấy David và Eric gây án, sau đó rút lại lời khai. Người này tiết lộ cảnh sát từng nói rằng một nhân chứng khác đã nhận diện David và Eric, đồng thời cảnh báo nếu không đưa ra lời buộc tội tương tự, cậu ta sẽ bị truy tố.
Một người khác giải thích đã khai không đúng sự thật do sự non nớt của tuổi trẻ và có mâu thuẫn riêng với Eric.
James đã qua đời nhưng bức thư của anh ta cũng được đưa vào hồ sơ bằng chứng.
Các công tố viên kết luận cảnh sát đã gây áp lực lên các nhân chứng. Cùng với việc không có bằng chứng ADN nào liên kết Eric hoặc David với vụ án, thẩm phán Stephen Antignani quyết định hủy bỏ các bản án vào tháng 1/2024.
"Eric Smokes và David Warren đã mất hàng chục năm cuộc đời vì một bản án bất công. Tôi được truyền cảm hứng bởi sự kiên trì không ngừng nghỉ của ông Smokes và ông Warren trong hành trình đòi lại công lý, và hy vọng quyết định hôm nay cuối cùng có thể mang đến cho họ phần nào sự an ủi và công bằng", Ủy viên công tố quận Manhattan Alvin Bragg nói.
Nhà chức trách chưa công bố bất kỳ nghi phạm nào khác trong vụ sát hại ông Casse.
Niềm vui không trọn vẹn
Kim đột ngột qua đời vì chứng phình động mạch vào năm 2020, bốn năm trước khi bản án của David được hủy bỏ. "Vợ tôi không bao giờ được chứng kiến. Điều đó khiến tôi day dứt. Cô ấy là một phần trong cuộc đấu tranh này", David nói.
Tammie qua đời vì ung thư buồng trứng vào tháng 8/2024.
Sau gần 25 năm ngồi tù và 12 năm đấu tranh để được xóa án, David và Eric đã đạt được thỏa thuận bồi thường với thành phố New York. Con số cụ thể không được tiết lộ nhưng luật sư cho biết cả hai sẽ không phải lo đi làm.
Tuy nhiên, khi nói về khoản tiền bồi thường, hai người bạn đều khá trầm ngâm.
"Nói thực tế thì, quãng đời tôi đã đi qua dài hơn rất nhiều so với quãng thời gian còn lại phía trước. Ở thời điểm này, điều quan trọng là đảm bảo một tương lai tốt đẹp hơn cho con gái tôi", David nói.
Eric gọi khoản bồi thường là "niềm vui xen lẫn đắng cay". Họ không tổ chức ăn mừng, chỉ muốn chia sẻ khoảnh khắc này với những người thân yêu.
Sau khi nhận bồi thường, cả hai đã rời New York và chuyển đến những nơi khác nhau, song họ vẫn nói chuyện mỗi ngày.
Tuệ Anh (theo AETV, ABC7)