Hà NộiBào chữa cho cựu cục phó hải quan trong vụ hối lộ 1,5 tỷ đồng để thông quan lô hàng sản xuất thực phẩm giả, luật sư cho rằng cán bộ nhận tiền là "sai nhưng không phạm pháp".
Sau khi Nguyễn Thế Việt, cựu cục phó Giám sát quản lý về Hải quan, bị VKSND Hà Nội đề nghị 5-6 năm tù cho tội Nhận hối lộ, hai luật sư của ông này dành gần một giờ bào chữa cho thân chủ, ngày 28/7
Bị cáo Việt bị cáo buộc khi đương chức đã cùng thuộc cấp tại cục - Nguyễn Hữu Tuân, nhận tổng 1,5 tỷ đồng của CEO Công ty MediUSA, giúp thông quan lô hàng nguyên liệu trị giá khoảng 20 tỷ đồng.
Số nguyên liệu sau đó được MediUSA sản xuất 236 dòng sản phẩm chức năng cho người già, trẻ nhỏ. 88 trong số này, bị cáo buộc là hàng giả.
'Sai nhưng không phạm pháp'
Luật sư thừa nhận việc Việt nhận tiền, xét trên phương diện công chức, "tất nhiên là không đúng". Tuy nhiên, theo ông, "cái không đúng này không hẳn đã là hành vi phạm tội" nếu không có sự thỏa thuận, vòi vĩnh hoặc đánh đổi quyền hạn để lấy lợi ích vật chất.
Luật sư cho rằng Việt nhận tiền trong tâm thế đã tư vấn, hướng dẫn nghiệp vụ nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, chứ không phải nhận tiền để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Theo lập luận này, khoản tiền doanh nghiệp đưa sau đó chỉ mang tính chất "quà tặng cá nhân".
"Nghĩa là đã làm được những cái việc này rồi mới có vấn đề tiền, chứ không phải là đòi tiền trước rồi mới làm", luật sư trình bày.
Vì vậy, theo luật sư, việc nhận quà tuy sai nhưng không thể mặc nhiên coi là nhận hối lộ.
Như Việt khai trước đó, bị cáo không biết cấp dưới đã yêu cầu doanh nghiệp đưa 1,5 tỷ đồng mà chỉ được chia 800 triệu đồng. Nguyễn Hữu Tuân sau đó còn giữ lại 100 triệu đồng tiền "môi giới", nâng tổng số tiền thực tế hưởng lợi lên 800 triệu đồng, nhiều hơn cấp trên.
Về thẩm quyền, luật sư cho rằng Cục Giám sát quản lý về Hải quan chỉ có chức năng hướng dẫn, giải đáp vướng mắc pháp luật và nghiệp vụ cho doanh nghiệp, không có thẩm quyền trực tiếp quyết định việc thông quan hàng hóa.
Do đó, luật sư cho rằng không thể kết luận Việt nhận hối lộ để "tạo điều kiện thông quan" khi bị cáo không nắm quyền quyết định việc này.
Việc Việt yêu cầu doanh nghiệp sửa công văn, hồ sơ, theo luật sư, là trách nhiệm chuyên môn bắt buộc, không phải hành vi gây khó dễ nhằm đòi tiền hối lộ.
Trong suốt phần bào chữa, Việt ngồi lắng nghe, nhiều lần gật đầu nhưng không bổ sung ý kiến. Theo hồ sơ vụ án, bị cáo đã nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi.
>>Chi tiết mức án VKS đề nghị cho 14 bị cáo
'Nhận hối lộ ngoại sinh, phụ thuộc cấp trên'
Ngoài quan điểm "sai nhưng không phạm pháp" của luật sư của Việt, một khái niệm mới cũng được luật sư của bị cáo Tuân đưa ra trong phần bào chữa là "nhận hối lộ 'ngoại sinh', phụ thuộc cấp trên".
Tuân, cựu phó phòng thuộc Cục giám sát quản lý về Hải quan, bị cáo buộc tiếp xúc đầu tiên với CEO MediUSA để "ngã giá" 1,5 tỷ đồng và sau đó hưởng lợi riêng tới 800 triệu, đưa sếp Việt 700 triệu.
Ông Tuân trước đó nói quá trình công tác từng nhận nhiều quà nhưng chỉ vài ba triệu, đây là lần đầu cầm tiền tỷ. Ông này bị đề nghị 7-8 năm tù.
Luật sư cho rằng hành vi của Tuân chịu sự "ảnh hưởng và chi phối trực tiếp" từ cấp trên là Việt. Theo lập luận này, với cương vị phó phòng, Tuân không có quyền quyết định cuối cùng hoặc can thiệp sâu vào quy trình thông quan nếu không có sự đồng ý của lãnh đạo.
Để chứng minh, luật sư dẫn lời khai cho rằng khi nhận 300 triệu đồng ứng trước từ MediUSA, Tuân mang toàn bộ lên phòng đưa cho Việt; khi nhận tiếp 1,2 tỷ đồng, Tuân cũng chia ngay cho cấp trên 400 triệu đồng.
Theo luật sư, những tình tiết này cho thấy Tuân "hoàn toàn không có khả năng" tự mình nhận lời giúp MediUSA nếu không có sự hậu thuẫn của Việt.
Từ đó, luật sư đề nghị HĐXX xem xét vai trò của thân chủ mang tính chất "ngoại sinh", phụ thuộc cấp trên và tuyên mức án nhẹ hơn đề nghị của VKS.
Xin miễn tội đưa hối lộ cho 'trùm' hàng giả
Ngoài luật sư của Việt, các luật sư và bị cáo khác đều không tranh luận về tội danh, chỉ trình bày các tình tiết giảm nhẹ.
CEO MediUSA Nguyễn Năng Mạnh bị đề nghị án cao nhất, 15-18 năm tổng hợp 3 tội liên quan sản xuất hàng giả, che giấu doanh thu và đưa hối lộ.
VKS đề nghị tòa buộc Mạnh khắc phục 70% hậu quả vụ án, xác nhận Mạnh đã được người nhà nộp 202 tỷ đồng trước phiên tòa, còn phải nộp 89 tỷ. Bị cáo có 30 bất động sản, VKS định giá khoảng 664 tỷ đồng, cũng được Mạnh tự nguyện sử dụng để thực hiện nghĩa vụ này.
Riêng với tội Đưa hối lộ, luật sư cho rằng thân chủ đã chủ động viết đơn tố cáo hành vi sai phạm của cán bộ hải quan, công an trước khi các hành vi này bị cơ quan chức năng phát giác nên cần được miễn trách nhiệm hình sự.
Luật sư đề nghị HĐXX tuyên Mạnh chỉ phạm 2 tội, tuyên án 9 năm thay vì 15-18 năm như đề nghị của cơ quan công tố.
Ngày 29/7, VKS sẽ đối đáp các quan điểm bào chữa này.
Thanh Lam