Lần đầu Việt Nam có chuẩn đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tài năng

Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 20/9 lần đầu công bố chuẩn đào tạo chương trình kỹ sư, thạc sĩ tài năng lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học).

Chuẩn này áp dụng với các trường tham gia đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 – 2035, định hướng đến năm 2045, của Chính phủ.

Danh mục lĩnh vực được tổ chức đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tài năng:

Để được tuyển thẳng vào chương trình đào tạo kỹ sư tài năng, thí sinh phải đạt giải nhất, nhì, ba ở kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hoặc Olympic quốc tế các môn Toán, Lý, Hóa, Sinh, Tin.

Nếu vào đại học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, thí sinh phải dùng tổ hợp có môn Toán và ít nhất một môn khác thuộc nhóm Khoa học tự nhiên; tổng điểm các môn phải thuộc nhóm 20% điểm cao nhất cả nước ở tổ hợp đó (điểm cộng, điểm thưởng tối đa 5% so với thang đánh giá). Với phương thức khác, các trường phải quy đổi tương đương.

Sinh viên hoặc người đã tốt nghiệp cử nhân, kỹ sư cùng ngành đào tạo có thể chuyển sang chương trình tài năng theo quy định riêng của các trường.

Với bậc thạc sĩ, đầu vào yêu cầu thí sinh có điểm tốt nghiệp đại học tối thiểu 3,2/4 hoặc tương đương, kèm trình độ Tiếng Anh bậc 4/6 trở lên theo khung năng lực ngoại ngữ của Việt Nam.

Chương trình đào tạo kỹ sư tài năng có ít nhất 180 tín chỉ, nhiều hơn 30 tín chỉ so với thông thường. Trong đó, ít nhất 8 tín chỉ được đào tạo tại doanh nghiệp. Với chương trình thạc sĩ tài năng, người học phải hoàn thành ít nhất 60 tín chỉ nếu đã tốt nghiệp đại học ở cùng nhóm ngành.

Luận văn tốt nghiệp ở cả hai chương trình trên phải gắn trực tiếp với một nhiệm vụ nghiên cứu cấp Bộ trở lên hoặc đề tài nghiên cứu hợp tác với doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ chiến lược (AI, Blockchain, mạng di động 5G/6G, điện toán đám mây, robot và tự động hóa, chip bán dẫn...).

Về chuẩn đầu ra, ngoài quy định hiện hành cho kỹ sư và thạc sĩ, người tốt nghiệp chương trình tài năng phải đạt thêm một số tiêu chí.

Chẳng hạn, người theo lĩnh vực khoa học phải tham gia các nhóm nghiên cứu chuyên môn liên quan, là tác giả hoặc đồng tác giả của ít nhất một bài báo trên tạp chí quốc tế uy tín (WoS/Scopus) hoặc có minh chứng về kết quả nghiên cứu tại các hội thảo, sản phẩm được ứng dụng - chuyển giao.

Nếu theo lĩnh vực công nghệ, người học phải từng tham gia nhóm nghiên cứu phát triển sản phẩm hoặc dự án nghiên cứu có tiềm năng ứng dụng; là tác giả chính hoặc đồng tác giả của một sáng chế hoặc giải pháp hữu ích; đóng vai trò chủ đạo trong triển khai kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ tại doanh nghiệp.

Người học theo hướng kinh doanh, quản trị, lãnh đạo cần đạt tiêu chí: giữ vai trò nòng cốt trong các dự án thực tiễn như kế hoạch kinh doanh, vận hành doanh nghiệp; chịu trách nhiệm chính ở một đề án kinh doanh xuất sắc tại các cuộc thi học thuật, khởi nghiệp.

Bộ quy định đội ngũ giảng viên đào tạo chương trình tài năng phải có ít nhất 90% đạt trình độ tiến sĩ, trong đó 9 tiến sĩ và 2 phó giáo sư cơ hữu có chuyên môn về STEM. Quá trình đào tạo có giảng viên quốc tế tham gia.

Các trường chỉ được tuyển sinh các khóa tiếp theo nếu có tối thiểu 75% người học chương trình tài năng tốt nghiệp đúng hạn.

Cuối tháng 5, Chính phủ đã phê duyệt đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 – 2035, định hướng đến năm 2045. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có quy mô đào tạo trình độ cao khối ngành STEM đạt 35% tổng số sinh viên.

Một trong những giải pháp là xây dựng 100 chương trình kỹ sư, thạc sĩ và 100 chương trình tiến sĩ tài năng. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường (đã đào tạo bậc tiến sĩ) có thể đăng ký tham gia bằng cách xây dựng đề án, chương trình đào tạo rồi gửi về Bộ xét duyệt.

Một số tiêu chí gồm: ít nhất 10% thí sinh trong ba năm gần nhất đáp ứng chuẩn đầu vào chương trình tài năng; hệ thống phòng thí nghiệm đáp ứng ít nhất 60% nhu cầu nhà trường; có uy tín, kinh nghiệm thể hiện qua số lượng tiến sĩ đã đào tạo, công bố khoa học, hợp tác quốc tế,....

Các Bộ, ngành đang nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách để các trường được đầu tư nâng cấp phòng thí nghiệm, công nghệ; thu hút giảng viên giỏi ở nước ngoài về làm việc; tăng cường quyền tự chủ trong thu hút giảng viên xuất sắc vào các vị trí quản lý học thuật gắn với bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư... Trong khi đó, người học được miễn, giảm học phí, ưu tiên học bổng ở mức cao nhất.

Lệ Nguyễn