Những vụ trục lợi bảo hiểm kinh hoàng gây xôn xao
Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), trục lợi bảo hiểm là hành vi gian lận trong kinh doanh bảo hiểm, nhằm chiếm đoạt tiền bảo hiểm không hợp pháp.
Thời gian qua, một số trường hợp sát hại người khác hoặc tự gây thương tích cho mình nhằm hưởng tiền bảo hiểm gây xôn xao dư luận.
Một trong những vụ trục lợi bảo hiểm điển hình là vụ L.T.N. (Phúc Thọ, Hà Nội) xảy ra vào năm 2016. Bà N. đã thuê một người cùng quê chặt một phần bàn tay và chân để tạo hiện trường giả một vụ tai nạn, nhằm trục lợi 3,5 tỷ đồng tiền bảo hiểm. Âm mưu không thành, bà N. phải chịu thương tật trọn đời.
Vụ việc "tai nạn" cụt ngón tay cái tại miền Nam vào 2017-2018 cũng gây chú ý. Theo đó, nhiều người khai bị thương khi làm việc nhưng thực chất đã mua nhiều hợp đồng bảo hiểm tại các công ty khác nhau trong thời gian ngắn. Tuy không thể kết luận họ tự gây thương tích nhưng các vụ việc này đã giảm dần sau khi các công ty bảo hiểm điều tra và phát hiện sự gian dối trong khai báo.
Thậm chí, có trường hợp còn sát hại người khác để được nhận tiền bảo hiểm nhân thọ.
Tối 5/4, Công an tỉnh Quảng Nam cho biết đã tống đạt các quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam Tô Thị Ty Na (sinh năm 1981, trú tại thị trấn Hà Lam, huyện Thăng Bình) về hành vi giết con để trục lợi bảo hiểm nhân thọ. Theo cơ quan công an, khoảng 22h tối 2/1/2023, tại nhà của bà Na, cháu Nguyễn Văn H. (SN 2017, con ruột Na) tử vong ở nhà vệ sinh. Cảnh sát xác định đối tượng Na đã có hành vi sát hại cháu H., mục đích nhằm trục lợi bảo hiểm.
Công an khởi tố đối tượng Tô Thị Ty Na. Ảnh: Thành Ca
Vụ trục lợi bảo hiểm vào năm 2020 của Đỗ Văn Minh là Bí thư Đảng ủy xã Liên Hà (huyện Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng) cũng gây xôn xao. Do nợ hơn 20 tỷ đồng nên đối tượng này mua bảo hiểm nhân thọ rồi giết người để tạo hiện trường giả về cái chết của mình, nhằm trục lợi 18 tỷ đồng từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. Âm mưu này thất bại và Minh bị bắt, tuyên án tử hình.
Một vụ án khác liên quan đến số tiền bảo hiểm chi trả cho người đã mất. Năm 2024, Nguyễn Thị Hồng Bích (SN 1986, trú Đồng Nai) cũng bị cáo buộc sát hại những người thân trong gia đình và sau đó nhận 800 triệu đồng tiền bảo hiểm.
Điều đáng nói, hành vi trục lợi bảo hiểm hiện không dừng lại ở chỗ toan tính của một cá nhân mà còn có sự tham gia của nhiều người, thậm chí cả một đường dây cấu kết phân công chặt chẽ để dễ dàng qua mặt các doanh nghiệp bảo hiểm, trong đó có sự dàn dựng, tiếp tay của nhân viên y tế.
Ngày 23/8/2024, Tòa án Quân sự Quân chủng Hải quân đã tiến hành xét xử sơ thẩm vụ án “một khách hàng mua 19 hợp đồng bảo hiểm” từ năm 2019 nhằm chiếm đoạt tiền bảo hiểm lên đến hàng chục tỷ đồng. Kết quả, ông Nguyễn Văn Khánh, bà Vũ Thị Ngọc Hà, bà Phan Thị Trang và ông Lê Đức Phong bị tuyên phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Trước đó, tháng 7/2023, cơ quan Cảnh sát điều tra Nghệ An đã khởi tố vụ án gian lận bảo hiểm y tế tại một số cơ sở y tế, trong đó có nhân viên y tế tại Bệnh viện Đại học Y khoa Vinh và Trung tâm Y tế Tân Kỳ. Các đối tượng đã làm giả hàng trăm bệnh án gãy xương để yêu cầu bảo hiểm chi trả, chiếm đoạt 10 tỷ đồng.
Không chỉ trục lợi bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm y tế mà tình trạng trục lợi diễn ra cả đối với bảo hiểm nông nghiệp. Đây là một trong những nguyên nhân khiến các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ không mấy mặn mà trong việc triển khai loại hình bảo hiểm này.
Các vụ trục lợi bảo hiểm không chỉ gây thiệt hại tài chính cho các doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi của những khách hàng chân chính, làm tăng chi phí bảo hiểm và suy giảm niềm tin xã hội vào ngành bảo hiểm.
Làm sao để ngăn chặn trục lợi bảo hiểm?
Trục lợi bảo hiểm là vấn đề nghiêm trọng. Để hạn chế tình trạng trục lợi bảo hiểm, cần sự nỗ lực của các cơ quan chức năng và các doanh nghiệp bảo hiểm để ngăn chặn, bảo vệ quyền lợi của tất cả người tham gia bảo hiểm chân chính.
Ngành bảo hiểm đang cải thiện khả năng phát hiện và ngăn chặn gian lận, trục lợi bảo hiểm. Ảnh: Nhịp sống kinh tế
Hiện nay, nhờ vào những tiến bộ của công nghệ và các biện pháp giám sát nghiêm ngặt, ngành bảo hiểm đang cải thiện khả năng phát hiện và ngăn chặn gian lận, trục lợi bảo hiểm.
Nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng các biện pháp khác nhau để đối phó với trục lợi bảo hiểm. Mỹ có các cơ quan chuyên trách như Văn phòng Quốc gia về Tội phạm Bảo hiểm (NICB) và Hiệp hội Quản lý Bảo hiểm Quốc gia (NAIC). Anh, Úc và nhiều quốc gia khác cũng triển khai các cơ sở dữ liệu chuyên dụng nhằm phát hiện gian lận. Các cơ chế khuyến khích cung cấp thông tin về gian lận bảo hiểm cũng đã được áp dụng rộng rãi.
Tại Việt Nam, các quy định pháp luật xử lý trục lợi bảo hiểm đã trở nên nghiêm ngặt hơn. Kể từ năm 2015, hành vi gian lận bảo hiểm đã bị hình sự hóa trong Bộ Luật Hình sự. Hiện có ba hình thức chế tài chính đối với hành vi gian lận trong bảo hiểm:
Chế tài dân sự: Nếu bên mua bảo hiểm cung cấp thông tin sai sự thật để giao kết hợp đồng bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền hủy hợp đồng và không bồi thường. Nếu hợp đồng bị lừa dối, hợp đồng sẽ vô hiệu và các bên phải hoàn trả những gì đã nhận.
Chế tài xử lý vi phạm hành chính: Các hành vi gian lận trong bảo hiểm có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định số 98/2013/NĐ-CP. Mức phạt có thể lên đến 100 triệu đồng nếu hành vi gian lận không đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự.
Chế tài hình sự: Theo Bộ Luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), hành vi trục lợi bảo hiểm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Gian lận trong kinh doanh bảo hiểm” hoặc “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 7 năm tù, và nếu vi phạm ở mức độ nghiêm trọng, có thể bị phạt tù chung thân, cùng với phạt tiền và các hình thức xử lý khác.