Theo báo cáo của tờ National Post, Ủy viên Hội đồng thành phố Vancouver, Canada, Sean Orr, đã đưa ra kiến nghị nhằm giải quyết các khiếu nại từ tài xế về tình trạng bị chói mắt và mất tập trung khi di chuyển vào ban đêm. Tại Mỹ, Hạ nghị sĩ Marie Gluesenkamp Perez cũng bày tỏ những quan ngại tương tự vào năm 2025 về vấn đề an toàn liên quan đến độ sáng của đèn xe đời mới.
Mục tiêu của các đề xuất muốn cắt giảm độ chói từ hệ thống đèn LED hiện đại, vốn có cường độ sáng hơn đèn xenon trước đây và khác biệt hoàn toàn so với đèn halogen truyền thống. Mục đích sau cùng giúp lái xe ban đêm dễ chịu hơn, thay vì cảm giác như đang nhìn thẳng vào mặt trời.
Tuy nhiên, vấn đề trở nên phức tạp hơn vì độ chói không chỉ phụ thuộc vào cường độ sáng, nguyên nhân chính gây lóa mắt do ánh sáng lọt vào mắt người đối diện. Hơn nữa, các chuyên gia an toàn tại Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Mỹ (IIHS) sau khi phân tích dữ liệu tai nạn thực tế cho biết hiện tượng chói mắt từ đèn pha chỉ liên quan đến một phần rất nhỏ trong tổng số các vụ va chạm vào ban đêm.
Trong những năm 2015-2023, tại nhiều bang của Mỹ, độ chói chỉ ghi nhận là nguyên nhân trong khoảng 1-2 trên tổng số 1.000 vụ tai nạn ban đêm. Ngay cả khi đèn pha ngày càng sáng hơn và tầm nhìn được cải thiện trong cùng khoảng thời gian này, tỷ lệ trên hầu như không thay đổi, bác bỏ ý kiến cho rằng hệ thống chiếu sáng hiện đại tạo ra một khủng hoảng an toàn ngày càng nghiêm trọng.
Ngược lại, hệ thống đèn pha tốt hơn với khả năng chiếu sáng xa hơn giúp tài xế tránh được các tình huống nguy hiểm. Những phương tiện trang bị đèn pha chất lượng cao có tỷ lệ tự gây tai nạn và va chạm với người đi bộ trong bóng tối thấp hơn đáng kể.
Có nghĩa, dù độ chói có thể gây khó chịu và đôi khi không thoải mái, việc không thể quan sát do đèn pha đời cũ kém chất lượng, cùng thiết kế và bảo trì đường bộ kém lại là vấn đề an toàn lớn hơn. IIHS khẳng định tầm nhìn không đủ là nguyên nhân gây ra nhiều vụ tai nạn hơn so với ánh sáng quá mạnh.
Một phần sự nhầm lẫn đến từ cách thức xảy ra các vụ tai nạn do chói mắt. Tài xế bị chói thường tự mất lái và lao ra khỏi đường, nghĩa là chiếc xe gây chói không trực tiếp liên quan đến hiện trường và không thể bị đánh giá. Điều này khiến người lái cảm thấy vấn đề này rất phổ biến, dù hiếm khi xuất hiện rõ ràng trong các số liệu thống kê tai nạn.
Theo IIHS, dữ liệu cho thấy hiện tượng chói mắt không phân bố đồng đều. Hiện tượng này thường xuyên xuất hiện trên các tuyến đường hai làn không có dải phân cách, trong điều kiện đường ướt và ở những tài xế cao tuổi, đặc biệt là những người trên 70 tuổi, những người vốn nhạy cảm hơn với ánh sáng mạnh.
Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa ngành công nghiệp ôtô được phép ngó lơ tình trạng gây chói mắt cho người khác. Chương trình đánh giá của IIHS vốn là nơi khen thưởng những hệ thống chiếu sáng tốt, nhưng cũng xử phạt những hệ thống gây chói quá mức khiến các nhà sản xuất ôtô đã có những động thái thay đổi. Vào năm 2017, hơn 20% hệ thống đèn pha được IIHS thử nghiệm gây chói quá mức quy định. Trong khi vào năm 2025, con số này giảm xuống chỉ còn vài phần trăm.
Ngoài ra, các công nghệ hỗ trợ lái hiện đại khác có thể giúp giảm thiểu các trường hợp còn lại. Hệ thống đèn pha tự động giúp người lái tránh vô tình làm chói mắt người khác, trong khi hệ thống cảnh báo lệch làn đường có thể giảm đáng kể các vụ tai nạn do chói mắt gây ra.
Minh Quân