Tên lửa SPEAR 3, ‘sát thủ tàng hình’ thay đổi tác chiến không đối đất

Trong kỷ nguyên tác chiến hiện đại, nơi mà độ chính xác và khả năng sống sót của nền tảng vũ khí trở thành yếu tố quyết định, tên lửa SPEAR 3 nổi lên như một biểu tượng của sự đổi mới từ ngành công nghiệp quốc phòng Anh Quốc.

Với khả năng tấn công chính xác từ khoảng cách xa, giảm thiểu thiệt hại phụ và tích hợp mượt mà với các máy bay chiến đấu tiên tiến, tên lửa này không chỉ nâng tầm năng lực của Không quân Hoàng gia Anh mà còn hứa hẹn thay đổi cách thức thực hiện các sứ mệnh không đối đất.

Do MBDA UK phát triển, SPEAR 3 đang trải qua các thử nghiệm thành công, mở đường cho việc triển khai vào đầu thập niên 2030 và trở thành tâm điểm chú ý của giới chuyên gia quân sự toàn cầu.

SPEAR 3, hay còn gọi đầy đủ là Selective Precision Effects At Range Capability 3, là tên lửa hành trình mini được thiết kế để đáp ứng nhu cầu tấn công các mục tiêu di động và cố định trên đất liền cũng như trên biển.

Dự án này bắt nguồn từ chương trình SPEAR của Bộ Quốc phòng Anh, nhằm thay thế và nâng cấp các vũ khí hiện có như Paveway IV và Brimstone.

Với trọng lượng dưới 90kg và chiều dài khoảng 1,8 mét, đường kính 180mm, SPEAR 3 sở hữu kích thước nhỏ gọn, cho phép tích hợp số lượng lớn trên các nền tảng bay mà không làm ảnh hưởng đến tính năng tàng hình hoặc khả năng cơ động.

Điều này đặc biệt quan trọng khi tên lửa được dự kiến trang bị cho máy bay F-35B Lightning II, nơi mỗi chiếc có thể mang tới tám quả trong khoang vũ khí nội bộ, hoặc thậm chí lên đến 16 quả nếu kết hợp với giá treo ngoài cánh, đồng thời vẫn duy trì khả năng tàng hình cao.

Về mặt công nghệ, SPEAR 3 nổi bật với hệ thống động lực tiên tiến sử dụng động cơ turbojet Pratt & Whitney TJ-150, cho phép đạt tốc độ cận âm và tầm bắn vượt trội hơn 140km.

Động cơ này không chỉ cung cấp lực đẩy mạnh mẽ mà còn hỗ trợ khả năng bay lượn ở khoảng cách xa, giúp máy bay phóng tránh xa các hệ thống phòng không đối phương.

Sau khi phóng, tên lửa sẽ tự động triển khai cánh gập và ba cánh đuôi ổn định, chuyển từ vị trí treo ngược trên máy bay sang tư thế bay ổn định chỉ trong vài giây.

Hệ thống dẫn đường đa chế độ là trái tim của SPEAR 3, kết hợp radar sóng milimet hoạt động, laser bán chủ động, cảm biến hồng ngoại và định vị GPS kết hợp quán tính.

Ngoài ra, liên kết dữ liệu hai chiều cho phép điều chỉnh mục tiêu thời gian thực từ máy bay phóng hoặc bên thứ ba, đảm bảo độ chính xác cao ngay cả với các mục tiêu di chuyển nhanh như xe tăng, tàu chiến, hoặc hệ thống phòng không.

Công nghệ này giúp tên lửa hoạt động hiệu quả trong mọi điều kiện thời tiết, chống chịu tốt trước các biện pháp đối phó điện tử và giảm thiểu rủi ro thiệt hại phụ nhờ đầu đạn hiệu ứng chính xác, một loại đầu đạn đa chế độ có kích thước nhỏ hơn so với các vũ khí tương đương như SDB-II, tập trung vào việc xuyên thủng và vô hiệu hóa mục tiêu mà không gây nổ lớn.

Khả năng của SPEAR 3 không dừng lại ở tấn công đơn lẻ mà còn mở rộng sang các hoạt động phối hợp phức tạp.

Tên lửa có thể tham gia vào các cuộc tấn công bão hòa, nơi nhiều quả SPEAR 3 hoạt động như một đàn, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) từ hệ thống Orchestrike của MBDA để phối hợp và đánh lừa hệ thống phòng thủ đối phương.

Biến thể SPEAR-EW, một phiên bản tác chiến điện tử, loại bỏ đầu đạn và cảm biến để thay bằng thiết bị gây nhiễu và mồi nhử dựa trên công nghệ Digital Radio Frequency Memory từ Leonardo UK, giúp kéo dài thời gian lượn và hỗ trợ các sứ mệnh ức chế phòng không.

Trong khi đó, biến thể SPEAR Glide là phiên bản không động cơ, sử dụng lướt để đạt tầm bắn ngắn hơn nhưng chi phí thấp hơn, với đầu đạn xuyên động học và cảm biến quang điện/hồng ngoại, phù hợp cho các máy bay thế hệ bốn.

Những biến thể này đảm bảo tính linh hoạt, cho phép SPEAR 3 thích ứng với nhiều kịch bản chiến đấu, từ tấn công tàu sân bay đến tiêu diệt các mục tiêu di động trong môi trường đô thị.

Về mặt phát triển, SPEAR 3 đã đạt được những mốc quan trọng gần đây, đặc biệt là cuộc thử nghiệm bắn dẫn đường đầu tiên thành công vào tháng 10/2024 tại trường bắn Vidsel, Thụy Điển.

Trong thử nghiệm này, tên lửa được phóng từ máy bay Eurofighter Typhoon ở độ cao lớn và tốc độ cao, bay theo lộ trình lập trình sẵn, thực hiện các động tác cơ động và tấn công chính xác một xe tăng đã loại biên.

Mặc dù sử dụng đơn vị đo từ xa thay vì đầu đạn thật, thử nghiệm đã chứng minh toàn bộ chuỗi chức năng từ khởi động đến kết thúc.

Tuy nhiên, chương trình gặp phải một số trì hoãn do phụ thuộc vào các đối tác quốc tế và nâng cấp phần mềm Block 4 cho F-35, dẫn đến việc thời gian đưa vào biên chế bị đẩy sang đầu thập niên 2030 thay vì kế hoạch ban đầu.

Bộ Quốc phòng Anh vẫn bày tỏ sự tự tin thấp về mốc thời gian, với đánh giá lại dự kiến hoàn tất vào cuối năm 2025 và khái niệm vũ khí tấn công chiến thuật được hoàn thiện vào mùa hè 2026.

Tổng đầu tư cho chương trình, bao gồm SPEAR 3, lên đến hơn 6,5 tỷ bảng Anh trong thập kỷ tới, nhấn mạnh cam kết của Anh Quốc trong việc duy trì lợi thế công nghệ.

Xét về tổng thể, SPEAR 3 đại diện cho bước tiến lớn trong công nghệ tên lửa, kết hợp giữa kích thước nhỏ gọn, độ chính xác cao và khả năng tích hợp linh hoạt, giúp nâng cao sức mạnh không quân mà không đòi hỏi đầu tư lớn vào nền tảng mới.

Với tiềm năng mở rộng sang các biến thể và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), tên lửa này không chỉ phục vụ cho các sứ mệnh hiện tại mà còn định hình tương lai của tác chiến không đối đất, nơi tốc độ, chính xác và khả năng sống sót trở thành chìa khóa thành công.