Nút giao An Phú chậm tiến độ, nguy cơ gián đoạn kết nối sân bay Long Thành

Xuất phát từ khu dân cư trên đường Trần Não lúc 6h ngày cuối tuần, gần một giờ sau gia đình anh Văn Phong, 37 tuổi, vẫn chưa lên được cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây dù quãng đường chưa đến 4 km. Xe 7 chỗ nhích từng chút trên đường Lương Định Của giữa dòng ôtô, xe máy ken đặc chờ qua nút giao An Phú, bên cạnh là công trường với những trụ cầu đang thi công dang dở.

"Xe lên cao tốc rất đông dịp cuối tuần, trong khi đường Lương Định Của nhỏ hẹp, đèn đỏ thường hơn hai phút, đèn xanh chỉ vài chục giây nên nhiều xe phải chờ 5-6 lượt mới qua được nút giao", anh Phong nói. Có hôm anh mất 30 phút chỉ để qua nút An Phú, gần bằng một nửa thời gian chạy từ TP HCM đến Dầu Giây.

Đường Lương Định Của hiện nằm trong phạm vi thi công nhánh cầu N1.2, hạng mục giúp xe đi thẳng lên cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây mà không phải dừng chờ đèn đỏ. Trên đại lộ Mai Chí Thọ, nhánh cầu N1.1 cũng được thiết kế để tách dòng ôtô rẽ trái lên cao tốc. Tuy nhiên, cả hai hạng mục đều chưa hoàn thành khiến phương tiện vẫn dồn qua nút giao, khu vực thường xuyên ùn tắc.

Khởi công cuối năm 2022 với tổng vốn hơn 3.400 tỷ đồng, nút giao An Phú có quy mô ba tầng gồm hầm chui và nhiều cầu vượt kết nối các trục giao thông chính ở cửa ngõ phía đông TP HCM với cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây. Đây là đầu mối giao thông quan trọng nối khu đông thành phố, cảng Cát Lái, Đồng Nai và sân bay Long Thành. Tuy nhiên, dự án đã hai lần lùi tiến độ, từ kế hoạch hoàn thành cuối năm 2025 sang quý III/2027.

Đến nay, một số hạng mục như hầm chui nối Mai Chí Thọ với cao tốc, cầu vượt từ cao tốc xuống Mai Chí Thọ và nhánh rẽ vào Đồng Văn Cống đã đưa vào khai thác, góp phần giảm ùn tắc nhưng chưa phát huy hiệu quả do dự án chưa hoàn thiện đồng bộ.

Trong khi An Phú tiếp tục lùi tiến độ, hai dự án mở rộng cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây trên hành lang kết nối sân bay Long Thành dự kiến hoàn thành từ cuối năm nay đến quý I/2027. Khi sân bay Long Thành đi vào khai thác thương mại dự kiến cuối năm nay, lưu lượng phương tiện đổ về cửa ngõ phía đông TP HCM sẽ tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại An Phú trở thành nút thắt của toàn tuyến.

Ông Bùi Văn Quản, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP HCM, cho biết An Phú từ lâu là "điểm nóng" ùn tắc do tập trung lượng lớn xe container ra vào cảng Cát Lái cùng ôtô lên cao tốc. Gần đây, áp lực giao thông càng lớn khi cầu Nhơn Trạch và cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đưa vào khai thác, mở thêm các hướng kết nối từ TP HCM sang Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu.

"Khi sân bay Long Thành hoạt động, lượng xe sẽ tiếp tục tăng. Nếu cao tốc được mở rộng nhưng nút giao An Phú chưa hoàn thành đồng bộ thì nơi đây rất dễ trở thành nút thắt vì mọi phương tiện vẫn phải đi qua cửa ngõ này để lên cao tốc", ông Quản nói. Theo ông, với tiến độ mới, thành phố cần giám sát chặt năng lực nhà thầu và tiến độ từng hạng mục để tránh tiếp tục lỡ hẹn.

Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP HCM (TCIP) cho biết nguyên nhân chính khiến dự án chậm tiến độ là vướng hơn 2,2 ha mặt bằng trên đường Lương Định Của. Khu đất này phục vụ đồng thời việc mở rộng đường Lương Định Của và thi công nhánh cầu N1.2 nối lên cao tốc.

Theo thống kê, khu vực có khoảng 64 hộ dân và tổ chức cần bồi thường, giải tỏa. Diện tích này liên quan ba dự án gồm Khu đô thị Phát triển An Phú, mở rộng đường Lương Định Của và nút giao An Phú. Vướng mắc pháp lý kéo dài hơn 10 năm khiến công tác giải phóng mặt bằng chưa hoàn tất, trở thành trở ngại lớn nhất ảnh hưởng tiến độ dự án.

Để tháo gỡ, UBND TP HCM đã ban hành kế hoạch bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, yêu cầu hoàn thành trước ngày 30/11 năm nay. Phường Bình Trưng cũng đã khái toán kinh phí bồi thường khoảng 2.085 tỷ đồng và đang hoàn tất thủ tục để triển khai.

Theo TCIP, sau khi nhận mặt bằng, nhà thầu sẽ di dời hạ tầng kỹ thuật, thi công nhánh cầu N1.2 kết hợp mở rộng đường Lương Định Của. Hạng mục này dự kiến hoàn thành sau khoảng 5 tháng, toàn bộ nút giao An Phú sẽ hoàn thành vào quý II/2027 và bàn giao trong quý III cùng năm.

Trong thời gian chờ giải quyết mặt bằng, các hạng mục không bị ảnh hưởng vẫn được đẩy nhanh tiến độ. Theo kế hoạch, cuối tháng 7 năm nay sẽ thông xe nhánh cầu N4 cho xe rẽ phải từ Đồng Văn Cống ra Mai Chí Thọ. Đầu tháng 10, nhánh cầu N1.1 cho ôtô từ Mai Chí Thọ (hướng Võ Nguyên Giáp) rẽ trái lên cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây cũng dự kiến hoàn thành.

Khi nhánh N1.1 đưa vào khai thác, xe từ Mai Chí Thọ sẽ đi thẳng lên cao tốc mà không phải dừng chờ đèn tín hiệu, góp phần giảm ùn tắc tại nút giao và giảm áp lực cho đường Lương Định Của, nơi thường xuyên quá tải.