TP HCMSau hai lần ghép thận thất bại và phải quay lại chạy thận nhân tạo, người đàn ông 57 tuổi được vợ hiến một quả thận, mở ra cơ hội sống trong ca ghép được đánh giá đặc biệt khó.
Ngày 25/7, PGS.TS.BS Trương Hoàng Minh, Trưởng Trung tâm thận niệu - Nam khoa, Bệnh viện Nhân dân 115, cho biết đây là ca ghép thận lần ba đầu tiên tại bệnh viện cũng là trường hợp thứ hai được ghi nhận tại Việt Nam, đánh dấu bước tiến trong lĩnh vực ghép tạng có độ khó cao.
Mười năm trước, bệnh nhân được ghép thận lần đầu tại hố chậu phải nhưng sau đó phải cắt bỏ thận ghép vì thải ghép. Lần ghép thứ hai được thực hiện ở hố chậu trái, song hai năm trước thận tiếp tục suy chức năng, buộc ông quay lại chạy thận nhân tạo.
Là lao động chính trong gia đình, việc chạy thận khiến ông không thể làm việc bình thường, còn người vợ luôn phải đi cùng chăm sóc. Khi được đánh giá đủ điều kiện hiến tạng, bà quyết định hiến một quả thận để cứu chồng.
Tuy nhiên, đây là ca ghép đặc biệt khó. Sau hai lần ghép, bệnh nhân đã hình thành nhiều kháng thể chống mô ghép, làm tăng nguy cơ thải ghép. Ông cũng từng mổ chấn thương bụng và trải qua hai cuộc mổ ghép thận nên ổ bụng có nhiều sẹo dính. Đặc biệt, kết quả chụp cắt lớp cho thấy hệ động mạch chủ ngực, bụng và chậu bị vôi hóa nặng, gây khó khăn trong việc lựa chọn vị trí khâu nối mạch máu cho quả thận mới.
Để giảm nguy cơ thải ghép, bệnh nhân được thay huyết tương bốn lần trước mổ và sử dụng thuốc ức chế miễn dịch mạnh. Êkíp lấy thận trái của người vợ bằng phương pháp nội soi, ghép vào hố chậu phải của người chồng sau khi cắt bỏ thận ghép cũ để tạo khoảng trống. Các bác sĩ chọn đoạn động mạch chậu chung ít vôi hóa nhất để khâu nối và chuẩn bị sẵn mạch máu nhân tạo nếu cần.
Theo bác sĩ Minh, quá trình phẫu thuật gặp nhiều khó khăn do mô dính sau nhiều lần mổ, từ bộc lộ mạch máu đến bàng quang. Dù vậy, ca mổ thành công. Ngay sau khi mở kẹp mạch máu, thận ghép đã bài tiết nước tiểu, đến ngày đầu sau mổ chức năng thận cải thiện rõ, người bệnh tỉnh táo, ăn uống bình thường.
Bác sĩ Minh cho biết ghép thận lần ba luôn phức tạp hơn do nguy cơ miễn dịch cao, nhiều sẹo mổ cũ và mạch máu xơ vữa hoặc đã sử dụng cho các lần ghép trước. Trong trường hợp này, động mạch chủ bụng bị vôi hóa nên êkíp chọn vị trí động mạch chậu chung gần chỗ phân chia động mạch chủ - nơi ít xơ vữa nhất trên phim chụp - để khâu nối.
Dù kết quả ghép thận lần ba thường thấp hơn ghép lần đầu, các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống còn của người bệnh vẫn cao hơn so với tiếp tục chạy thận nhân tạo. Theo y văn, tỷ lệ sống sau ghép lần ba đạt khoảng 75-85% sau một năm và 55-70% sau 5 năm.
Ghép thận được xem là phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối. Tuy nhiên, nguồn thận hiến vẫn là rào cản lớn. Ước tính Việt Nam có khoảng 40.000-50.000 người cần điều trị thay thế thận, nhưng mỗi năm chỉ khoảng 1.000-1.500 ca ghép được thực hiện.
Bệnh viện Nhân dân 115 triển khai ghép thận từ người hiến sống từ năm 2004 và ghép từ người hiến chết não từ năm 2025. Ca ghép thận lần 3 thực hiện đầu tiên Việt Nam tại Bệnh viện Vinmec Times City vào tháng 1/2017 cho một người bệnh Nhật 71 tuổi.
Lê Phương