Nghiên cứu sinh có hai hình thức làm tiến sĩ, có nhóm phải tập trung tại trường, tham gia trợ giảng, hướng dẫn sinh viên, không được làm toàn thời gian ở nơi khác.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành quy chế tuyển sinh sau đại học, hiệu lực từ 30/6.
Theo đó, nghiên cứu sinh tiến sĩ được đào tạo chính quy theo hai cách, một là học tập, nghiên cứu toàn thời gian; hai là học tối thiểu 30 tín chỉ một năm. Hình thức do cơ sở đào tạo quyết định.
Với phương án 1, họ phải tham gia các hoạt động chuyên môn, gồm trợ giảng, hướng dẫn thực hành, thực tập; không được làm việc toàn thời gian ở nơi khác trong lúc học.
Đây là điểm mới, bởi quy định cũ không hạn chế nghiên cứu sinh vừa học vừa làm ở nơi khác, chỉ yêu cầu "dành đủ thời gian học".
Dù theo phương thức nào, nghiên cứu sinh vẫn chịu sự quản lý, giám sát và đánh giá của trường trong suốt quá trình học. Thời gian đào tạo tiêu chuẩn là 3-4 năm, học viên có thể hoàn thành sớm 1/3 thời gian hoặc muộn hơn 2,5 lần.
Sinh viên đạt học lực giỏi và học viên cao học loại khá được học trước một số môn của chương trình tiến sĩ, tối đa 25%.
Nghiên cứu sinh sẽ được đánh giá luận án khi hoàn thành chương trình, đáp ứng yêu cầu về công bố khoa học, liêm chính học thuật. Trong đó, với công bố khoa học, họ phải là tác giả đứng tên đầu hoặc tác giả liên hệ của ít nhất một bài báo thuộc danh mục WoS/Scopus; hoặc là tác giả kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ đã được cấp bằng độc quyền sáng chế...
Trong khoảng 91.300 giảng viên đại học hiện nay, chừng 33% có trình độ tiến sĩ. Tỷ lệ này còn thấp so với các đại học Anh, Mỹ hay Malaysia, Srilanca (50-75%).
Để thu hút nghiên cứu sinh, gần đây, nhiều trường miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí, thưởng... lên tới 560 triệu đồng.
Thanh Hằng