Quy định này nằm trong bộ tài liệu hướng dẫn khám sàng lọc sức khỏe sinh sản vừa được phê duyệt, yêu cầu các bác sĩ phải chủ động khai thác tiền sử và mong muốn sinh con của bệnh nhân. Theo hãng thông tấn nhà nước TASS, nếu người phụ nữ trả lời bằng số "0" cho câu hỏi: "Bạn mong muốn có bao nhiêu con, bao gồm những con đã sinh?" trong bảng hỏi tiền sử bệnh, bác sĩ được hướng dẫn giới thiệu họ đến chuyên gia tâm lý. Mục tiêu của quy trình này là "thúc đẩy thái độ tích cực với việc sinh con". Đây được xem là một phần trong nỗ lực của chính phủ Nga nhằm cải thiện tỷ lệ sinh đang sụt giảm nghiêm trọng, đồng thời chuẩn hóa quy trình sàng lọc sức khỏe sinh sản trên toàn quốc.
Văn bản hướng dẫn cũng quy định cụ thể quy trình chuyển tuyến đối với các bệnh lý khác. Bệnh nhân bị mụn trứng cá hoặc rụng tóc sẽ được giới thiệu tới bác sĩ chuyên khoa da liễu và bệnh truyền nhiễm. Các trường hợp béo phì hoặc nghi ngờ rối loạn nội tiết được chuyển đến chuyên gia nội tiết. Riêng những người thiếu cân, thừa cân, có thói quen sinh hoạt không lành mạnh hoặc mắc bệnh mạn tính, bác sĩ đa khoa sẽ tiếp nhận và tư vấn điều trị.
Bộ Y tế Nga nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát chỉ số khối cơ thể (BMI) để đảm bảo khả năng thụ thai. Cơ quan này cho hay thời gian để thụ thai sẽ kéo dài gấp đôi nếu BMI trên 35 và kéo dài gấp 4 lần nếu BMI dưới 18. Do đó, các bác sĩ cần đưa ra khuyến cáo duy trì trọng lượng cơ thể ở mức bình thường, đồng thời cần điều trị dứt điểm các bệnh lây qua đường tình dục, bệnh lý nội khoa có nguy cơ gây rối loạn chức năng sinh sản như rối loạn nội tiết, bệnh lý tim mạch, các ổ viêm mạn tính và phản ứng dị ứng.
Mặc dù thực hiện cùng một bảng câu hỏi tiền sử y tế, nam giới lại không phải trả lời các nội dung liên quan đến kế hoạch sinh con. TASS cho hay Bộ Y tế đã phê duyệt bộ hướng dẫn trên nhưng không nêu rõ thời điểm cụ thể hoặc liệu văn bản có được công bố chính thức trên cổng thông tin điện tử của bộ hay không.
Nước Nga hiện đối mặt với tình trạng suy giảm dân số tự nhiên nghiêm trọng. Tính đến đầu năm 2025, tỷ lệ tử vong cao gấp 1,6 lần tỷ lệ sinh, đẩy số ca sinh mới xuống mức thấp nhất trong vòng hai thế kỷ qua. Cuộc khủng hoảng này trở nên trầm trọng hơn do tác động từ cuộc chiến tại Ukraine và làn sóng di cư của hàng trăm nghìn nam giới trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự. Năm 2024, toàn quốc chỉ ghi nhận 1,22 triệu trẻ chào đời, chạm sát mức thấp kỷ lục của năm 1999. Các chuyên gia dự báo đến đầu thập niên 2040, lượng trẻ em và thanh thiếu niên Nga sẽ giảm hơn 25%, đe dọa trực tiếp nguồn nhân lực và khả năng bổ sung lực lượng vũ trang.
Để đảo ngược đà suy giảm, giới chức Nga liên tục tung ra hàng loạt biện pháp từ khuyến khích tài chính đến kiểm soát xã hội. Chính quyền cấm triệt để các nội dung cổ xúy lối sống không con cái, áp dụng mức phạt lên tới 400.000 ruble (hơn 122 triệu đồng) đối với người vi phạm. Ít nhất 31 khu vực trên toàn quốc đã hạn chế hoặc cấm dịch vụ phá thai. Tháng 10 năm ngoái, chính phủ lập hệ thống đăng ký thai sản liên bang để giám sát kết quả thai kỳ. Trước đó, Tổng thống Vladimir Putin cũng khôi phục danh hiệu "Bà mẹ Anh hùng" cùng phần thưởng một triệu ruble cho phụ nữ sinh từ 10 con trở lên.
Tại cuộc họp Ủy ban Chính sách Dân số cuối tháng 10/2025, Tổng thống Putin khẳng định mô hình gia đình có từ ba con trở lên phải trở thành chuẩn mực xã hội. Ông nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng dân số quyết định tương lai đất nước và kiên quyết bác bỏ giải pháp mở cửa cho người nhập cư giống các nước châu Âu nhằm bảo vệ bản sắc văn hóa. Dù khẳng định sinh con là quyền quyết định riêng tư và nhà nước không gây áp lực, nhà lãnh đạo Nga vẫn yêu cầu các cơ quan chức năng khơi dậy khát khao làm cha mẹ trong giới trẻ.
Bình Minh (Theo TASS, The Moscow Times, The Telegraph)