Mỗi lần rượu chạm môi, mặt người đàn ông đỏ gay như gấc, nhưng anh tin đó là bằng chứng cơ thể đang "đào thải độc tố qua da". Đồng nghiệp phong anh là "thần rượu", còn Nam tự nhận mang "nhóm máu chiến", coi bàn nhậu như bàn làm việc.
Cơn đau sườn phải và dạ dày gần đây mới buộc anh tới bệnh viện. Bác sĩ chẩn đoán viêm loét dạ dày và xơ gan, giải thích rằng mỗi lần đỏ mặt, nội tạng đang phát tín hiệu SOS – cơ thể thiếu hụt enzyme chuyển hóa rượu, đang bị đầu độc nghiêm trọng. "Tôi cứ nghĩ đỏ mặt là cơ địa lành, ai ngờ gan đang gào thét vì quá tải", anh thở dài sau khi rời phòng khám với một túi thuốc.
Trường hợp của Nam không phải cá biệt trong văn hóa tiệc tùng tại châu Á. Liên, 32 tuổi, dù có tiền sử viêm gan B và xơ gan suốt 5 năm, vẫn giữ thói quen uống rượu bất chấp cơ thể phản ứng dữ dội. Chỉ vài ly nhỏ, mặt cô bừng đỏ, tay chân nổi mẩn ngứa. Thay vì lo ngại, Liên tự trấn an rằng đó là dấu hiệu cơ thể đang vận hành tốt, đào thải độc tố "vừa nhanh vừa an toàn".
Hiện tượng đỏ mặt sau khi uống rượu, hay còn gọi là "Asian Flush" (Hội chứng đỏ mặt châu Á), hoàn toàn không phản ánh khả năng tửu lượng hay tốc độ thải độc. Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ, Bệnh viện Quốc tế Phương Đông, lý giải rằng đây là biểu hiện của một khiếm khuyết di truyền liên quan đến quá trình chuyển hóa cồn. Thông thường, rượu khi vào cơ thể sẽ được gan chuyển hóa thành acetaldehyde - một độc tố, sau đó nhờ enzyme ALDH (aldehyde dehydrogenase) để phân giải tiếp thành acetate vô hại. Tuy nhiên, một tỷ lệ lớn người Đông Á mang gen đột biến khiến cơ thể thiếu hụt hoặc enzyme ALDH hoạt động kém hiệu quả.
Hệ quả là acetaldehyde tích tụ trong máu với nồng độ cao gấp 6 lần người bình thường. Độc tố này gây giãn mạch máu mạnh mẽ, dẫn đến đỏ mặt, tim đập nhanh, buồn nôn và nhức đầu. Thay vì là dấu hiệu của sự "đào thải", đỏ mặt nhanh chính là bằng chứng cho thấy cơ thể đang bị ngộ độc acetaldehyde cấp tính. Các nghiên cứu từ Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu (NIAAA) của Mỹ cũng như các công bố trên Thư viện Y khoa Mỹ đã chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa hội chứng này và nguy cơ ung thư. Cụ thể, những người bị đỏ mặt khi uống rượu có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao hơn nhiều lần so với người không bị, do sự tấn công liên tục của acetaldehyde vào tế bào.
Nguy hiểm hơn, sự chủ quan như trường hợp của Nam hay Liên có thể dẫn đến những phản ứng miễn dịch đe dọa tính mạng. TS.BS Nguyễn Hữu Trường từ Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo rằng sự tích tụ acetaldehyde không chỉ gây độc cho gan mà còn kích thích tế bào mast giải phóng histamine ồ ạt. Cơ chế này gây ra các phản ứng dị ứng từ nổi mề đay, phù Quincke (sưng môi, mắt) đến co thắt phế quản và khó thở. Trong bối cảnh bàn tiệc với nhiều loại đồ uống chứa phụ gia, chất bảo quản hay men bia, nguy cơ sốc phản vệ càng gia tăng đối với những người có cơ địa nhạy cảm.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, giới hạn an toàn tương đối là không quá hai đơn vị cồn mỗi ngày đối với nam giới (tương đương 300ml bia hoặc 30ml rượu mạnh) và một nửa số đó đối với nữ giới. Khi thấy biểu hiện đau đầu, đau bụng, chóng mặt, hạ thân nhiệt, huyết áp, nhìn mờ bóng mây sau uống rượu, người dân cần tới các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Thùy An