Bộ Y tế ngày 16/7 cho biết đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Thông tư mới hướng dẫn các địa phương ban hành chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.
Theo dự thảo do Cục Dân số chủ trì, điểm đáng chú ý là phạm vi chính sách được mở rộng hướng dẫn địa phương xây dựng các cơ chế khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật để duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa dân số.
Đề xuất hỗ trợ tiền hằng tháng cho trẻ, giảm học phí cho trẻ em gái vùng khó
Cục Dân số đề xuất địa phương mở rộng đối tượng khen thưởng, hỗ trợ tiền/hiện vật cho phụ nữ sinh con, sinh đủ 2 con ngoài 3 nhóm đối tượng quy định trong Luật Dân số; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến đủ 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi; hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non...
Bộ Y tế đề xuất địa phương chủ động hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi. Ảnh: Thạch Thảo
Đối với tập thể, dự thảo đề xuất khen thưởng các xã có từ 60% phụ nữ sinh đủ 2 con trở lên, đồng thời cho phép địa phương lựa chọn khen thưởng một lần hoặc khi duy trì thành tích liên tục trong 3 năm hoặc 5 năm.
Dự thảo cũng tiếp tục khuyến khích các địa phương có chính sách hỗ trợ gia đình sinh hai con một bề là gái và trẻ em gái ở vùng khó khăn bằng nhiều hình thức như miễn, giảm học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế, sữa học đường, hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế... giảm mất cân bằng giới tính khi sinh.
Nhiều địa phương chi tiền khuyến khích sinh đủ hai con
Báo cáo tổng kết 5 năm thực hiện Thông tư 01/2021 cho thấy nhiều tỉnh, thành đã chủ động ban hành chính sách hỗ trợ người dân, đặc biệt tại các địa phương có mức sinh thấp.
Tây Ninh đã khen thưởng 99 xã, phường đạt tỷ lệ cao các cặp vợ chồng sinh đủ hai con với tổng kinh phí gần 20 tỷ đồng. Đồng thời, tỉnh hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Riêng năm 2025 có hơn 4.500 phụ nữ được nhận hỗ trợ với tổng kinh phí hơn 4,5 tỷ đồng.
Đồng Nai cũng hỗ trợ hơn 6.000 phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, tổng số tiền hơn 6 tỷ đồng; nhiều xã đạt mục tiêu trên 60% cặp vợ chồng sinh đủ hai con.
Hải Phòng vừa khen thưởng các xã đạt tỷ lệ sinh đủ hai con vừa hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi và nhiều nhóm đối tượng khác với tổng kinh phí hơn 1,1 tỷ đồng.
Theo đánh giá của Cục Dân số, nhiều địa phương có mức sinh cao sau 5 năm triển khai Thông tư 01/2021 đã tiệm cận mức sinh thay thế. Dù ghi nhận nhiều kết quả tích cực, Cục Dân số đánh giá chính sách hiện hành đã bộc lộ không ít hạn chế.
Tại nhiều đô thị có chi phí sinh hoạt cao như Đồng Nai, Tây Ninh, mức hỗ trợ dành cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi chỉ khoảng 450.000-1.000.000 đồng/người, chưa đủ sức tác động đến quyết định sinh con trong bối cảnh chi phí nuôi dạy trẻ ngày càng tăng. Dự thảo báo cáo của Cục Dân số không đề cập đến TPHCM, Hà Nội, những nơi có mức sinh xuống thấp.
Bên cạnh đó, nhiều tiêu chí khen thưởng tập thể trước đây gắn với mục tiêu "không sinh con thứ ba" cũng không còn phù hợp khi Luật Dân số mới đã bỏ quy định mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh một hoặc hai con.