8 bước sơ cứu ban đầu theo nguyên tắc DRS.ABCDE khi gặp người nguy kịch giúp phát hiện sớm tình trạng đe dọa tính mạng và xử trí đúng trước khi nhân viên y tế đến.
Đại tá, BS.CK2 Vũ Đình Ân, Chủ nhiệm Khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Quân y 175, tại chương trình truyền thông tư vấn sức khỏe cộng đồng chiều 22/7, cho biết DRS.ABCDE là quy trình cấp cứu trước bệnh viện, giúp người dân biết cần làm gì ngay khi gặp người nguy kịch.
Bước đầu tiên là D (Danger) - đánh giá nguy hiểm. Người sơ cứu cần nhanh chóng nhận diện các nguy cơ tại hiện trường, bảo đảm an toàn cho bản thân, những người hỗ trợ và nạn nhân trước khi tiếp cận. Nếu khu vực vẫn còn nguy hiểm, cần loại bỏ hoặc hạn chế nguy cơ nếu có thể; trường hợp không bảo đảm an toàn thì không nên tiếp cận nạn nhân.
"Nhiều người vừa thấy tai nạn đã lao vào băng bó ngay giữa đường hoặc đứng sơ cứu ở nơi xe cộ vẫn qua lại. Cách làm này không đúng. Trước hết phải đánh giá hiện trường, bảo đảm an toàn cho người sơ cứu rồi mới tiếp cận nạn nhân", bác sĩ giải thích.
Bước thứ hai là R (Response) - đánh giá mức độ đáp ứng. Người sơ cứu gọi lớn, lay nhẹ vai để kiểm tra nạn nhân còn tỉnh và còn phản ứng hay không.
Bước thứ ba là S (Send for help) - gọi hỗ trợ. Theo bác sĩ Ân, đây là bước nhiều người bỏ quên nhưng rất quan trọng. Một người khó có thể vừa sơ cứu vừa xử lý mọi tình huống, do đó cần gọi thêm người hỗ trợ và kích hoạt hệ thống cấp cứu 115 càng sớm càng tốt, đồng thời cung cấp thông tin về địa điểm, tình trạng và số lượng nạn nhân.
Sau ba bước đầu, người sơ cứu tiếp tục thực hiện ABCDE, gồm đánh giá và xử trí đường thở (Airway), đánh giá và hỗ trợ hô hấp (Breathing), đánh giá tuần hoàn, cầm máu và ép tim nếu người bệnh ngừng tuần hoàn (Circulation), đánh giá nhanh tình trạng thần kinh (Disability), cuối cùng bộc lộ toàn thân để phát hiện tổn thương và giữ ấm cho người bệnh (Exposure).
Theo bác sĩ Ân, trước đây việc đào tạo sơ cấp cứu chủ yếu tập trung vào nguyên tắc ABCDE. Hiện nay, quy trình quốc tế bổ sung thêm ba bước đầu là DRS, nhấn mạnh việc bảo đảm an toàn hiện trường, đánh giá nhanh người bệnh và gọi hỗ trợ trước khi thực hiện các kỹ thuật sơ cứu.
"Nhiều người chỉ nhớ ABCDE mà quên ba bước đầu tiên, trong khi DRS lại là những việc phải làm ngay khi tiếp cận người bệnh", ông nói.
Chia sẻ kinh nghiệm từ thực tế, bác sĩ Ân cho biết nhiều trường hợp tử vong hoặc để lại di chứng nặng không phải do điều trị tại bệnh viện, mà vì xử trí ban đầu chưa đúng. Ông dẫn trường hợp một vận động viên bị sốc nhiệt khi tham gia giải chạy marathon. Nhân viên y tế tại chỗ đã cởi quần áo, làm mát đúng cách, song trong gần 20 phút vận chuyển đến bệnh viện, các biện pháp hạ thân nhiệt không được duy trì khiến người bệnh bị tổn thương não.
"Cấp cứu phải được thực hiện liên tục, kể cả trong quá trình vận chuyển, chứ không phải sơ cứu xong là dừng lại", bác sĩ nói.
Bác sĩ Ân cũng lưu ý mọi người cần nhận biết các dấu hiệu cấp cứu như đau ngực dữ dội, rối loạn ý thức, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội kèm tăng huyết áp để đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, thay vì chủ quan theo dõi tại nhà.
Chương trình do Bệnh viện Quân y 175 tổ chức cho cán bộ hưu trí nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7). Thiếu tướng, PGS.TS Lê Quang Trí, Bí thư Đảng ủy, Phó giám đốc bệnh viện, cho biết nhiều tình huống cấp cứu nguy hiểm có thể xảy ra bất cứ lúc nào, trong khi người có mặt đầu tiên thường là người thân hoặc người xung quanh. Vì vậy, việc trang bị kiến thức nhận biết sớm, xử trí đúng và kích hoạt hệ thống cấp cứu kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc cứu sống người bệnh và hạn chế di chứng.
Lê Phương