7h sáng 26 Tết, tại Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, kỹ thuật viên căn chỉnh bàn xạ còn điều dưỡng gọi tên ông Tân vào phòng. Cánh cửa phòng chì khép lại, ông nằm dưới máy xạ, chuẩn bị cho những tia xạ chiếu vào các hạch ung thư trên cơ thể. Sau đó, ông Tân được nghỉ 2 ngày theo quy định xạ trị thông thường. Từ mùng 2 Tết, ông sẽ đến bệnh viện để tiếp tục điều trị và về trong ngày. "Tết có sức khỏe bên gia đình mới trọn vẹn", ông nói.
Ông Tân bị ung thư Carcinom tế bào thần kinh nội tiết giai đoạn 4, di căn hạch bẹn, ổ bụng, hạch chậu, hạch cạnh động mạch chủ bụng; các hạch chèn ép vào hệ thống mạch máu và hạch bạch huyết vùng chậu. Bệnh có mức độ ác tính mạnh, di căn nhanh.
Tháng 9 năm ngoái, ông Tân đau bụng, chân sưng phù, không đi đứng được. Hóa trị 4 chu kỳ nhưng kích thước hạch chỉ giảm 1/3, ông tưởng chừng hết cơ hội sống tiếp. BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, chỉ định ông Tân xạ trúng đích 33 liều với kỹ thuật điều biến liều, giảm tác dụng phụ lên các bàng quang, hệ tiết niệu. Sau 7 ngày, tình trạng hạch thu nhỏ kích thước, chân ông bớt phù, đi đứng trở lại.
Hiện ông xạ trị 5 ngày mỗi tuần (từ thứ 2 đến thứ 6), mỗi lần 15 phút. 10 ngày nghỉ Tết năm nay, ông lo ngưng điều trị sẽ khiến tế bào ung thư có thể phát triển mạnh trở lại. "Bệnh ở giai đoạn trễ nên tôi muốn tuyệt đối tuân thủ lịch xạ", ông nói và sắp xếp thời gian chữa bệnh xuyên Tết.
Đây là năm đầu tiên Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM triển khai xạ trị xuyên Tết, đáp ứng nhu cầu, giúp người bệnh ung thư như ông Tân duy trì lịch trị đúng phác đồ để đảm bảo hiệu quả chữa bệnh.
Bác sĩ Hiển cho biết mỗi máy xạ trị gia tốc tuyến tính có thể sử dụng cho 35 người bệnh mỗi ngày. Để duy trì hoạt động xuyên suốt dịp lễ Tết, êkíp gồm bác sĩ, kỹ sư vật lý, kỹ thuật viên và điều dưỡng của bệnh viện thay nhau túc trực điều trị bệnh nhân.
Người bệnh ung thư cần truyền hóa chất cách mỗi 1-3 tuần để cơ thể hồi phục, đồng thời duy trì áp lực điều trị lên khối u. Còn khi xạ trị, phần lớn người bệnh cần được chiếu tia đều đặn thường 5 buổi mỗi tuần. "Nếu nghỉ xạ trị kéo dài đón Tết sẽ làm giảm hiệu quả ức chế tế bào ung thư, nhất là khối u có mức độ ác tính cao như của ông Tân", bác sĩ Hiển giải thích. Điều trị vài buổi rồi nghỉ ngắt quãng dài 10 ngày, các tế bào ung thư có tốc độ phân chia nhanh, dù đang suy yếu, có thể phát triển mạnh trở lại.
Như chị Hoa, 43 tuổi, chuẩn bị cho lượt xạ trị lần thứ 6. Chị phát hiện ung thư cổ tử cung giai đoạn 2 vào cuối tháng 1, cần điều trị với phác đồ hóa xạ đồng thời. Thuốc hóa chất khiến tế bào ung thư yếu, sau đó dùng tia xạ tiêu diệt hiệu quả hơn. Hai mũi tấn công này phải song hành chặt chẽ về mặt thời gian. Chị mong được điều trị ngay dù đến Tết, muốn tiêu diệt bệnh ở giai đoạn sớm.
"Một năm xa quê, ngày Tết tôi chỉ mong về sum họp gia đình nhưng có bệnh thì phải ưu tiên chữa trị khỏe rồi về quê sau", chị Hoa bày tỏ.
Bác sĩ Hiển giải thích nếu chị Hoa tạm ngừng xạ trị khoảng 10 ngày trong dịp Tết trong khi hóa chất đã được truyền vào cơ thể sẽ làm mất đi tính hiệp đồng tác dụng. Tổng thời gian xạ trị ung thư cổ tử cung gồm xạ ngoài và xạ áp sát trong khoảng 49 ngày để kiểm soát vùng chậu tối ưu. Mỗi ngày trì hoãn đều làm giảm xác suất kiểm soát khối u tại chỗ.
Xạ trị thường được thực hiện sau khi phẫu thuật, hóa trị; hóa xạ đồng thời. Nhiều trường hợp người bệnh ung thư giai đoạn trễ, không còn đáp ứng với hóa trị, được xạ trị để ức chế khối u, giảm đau, kéo dài thời gian sống chất lượng.
Một số loại ung thư phát triển nhanh như Carcinom tế bào thần kinh nội tiết, ung thư tử cung, phổi, vùng đầu cổ... nếu liệu trình bị gián đoạn có thể xảy ra tình trạng tăng tái sinh, các tế bào ung thư còn sót lại nhân lên nhanh hơn, giảm hiệu quả điều trị, kháng xạ trong những lần chiếu tia tiếp theo. Người bệnh nên điều trị liên tục, đúng liều để mang lại hiệu quả cao. Trường hợp người bệnh không thể sắp xếp để xạ liên tục, bác sĩ có thể tăng liều bù. Tuy nhiên, liều tăng có thể khiến người bệnh đau rát vùng xạ, mệt mỏi, chán ăn... nặng hơn; giảm hiệu quả chữa bệnh, nguy cơ kháng xạ trong những lần chiếu tia tiếp theo.
Nhờ tuân thủ lịch đều đặn, xuyên suốt, các hạch trong cơ thể ông Tân giảm kích thước, không còn gây đau. Ông đi đứng được, tự mình đến bệnh viện, dự kiến có thể kịp hoàn tất liệu trình để trở lại Canada đúng lịch trình. "Khỏe hơn, tâm mới an để đón xuân", ông Tân nói. Còn chị Hoa, các triệu chứng được kiểm soát tốt hơn, tâm lý ổn định cho quá trình điều trị tiếp theo.
Globocan năm 2022 ghi nhận hơn 400.000 người Việt mắc ung thư, trong đó hơn 180.000 ca mới mắc và 120.000 ca tử vong. Ung thư cổ tử cung là một trong những loại ung thư thường gặp ở phụ nữ với hơn 4.600 ca mắc mới. Bác sĩ Hiển cho hay tỷ lệ tử vong ung thư cổ tử cung cao, đến 50% do phát hiện, điều trị ở giai đoạn muộn. Ung thư biểu mô tế bào nội tiết ít gặp, nhưng độ ác tính cao, di căn nhanh.
Nguyễn Trăm
*Tên người bệnh đã được thay đổi
| Độc giả đặt câu hỏi về bệnh ung thư tại đây để bác sĩ giải đáp |