TP HCMÔng Hoàng, 72 tuổi, ung thư trực tràng nhưng không thể nằm yên khi xạ trị do tác động của bệnh Alzheimer, bác sĩ phải dùng kỹ thuật phát tia nhanh điều trị.
Ông Hoàng đi tiêu ra máu, không sốt, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám. Kết quả nội soi đại trực tràng cho thấy u sần sùi chiếm 1/3 chu vi hậu môn. Sinh thiết u cho kết quả ung thư. Bác sĩ xác định ông mắc ung thư trực tràng giai đoạn ba, di căn hạch.
BS.CKI Nguyễn Huy Lộc, Khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, cho biết ông Hoàng cần hóa - xạ đồng thời để gom nhỏ khối u, sau đó phẫu thuật để tăng hiệu quả, bảo tồn cơ quan xung quanh, giảm tàn phá cơ thể. Tuy nhiên, ông mắc bệnh Alzheimer, khó hợp tác trong quá trình xạ trị. Do đó, bác sĩ ưu tiên hóa trị nhằm giảm kích thước khối u. Êkíp thay đổi nhiều phác đồ hóa trị nhưng u của người bệnh đáp ứng kém với thuốc, buộc phải xạ trị giúp thu nhỏ khối u.
Bác sĩ Lộc đánh giá xạ trị cho người bị Alzheimer là thách thức rất lớn. Để tia xạ đến trúng khối u, giảm ảnh hưởng đến cơ quan xung quanh, ngoài tính toán liều phù hợp của bác sĩ, người bệnh cần giữ nguyên tư thế trong quá trình chụp CT mô phỏng để lập kế hoạch và trong suốt thời gian phát tia. Trong khi đó, người bệnh Alzheimer thường không có khả năng ghi nhớ và thực hiện các yêu cầu đơn giản như nằm yên, nín thở hoặc giữ nguyên tư thế.
Ông Hoàng không có chỉ định dùng thuốc an thần. Sau khi cánh cửa chì phòng xạ đóng lại, một mình người bệnh trong phòng, bị dụng cụ giữ chặt có thể lo lắng, sợ hãi, nguy cơ bị kích động, hoảng loạn, dễ giãy dụa, vùng vẫy... khiến tia xạ chiếu vào các cơ quan nội tạng khỏe mạnh bên cạnh, ảnh hưởng kết quả điều trị.
Sau khi hội chẩn, êkíp quyết định sử dụng chiến thuật "đánh nhanh thắng nhanh" với kỹ thuật 3D - CRT thay cho xạ trị điều biến liều (IMRT).
Bác sĩ phân tích kỹ thuật này có ưu điểm thời gian lập kế hoạch nhanh chóng, phát tia cực nhanh chỉ khoảng 10 phút, tác dụng phụ ở mức hợp lý không ảnh hưởng đến chức năng của người bệnh. Trong khi đó, xạ trị điều biến liều dù ôm sát khối u nhưng khi người bệnh động đậy nhẹ, máy sẽ phát tín hiệu ngừng xạ. Thời gian lập kế hoạch lâu và chiếu tia khoảng 15-20 phút. 3D-CRT có giá thành thấp nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả xạ trị cao, thường được dùng cho khối u nằm ở vùng ngoài da như vú, da.
Suốt quá trình mô phỏng hay xạ trị, gia đình và êkíp bác sĩ, nhân viên y tế hỗ trợ tâm lý cho ông Hoàng, tránh kích động, hoảng loạn khi được giữ chặt tay, chân bằng các dụng cụ hỗ trợ... Nhờ đó, người bệnh hợp tác xạ trị hết 25 tia. Kết quả kiểm tra cho thấy khối u giảm 90%, gần như không còn thấy trên hình ảnh học.
Hậu xạ trị, ông Hoàng được phẫu thuật nội soi cắt đoạn đại trực tràng, nạo vét hạch. Đồng thời, êkíp mở hồi tràng ra da để chuyển hướng phân không đi qua phần ruột bên dưới, giảm áp lực lên ruột, thúc đẩy làm lành vết thương và bảo vệ mối nối sau phẫu thuật.
Khải Minh
*Tên người bệnh đã được thay đổi