Vì sao Thủ tướng Ấn Độ kêu gọi dân ngừng mua vàng trong một năm?

Tại Ấn Độ, vàng không chỉ là trang sức hay tài sản tích trữ. Kim loại quý này còn gắn liền với đám cưới, truyền thống gia đình và địa vị xã hội. Vì vậy, việc Thủ tướng Narendra Modi trực tiếp lên tiếng kêu gọi người dân tạm hoãn mua vàng đã nhanh chóng gây chú ý trên khắp cả nước.

Tuy nhiên, đây không phải lời cảnh báo về nguy cơ thiếu nguồn cung vàng, mà là tín hiệu cho thấy nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới đang bước vào giai đoạn phòng thủ để bảo vệ đồng nội tệ và dự trữ ngoại hối trước cú sốc giá năng lượng toàn cầu.

Nút thắt tử huyệt mang tên ngoại tệ

Về mặt kinh tế vĩ mô, vàng và dầu thô có một điểm chung rất lớn đối với Ấn Độ. Cả hai mặt hàng này phần lớn đều phải nhập khẩu và được thanh toán bằng đồng USD. Quốc gia này hiện phải nhập khẩu tới 85% nhu cầu dầu thô để duy trì hoạt động giao thông và sản xuất công nghiệp.

Cùng lúc đó, thói quen tiêu thụ khổng lồ khiến họ trở thành một trong những quốc gia nhập khẩu vàng lớn nhất thế giới. Mỗi năm, người dân Ấn Độ sử dụng khoảng 700-800 tấn vàng. Trong khi đó, sản lượng khai thác nội địa vô cùng khiêm tốn, chỉ đạt khoảng 1-2 tấn. Điều này đồng nghĩa hơn 90% nhu cầu kim loại quý của quốc gia tỷ dân phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung quốc tế.

Khi giá dầu tăng sốc và người dân vẫn tiếp tục thói quen mua vàng, nền kinh tế sẽ cần một lượng USD khổng lồ để thanh toán cho các đối tác nước ngoài. Nhu cầu gom USD trên thị trường tiền tệ nội địa bùng nổ đã trực tiếp gây áp lực và đạp giá đồng rupee xuống mức thấp kỷ lục.

Các chuyên gia kinh tế nhìn nhận vàng không giống như một mặt hàng tiêu dùng thông thường. Dầu mỏ là mạch máu để vận hành nền kinh tế, trong khi nhập khẩu vàng chủ yếu phục vụ nhu cầu tích trữ cá nhân hoặc chi tiêu không thiết yếu. Khi hàng triệu hộ gia đình tiếp tục gom vàng giữa bối cảnh khủng hoảng toàn cầu, dòng chảy USD ra khỏi biên giới sẽ càng mạnh mẽ.

Cái giá đắt đỏ của thói quen tích trữ

Những con số thống kê đang gióng lên hồi chuông cảnh báo cho giới hoạch định chính sách. Kim ngạch nhập khẩu vàng của Ấn Độ đã chạm mốc kỷ lục 72 tỷ USD trong năm tài khóa 2025-2026, ghi nhận mức tăng 24% so với con số 58 tỷ USD của năm trước đó. Vàng hiện chiếm gần 9% tổng kim ngạch nhập khẩu, trở thành một trong những mặt hàng tiêu tốn nhiều ngoại tệ nhất chỉ sau dầu thô.

Việc chảy máu ngoại tệ thông qua con đường nhập khẩu kim loại quý đang làm thâm hụt tài khoản vãng lai của Ấn Độ nới rộng. Quốc gia này đang chi ngoại tệ nhiều hơn số kiếm được. Dự trữ ngoại hối của Ấn Độ đã bốc hơi 7,794 tỷ USD, lùi về mức 690,693 tỷ USD trong tuần kết thúc vào ngày 1/5.

Thâm hụt lớn kéo theo sự suy yếu của đồng rupee. Đồng nội tệ mất giá lại tiếp tục khiến hàng hóa nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn. Nền kinh tế đứng trước nguy cơ rơi vào vòng xoáy giá cả leo thang, khi chi phí dầu mỏ, vàng và nhiều mặt hàng thiết yếu khác đồng loạt tăng mạnh ở thị trường trong nước. Sự kết hợp giữa giá dầu cao, đồng rupee yếu và lạm phát có thể làm chậm đà tăng trưởng kinh tế.

Chính phủ Ấn Độ từng nhiều lần dùng các công cụ tài chính để kìm hãm cơn khát kim loại quý. Họ áp dụng mức thuế nhập khẩu thực tế khoảng 6% đối với vàng, siết chặt các quy định nhập khẩu và thúc đẩy người dân chuyển sang các kênh đầu tư thay thế như trái phiếu vàng quốc gia. Tuy nhiên, việc đích thân Thủ tướng lên tiếng kêu gọi hoãn mua vàng cưới cho thấy mức độ cấp bách của việc bảo vệ sự ổn định tài chính đối ngoại.

Làn sóng thắt lưng buộc bụng quy mô quốc gia

Lời kêu gọi ngừng sắm vàng của ông Modi thực chất là một phần trong thông điệp rộng lớn hơn nhằm chuẩn bị tâm lý cho người dân trước giai đoạn bất ổn kinh tế toàn cầu. Bên cạnh việc hạn chế mua kim loại quý hay giảm các chuyến đi nước ngoài không cần thiết, Thủ tướng Ấn Độ còn hối thúc người dân quay lại làm việc từ xa nếu có thể, thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ và sử dụng nhiên liệu tiết kiệm nhất.

Một gia đình trì hoãn mua bộ trang sức cưới có thể không tác động ngay đến tỷ giá đồng rupee. Nhưng các nhà hoạch định chính sách đang nhìn vào tổng nhu cầu khổng lồ của hàng triệu hộ gia đình cộng lại. Trong mùa cưới và các giai đoạn kinh tế bất ổn, người dân càng có xu hướng tìm đến vàng như một hầm trú ẩn an toàn. Việc ngăn chặn làn sóng gom vàng lúc này chính là cách thiết thực nhất để chặn đứng đà thất thoát USD.