Vì sao chấn thương nhẹ cũng gây đứt dây chằng?

Trả lời:

Dây chằng là dải ngắn gồm những mô liên kết sợi collagen cứng, chắc chắn và có tính đàn hồi nên tình trạng đứt, rách dây chằng rất khó xảy ra trong sinh hoạt hàng ngày mà thường gặp khi bị chấn thương. Trường hợp chỉ va chạm nhẹ nhưng được chẩn đoán đứt dây chằng có thể là do các nguyên nhân sau:

Đổi hướng đột ngột làm cho cơ thể vẫn còn đà xoay, trong khi chân đã trụ vững lại, từ đó tạo ra lực vặn xoắn và lực ép ngang vượt quá sức chịu đựng của các sợi collagen, dẫn đến đứt dây chằng, nhất là dây chằng chéo trước. Tình trạng này thường xảy ra ở những môn thể thao đòi hỏi vận động mạnh và nhanh như bóng đá, bóng rổ, cầu lông, pickleball...

Tích tụ chấn thương nhỏ lặp đi lặp lại do chơi thể thao sai kỹ thuật, chơi quá mức, làm việc nặng... nhưng không được điều trị kịp thời hoặc không đủ thời gian phục hồi khiến dây chằng mất đi độ đàn hồi, rách dần và cuối cùng đứt dù chỉ gặp lực tác động nhẹ.

Chịu lực tác động mạnh từ ngoài vào trong, làm cho khớp gối bị đẩy vào trong và mở một góc lớn bất thường, thường gặp trong tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động. Lực tác động này có thể làm đứt, rách đồng thời cả dây chằng chéo trước và dây chằng bên trong.

Tổn thương dây chằng thường có các triệu chứng như nghe tiếng "bóc" hoặc cảm thấy trật bên trong khớp ngay khi xảy ra chấn thương, đau khớp gối, sưng do viêm bên trong khớp hoặc mô mềm xung quanh khớp, bầm tím, vận động khó khăn, khớp mất ổn định... Tuy nhiên không phải mọi trường hợp tổn thương dây chằng đều có biểu hiện giống nhau. Trong nhiều trường hợp, đứt dây chằng có thể không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh chỉ cảm thấy đau và sưng nhẹ quanh khớp, dễ nhầm là bong gân hoặc căng cơ. Một số người vẫn có thể đi lại và chỉ cảm thấy khớp gối yếu, không ổn định sau vài tuần. Đứt dây chằng do tích tụ chấn thương nhỏ là trường hợp dễ bị bỏ sót nhất vì triệu chứng âm thầm, đau dai dẳng, khớp lỏng lẻo dần.

Bạn đã được chẩn đoán đứt dây chằng nên sớm điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Nếu không điều trị đúng cách, tổn thương dây chằng ngày càng nghiêm trọng hơn, sụn khớp bị mài mòn nhanh chóng làm giảm khả năng vận động và tăng nguy cơ phải thay khớp sau này. Hiện, nội soi là kỹ thuật phổ biến trong phẫu thuật tái tạo dây chằng với những ưu điểm như độ an toàn cao, giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng, ít đau, sẹo mổ nhỏ... Sau phẫu thuật, người bệnh có thể vận động gần như bình thường và chơi thể thao trở lại.

ThS.BS.CKI Phan Thanh Tân
Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM