Với mục tiêu tăng tỷ trọng tiêu dùng nội địa trong nền kinh tế 5 năm tới, chính quyền Trung Quốc vừa công bố kế hoạch kích cầu khu vực dịch vụ như sự kiện hòa nhạc, thể thao, du lịch tàu biển hay chăm sóc người cao tuổi.
Động thái diễn ra khi giới chức nỗ lực củng cố nhu cầu trong nước khi tiêu dùng suy yếu do bất động sản khủng hoảng, thị trường việc làm ảm đạm và thu nhập bất ổn. Ngoài ra, còn có lo ngại rằng xuất khẩu năm nay khó duy trì đà bùng nổ như 2025.
Tại họp báo tuần trước, Thứ trưởng Bộ Thương mại Yan Dong cho biết nước này sẽ "nuôi dưỡng các lĩnh vực tăng trưởng mới trong tiêu dùng dịch vụ và nắm bắt xu hướng nâng cấp tiêu dùng".
Trong kế hoạch đề ra, giới chức Trung Quốc định hỗ trợ nâng cấp hạ tầng hướng đến phục vụ du lịch như nhà ga tàu, các tuyến đường sắt ngắm cảnh, bến cảng du thuyền. Đồng thời, Bắc Kinh mở rộng miễn thị thực thêm nhiều quốc gia, bổ sung các điểm hoàn thuế tại cửa khẩu.
Đối với các sự kiện biểu diễn trực tiếp và thể thao, chính quyền cho biết sẽ tăng nguồn cung, khuyến khích đưa về nước các cuộc thi quốc tế hàng đầu và phát triển điểm đến thể thao ngoài trời chất lượng cao.
Kế hoạch cũng kêu gọi nuôi dưỡng các hình thức tiêu dùng dịch vụ mới gắn liền với "trải nghiệm cảm xúc", áp dụng quy định linh hoạt hơn với những ngành dịch vụ mới nổi.
Ngân hàng được khuyến khích mở rộng tín dụng cho doanh nghiệp dịch vụ. Các công ty đủ điều kiện trong lĩnh vực văn hóa, du lịch, giáo dục, thể thao và dịch vụ gia đình cũng được phép huy động vốn qua phát hành trái phiếu.
Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc muốn kích cầu khu vực dịch vụ vì nhiều lý do. Đầu tiên, xu hướng tiêu dùng tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang thay đổi. Năm 2025, Bắc Kinh đã triển khai trợ cấp đổi cũ lấy mới để thúc đẩy doanh số ôtô và thiết bị gia dụng. Tuy nhiên, doanh số bán lẻ chỉ tăng 3,7%, thấp hơn tốc độ mở rộng sản lượng công nghiệp (5,9%) và GDP (5%). Lạm phát tiêu dùng không đổi so với năm 2024 và giá sản xuất giảm năm thứ ba liên tiếp.
Trong khi đó, các nhà kinh tế chỉ ra thay đổi rõ rệt trong sở thích của hộ gia đình. Người dân ngày càng chi tiêu cho dịch vụ thay vì hàng hóa. Khảo sát vào quý IV/2025 của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho biết tỷ lệ có kế hoạch tăng chi cho các hoạt động xã hội và giải trí trong ba tháng tới đạt mức cao nhất 8 năm.
Ngược lại, mức độ quan tâm mua sắm các mặt hàng đắt tiền vẫn thấp hơn nhiều so trước đại dịch. Và quan trọng hơn, phát triển dịch vụ phù hợp với mục tiêu của Bắc Kinh, trong bối cảnh kích cầu thông qua các phương pháp truyền thống như giảm giá và khuyến mãi hàng hóa "không hiệu quả", theo Economist Intelligence Unit (EIU).
Các nhà phân tích tại S&P Global chỉ ra "thỏa mãn về mặt cảm xúc đang đóng vai trò lớn hơn trong chi tiêu bán lẻ". Người tiêu dùng ngày càng tập trung chi tiêu để thể hiện bản thân và trải nghiệm hơn là sở hữu vật chất hoặc uy tín thương hiệu. Hãng phân tích này dự báo doanh số bán lẻ nói chung của Trung Quốc sẽ tăng 2,7% trong năm 2026, còn dịch vụ là 5,5%.
Về vĩ mô, dữ liệu của Ngân hàng Thế giới chỉ ra chi tiêu tiêu dùng mới chiếm 56,6% GDP Trung Quốc năm 2024, thấp hơn nhiều so với 82,9% ở Mỹ, mức 81,7% của Anh và Nhật Bản (74,7%). Điều này cho thấy vẫn còn dư địa phát triển tiêu dùng tại nền kinh tế thứ hai thế giới.
Dịch vụ cũng thâm dụng lao động hơn so với sản xuất và là nguồn việc làm lớn nhất của Trung Quốc, theo EIU. Mở rộng khu vực này có thể giúp Bắc Kinh ổn định tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên, vốn đã tăng lên những năm gần đây. Theo khảo sát của nền tảng tuyển dụng trực tuyến Zhaopin, 3 nhóm ngành sinh viên tốt nghiệp năm 2024 tại Trung Quốc mong muốn làm việc nhất, gồm công nghệ thông tin - viễn thông - điện tử 26,4%; chính phủ, tổ chức phi lợi nhuận 9,4% và văn hóa - truyền thông - giải trí 8,9%.
Dù vậy, các nhà kinh tế lưu ý khả năng thành công của kế hoạch kích cầu chi tiêu dịch vụ vẫn phụ thuộc vào những cải cách sâu rộng hơn trong nâng cao thu nhập hộ gia đình và tăng cường phúc lợi xã hội.
Ông Ludovic Subran, Giám đốc đầu tư tại Allianz cho rằng thúc đẩy tiêu dùng hộ gia đình đòi hỏi "khôi phục niềm tin, tạo việc làm, thời gian và thu nhập cho người tiêu dùng".
Theo ông, nếu Trung Quốc nâng tỷ trọng thu nhập khả dụng hộ gia đình trong GDP từ mức 58% hiện nay lên gần 70-75% như các nền kinh tế phát triển, tỷ trọng tiêu dùng tư nhân có thể tăng thêm khoảng 10 điểm phần trăm trong GDP.
Chuyên gia Logan Wright tại Rhodium Group cho rằng các gia đình Trung Quốc tập trung tiết kiệm cho các trường hợp khẩn cấp hoặc hưu trí vì dịch vụ xã hội "chưa được đầu tư đầy đủ" và chi phí dịch vụ y tế vẫn cao tại nông thôn.
"Nếu chính phủ đầu tư nhiều hơn vào các dịch vụ xã hội, các hộ gia đình sẽ cảm thấy an toàn và nhiều khả năng chi tiêu thoải mái hơn", ông nói thêm.
Phiên An (theo CNBC, Reuters)