Cuối tháng 1, nhiều người đi đường thường dừng xe trước nhà ông Nguyễn Văn Dự, 66 tuổi, ở ấp Phú Hưng, xã Hưng Khánh Trung để chụp ảnh cùng những con ngựa tắc được bày dọc quốc lộ 57.
Gia đình ông Dự có khoảng 500 m2 vườn trồng tắc đã hơn chục năm. Mỗi năm, ngoài bán tắc bụi cho thương lái, gia đình dành thời gian tạo hình linh vật theo 12 con giáp, phục vụ người dân mua về chưng Tết.
"Tết năm ngoái, do quan niệm rắn không may mắn, tôi chuyển sang làm rồng, bán được 8 cặp, thu khoảng 40 triệu đồng", ông Dự nói. Năm nay, dù ngựa gắn với quan niệm "mã đáo thành công", gia đình chỉ làm bốn con do sức mua được dự báo giảm.
Theo ông Dự, tạo hình ngựa tắc khá công phu và kéo dài nhiều tháng. Từ tháng 5–6 âm lịch, cây tắc được chiết nhánh, khi ra rễ sẽ cho vào chậu trồng. Đến cận Tết, nhà vườn xử lý kỹ thuật để cây ra hoa, kết trái đúng thời điểm.
Sau khi hàn khung sắt tạo dáng ngựa, cây tắc được bứng sang chậu lớn. Mỗi con ngựa cao khoảng 1,7 m cần đến 20 bụi tắc. Do cây mới sang chậu, rễ còn yếu, người làm phải chờ vài ngày để cây ổn định mới tiến hành uốn tạo hình.
Từng nhánh tắc được bện cẩn thận vào khung sắt bằng dây kẽm, hạn chế làm rụng hoa, trái. Mỗi con ngựa mất khoảng một ngày rưỡi để hoàn thiện. Phần mắt được làm từ bóng nhựa sơn, tai và răng bằng nhựa, cương ngựa trang trí bằng dây kim tuyến. Nếu chăm sóc tốt, ngựa tắc có thể chưng đến hết tháng Giêng.
Cách đó không xa, tại ấp Phú Long, ông Trần Văn Vũ, 52 tuổi, cũng đang tất bật hoàn thiện 10 con ngựa linh sam bông tím. Một số con đã xong phần thân, hoa bắt đầu trổ lốm đốm; vài con vẫn đang được chỉnh sửa phần mõm và mắt.
"Nếu thời tiết thuận lợi, từ nay đến Tết toàn bộ đàn ngựa sẽ phủ kín hoa tím, nhìn rất bắt mắt", ông Vũ nói.
Gia đình ông Vũ chuyên mua bán khoảng 10.000 gốc mai vàng mỗi năm nên cận Tết rất bận. Đây là năm đầu tiên ông tranh thủ ban đêm tạo hình linh vật từ cây linh sam. Trước đó khoảng ba tháng, những cây linh sam 5–6 năm tuổi được chiết nhánh, chờ ra rễ để tạo dáng.
Để tiết kiệm chi phí, ông nhờ người quen làm khung sắt, sau đó tự tay bện từng bụi linh sam. Theo ông, khó nhất là linh sam có nhiều gai, dù đã tỉa bớt vẫn dễ bị đâm khi uốn. Vì vậy, mỗi con ngựa mất khoảng hai ngày mới hoàn thành. Giá bán mỗi cặp ngựa linh sam tương đương ngựa tắc, khoảng 5 triệu đồng.
Khác với tắc, linh sam là cây kiểng có sức sống dẻo dai. Sau khi hoa tàn, người chơi có thể tiếp tục dưỡng để trưng quanh năm.
Làng hoa Chợ Lách (tỉnh Bến Tre cũ), cùng Sa Đéc (Đồng Tháp), là hai vùng trồng hoa, cây cảnh lớn nhất miền Tây. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, vụ hoa Tết năm nay địa phương cung ứng khoảng 10–12 triệu sản phẩm hoa, cây cảnh, tập trung chủ yếu tại các xã Chợ Lách, Hưng Khánh Trung và Vĩnh Thành.
Hoàng Nam