Xe giường nằm 24-40 chỗ có lối đi hẹp, khi gặp sự cố cháy nổ, lật nghiêng khiến hành khách bên trong nháo nhào, khó xoay xở tìm đường thoát.
Với thiết kế dạng giường có đệm bọc da giúp hành khách dễ ngả lưng nghỉ ngơi thay vì phải ngồi suốt chặng đường dài, xe khách giường nằm nhiều năm qua đã chiếm ưu thế trong lĩnh vực vận tải hành khách. Trong đó phổ biến nhất là hai loại gồm xe có 34-40 giường và 24 giường.
Ôtô 34-40 chỗ có ba hàng giường san sát nhau với hai lối đi ở giữa, mẫu còn lại chỉ có một lối đi nhưng giường có diện tích lớn hơn, còn gọi là phòng đôi. Để tối ưu hóa diện tích khai thác, hai loại xe này có lối đi hẹp, chỉ đủ cho từng hành khách bước nối tiếp nhau, người lớn có lúc phải nghiêng người khi lên xuống xe. Điều này khiến người đi trên xe lúc xảy ra sự cố gặp khó khăn tìm lối thoát.
Xe gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m 34-40 ch\u1ed7 c\u00f3 ba h\u00e0ng gh\u1ebf, hai l\u1ed1i \u0111i h\u1eb9p, ph\u1ea3i nghi\u00eang ng\u01b0\u1eddi khi ra v\u00e0o.<\/p>\n\t","\n\t
Xe gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m c\u00f3 24 ch\u1ed7 c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00f2ng \u0111\u00f4i c\u00f3 ch\u1ed7 n\u1eb1m r\u1ed9ng h\u01a1n nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ed1i \u0111i.<\/p>\n\t"]' data-component-value="">
Từng ở trong tình huống này, anh Nguyễn Văn Thông, 37 tuổi, nạn nhân thoát ra từ xe khách cháy khiến 7 người chết ở Đồng Nai hôm 21/7 kể, khi xảy ra sự cố tất cả hành khách chen chúc ở lối đi duy nhất để tìm đường ra cửa thoát. Nhiều người ở giường tầng nhảy xuống khiến khoang xe chật kín.
Khi đó, anh Thông tìm búa thoát hiểm ở giường của mình nhưng không thấy phải dùng tay đấm vào cửa sổ. "Tôi đấm vào kính đến mức đau tay không còn chịu được nữa phải bỏ cuộc", anh kể. Để thoát ra ngoài, anh Thông cũng vợ và hai con phải băng qua đám cháy ở đầu xe, khiến cả gia đình bị thương. Ôtô gặp nạn có thiết kế 24 giường theo kiểu phòng đôi, chở 37 hành khách.
Thống kế của Cục Đăng kiểm đến ngày 22/7, cả nước có hơn 44.000 xe từ 24 chỗ đến hơn 38 chỗ đang hoạt động kinh doanh vận tải. Xe khách giường nằm thường được các nhà xe ưu tiên khai thác với giá vé cho chặng 300-400 km, dao động 400.000-500.000 đồng.
ThS Lê Ngọc Chung, Trưởng khoa Cơ khí - Ôtô, trường Cao đẳng Bách khoa Sài Gòn, cho biết xe giường nằm với phòng riêng, phòng đôi, hoặc khoang VIP có tính tiện nghi, giá vé thấp hơn so với máy bay, tàu hoả được người dân ưu chuộng.
Mọi dòng xe khách trước khi đưa ra thị thường đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và trải qua kiểm định chặt chẽ. Tuy nhiên, cùng với xu hướng phát triển các mẫu xe có thiết kế mới nên cần rà soát kỹ phương án bố trí lối thoát hiểm nhằm bảo đảm an toàn cho khách.
Phương tiện này thường chở trên dưới 30 người nên khi xảy ra cháy hoặc va chạm, nếu lối đi duy nhất này bị lửa, khói, hoặc vật cản chắn kín, khả năng thoát nạn của hành khách bị hạn chế khi họ cùng lúc dồn về một phía. Nạn nhân mất bình tĩnh trong không gian hẹp khiến việc xoay xở tìm đường thoát cũng tốn nhiều thời gian.
Xe chỉ có một cửa lên xuống phía trước và chủ yếu vận hành bằng khí nén, có thể mở bằng tay. Tuy nhiên trong lúc khẩn cấp nếu xe bị va chạm mạnh khiến kết cấu biến dạng, cả hệ thống điều khiển lẫn cơ cấu mở thủ công đều có thể bị ảnh hưởng, khiến việc mở cửa trở nên rất khó khăn.
Theo ông Chung, xe khi vận hành phải trang bị đầy đủ búa thoát hiểm, lắp đặt ở những vị trí dễ nhìn thấy, dễ lấy. Nhưng thực tế, nhiều ôtô vẫn thiếu búa thoát hiểm hoặc có trang bị nhưng lại buộc cố định bằng dây, khiến thiết bị này gần như mất tác dụng khi xảy ra tai nạn.
Ông Nguyễn Tô An, Cục phó Đăng kiểm Việt Nam, cho rằng không có khái niệm về phòng đôi hay giường đôi mà mỗi chỗ chỉ dành cho một hành khách đối với xe giường nằm. Loại xe gặp tai nạn ở Đồng Nai có sức chứa 24 hành khách nhưng vượt quy định khi chở đến 37 người.
Theo ông An, quy định kiểm định hiện nay đối với xe khách nếu không có búa thoát hiểm chỉ quy vào lỗi "khiếm khuyết hư hỏng không quan trọng" và chủ xe bị nhắc nhở. Do đó, cơ quan chức năng cần phải bổ sung yêu cầu về búa thoát hiểm, nếu không có đủ số lượng, lắp đúng vị trí thì nâng từ hình thức nhắc nhở lên từ chối đăng kiểm. Ngoài ra, đơn vị cấp phép cần đưa hệ thống cân bằng điện tử ESC đối với xe khách giường để hạn chế nguy cơ lật xe thành điều kiện bắt buộc trước khi khai thác.
Ông An kiến nghị cần có quy định pháp luật để phụ xe và tài xế phải được học kiến thức về thoát hiểm. Trước khi xe khởi hành, họ phải hướng dẫn cho hành khách về cách xử lý tình huống khẩn cấp giống như ngành hành không. "Phụ xe có thể chỉ rõ hành khách ở vị trí nào gần bình cứu hỏa, búa thoát hiểm phải làm gì để xử lý sớm nhất", ông An nói.
Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH TP HCM khuyến cáo, khi xảy ra cháy trên xe, hành khách cần giữ bình tĩnh, dùng áo hoặc khăn thấm nước đóng chai che mũi, miệng để hạn chế hít phải khí độc từ vật liệu trong xe cháy và khom người lúc thoát nạn.
Người bên ngoài khi phát hiện xe bốc cháy nên dùng vật cứng đập vào các góc kính để tạo lối thoát cho hành khách, đồng thời gọi 114. Nếu có bình chữa cháy, cần ưu tiên phun vào khoang động cơ hoặc gầm xe để ngăn lửa lan rộng.
Đình Văn - Giang Anh