Mua bảo hiểm cho khoản vay 600 triệu nhưng bị từ chối chi trả
Ngày 1/11/2023, bà Đỗ Thị H. và chồng là ông Dương Minh T. (Lạng Sơn) ký hợp đồng hạn mức tín dụng với Ngân hàng TMCP B vay 600 triệu đồng trong thời hạn 11 tháng để bổ sung vốn lưu động kinh doanh. Khoản vay được bảo đảm bằng quyền sử dụng đất đứng tên vợ chồng bà H.
Ngày 2/11/2023, ông T. tham gia bảo hiểm tín dụng An Khang dành cho khách hàng vay vốn. Cùng ngày, doanh nghiệp bảo hiểm cấp giấy chứng nhận bảo hiểm với số tiền bảo hiểm 600 triệu đồng, thời hạn đến ngày 2/10/2024.
Theo giấy chứng nhận, trường hợp người được bảo hiểm tử vong hoặc thương tật toàn bộ vĩnh viễn, thương tật bộ phận vĩnh viễn sẽ được chi trả quyền lợi bảo hiểm. Người thụ hưởng đầu tiên là ngân hàng cho vay.
Đến ngày 17/3/2024, ông T. qua đời. Gia đình sau đó gửi hồ sơ yêu cầu công ty bảo hiểm giải quyết quyền lợi. Tuy nhiên, ngày 27/5/2024, doanh nghiệp bảo hiểm ban hành thông báo từ chối bồi thường.
Gia đình khởi kiện sau khi doanh nghiệp bảo hiểm từ chối chi trả quyền lợi cho khoản vay 600 triệu đồng. Ảnh minh họa: Nam Khánh
Theo bà H., chồng bà nhập viện vào tháng 3/2024 với kết luận là ngộ độc thuốc dược phẩm và các chất sinh học khác, sau đó tử vong. Gia đình đã yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm chi trả theo hợp đồng nhưng bị từ chối với lý do ông T. không khai báo đầy đủ tình trạng sức khỏe khi tham gia bảo hiểm.
Do ngân hàng đã chốt khoản nợ, bà H. khởi kiện yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện nghĩa vụ chi trả 600 triệu đồng theo hợp đồng. Ban đầu, bà còn yêu cầu thanh toán tiền lãi chậm trả nhưng sau đó đã rút yêu cầu này.
Phía doanh nghiệp bảo hiểm cho rằng, qua hồ sơ thu thập được, ông T. đã điều trị bệnh trước khi mua bảo hiểm nhưng không kê khai, dẫn đến việc không thuộc đối tượng được tham gia bảo hiểm. Theo doanh nghiệp, việc khai báo không trung thực khiến hợp đồng bảo hiểm vô hiệu nên không có căn cứ chi trả.
Trong khi đó, đại diện ngân hàng cho biết, sau khi ngân hàng tư vấn thì khách hàng đồng ý mua bảo hiểm. Phí bảo hiểm tối đa là 1% giá trị khoản vay. Vợ chồng bà H. vay 600 triệu đồng thì phí là 1 triệu đồng và đã nộp đủ.
Tại thời điểm tư vấn sản phẩm bảo hiểm, ngân hàng chỉ ghi nhận thông tin theo lời khai của khách hàng trên phần mềm. Người thân ông T. khi đó khẳng định ông không mắc bệnh. Nếu tòa án buộc doanh nghiệp bảo hiểm thanh toán thì đề nghị số tiền được trả trực tiếp cho ngân hàng để xử lý khoản vay.
Sau khi xem xét, TAND huyện Tràng Định (nay là TAND khu vực 2 - Lạng Sơn) chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà H., buộc doanh nghiệp bảo hiểm thanh toán 600 triệu đồng cho ngân hàng theo hợp đồng bảo hiểm tín dụng. Không đồng ý, doanh nghiệp bảo hiểm kháng cáo, đề nghị tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm.
Tòa phúc thẩm buộc doanh nghiệp bảo hiểm chi trả cho ngân hàng
Xem xét vụ án, TAND tỉnh Lạng Sơn xác định điều kiện tham gia bảo hiểm chỉ loại trừ một số trường hợp bệnh lý và tình trạng sức khỏe được quy định cụ thể trong hợp đồng. Tại thời điểm tham gia bảo hiểm, ông T. không thuộc bất kỳ trường hợp loại trừ nào nên đủ điều kiện được bảo hiểm.
Theo kết quả xác minh của Trung tâm Y tế huyện Tràng Định, nguyên nhân tử vong của ông T. là nhồi máu cơ tim. Trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm, chính doanh nghiệp bảo hiểm cũng không tranh cãi về nguyên nhân tử vong này.
Hội đồng xét xử cho rằng, hợp đồng bảo hiểm không có điều khoản nào quy định việc tử vong do nhồi máu cơ tim là trường hợp bị loại trừ quyền lợi bảo hiểm. Vì vậy, việc ông T. tử vong thuộc phạm vi được chi trả theo hợp đồng đã ký.
Đối với lập luận của doanh nghiệp bảo hiểm cho rằng ông T. từng điều trị tăng huyết áp và khai báo không trung thực khi xác nhận "không đang điều trị bệnh liên tục trong vòng hai tuần gần đây", tòa án cho biết các tài liệu xác minh tại Trạm Y tế xã Đ. thể hiện ông T. chỉ đến khám và được kê thuốc huyết áp theo nhu cầu cá nhân.
Theo tòa, việc này không đồng nghĩa với "đang điều trị bệnh liên tục trong vòng hai tuần" theo nội dung giấy yêu cầu bảo hiểm, nên không có căn cứ xác định ông khai báo gian dối.
Do đó, Hội đồng xét xử kết luận bản án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà H. là có căn cứ, đúng quy định pháp luật.
Tòa phúc thẩm quyết định không chấp nhận kháng cáo của doanh nghiệp bảo hiểm, giữ nguyên bản án sơ thẩm, buộc doanh nghiệp bảo hiểm chi trả 600 triệu đồng quyền lợi bảo hiểm theo hợp đồng cho ngân hàng - là người thụ hưởng đầu tiên theo thỏa thuận giữa các bên.
(Bài viết dựa trên Bản án số 65/2025/DS-PT ngày 18/9/2025 của TAND tỉnh Lạng Sơn)