Ông Khơi cùng thân nhân của hai liệt sĩ khác vào sáng nay được trao thông báo kết quả giám định ADN hài cốt tại lễ phát động cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin trên toàn quốc, do Bộ Công an tổ chức.
Sinh ra trong gia đình thuần nông ở Ninh Bình, khi vừa cưới vợ được một tháng, ông Đoàn Văn Khải (sinh năm 1950), lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông Khải được chuyển vào chiến trường quân khu 9, đầu những năm 1970.
Năm 1972, gia đình nhận được giấy báo tử của ông Khải song vẫn nuôi hy vọng. Sau ngày đất nước thống nhất vẫn không thấy anh trai trở về, ông Khơi và gia đình mới dám đối diện sự thật và bắt đầu công cuộc đi tìm hài cốt.
Nhiều năm trôi qua, ông Khơi "mò tìm" ở khắp các nghĩa trang liệt sĩ song đều vô vọng bởi gần như không còn thông tin gì sót lại. Gia đình từng áp dụng tâm linh, nhận nhiều chỉ dẫn song đều không trùng khớp. Có những lúc, ông Khơi thất vọng, định buông xuôi việc tìm kiếm song thấy có chương trình thu thập mẫu ADN.
Hai năm trước, ông Khơi được lấy mẫu tóc để đối sánh với ADN với hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính ở nghĩa trang Ngã Bảy - Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ. Hai tháng trước, ông một lần nữa được gọi đi lấy mẫu máu để làm giám định thêm.
Cách đây ba ngày, gia đình được thông báo cho ra kết quả trùng khớp. Khi nhận thông tin, ông Khơi "bật khóc, chân tay run lẩy bẩy" và không dám tin đã tìm thấy hài cốt anh trai. "Gia đình đã làm ngay mâm cơm thắp hương và dự định trong thời gian tới sẽ đưa hài cốt anh trai trở về với quê nhà Ninh Bình", ông Khơi kể.
Ngoài gia đình ông Khơi, Bộ Công an cũng trao thông báo cho hai đại diện thân nhân liệt sĩ khác sau khi có kết quả giám định ADN. Đó là liệt Nguyễn Thiện Quyết, quê tỉnh Hải Dương cũ, có phần mộ được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ Đức Cơ, tỉnh Gia Lai và liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát có hài cốt tại nghĩa trang liệt sĩ Ngã Bảy - Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ.
Tại lễ phát động, nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ chưa tìm kiếm được hài cốt đã khai báo thông tin và thu nhận mẫu sinh phẩm ADN. Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Công an, đã đến từng bàn thăm hỏi, động viên các thân nhân.
Phó thủ tướng mong các thân nhân liệt sĩ tích cực phối hợp cung cấp thông tin và lấy mẫu ADN để hành trình tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ có thêm dữ liệu, căn cứ và cơ hội thành công.
Theo Phó thủ tướng, cả nước còn hơn 175.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt, hơn 300.000 mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin. Đây là sự trăn trở lớn của cả hệ thống chính trị và toàn dân.
Bà đánh giá, chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" vừa là "trách nhiệm trước lịch sử", vừa là sự cấp bách chạy đua với thời gian, bởi nhiều nhân thân trực hệ của liệt sĩ đã tuổi cao, sức yếu...
"Mỗi ngày trôi qua là thêm một cơ hội có thể mất đi, thêm một khoảng trống lịch sử cần được lấp đầy. Trong khi đó, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đòi hỏi phải có cách làm bài bản, khoa học, đồng bộ. Vì vậy việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ là rất quan trọng", Phó thủ tướng nói.
Thời gian qua, Bộ Công an đã xây dựng cơ sở dữ liệu ADN với 53.000 mẫu. Đến nay đã đối soát, cơ quan có thẩm quyền đã xác định được danh tính 30 liệt sĩ.
Với các thân nhân chưa tìm được hài cốt liệt sĩ, Bộ Công an đề nghị người hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ mang bằng Tổ quốc ghi công đến công an xã, phường nơi cư trú. Sau đó liên hệ với cán bộ phụ trách để xác định thông tin tối thiểu 2 người là thân nhân theo dòng ngoại.
Thứ tự ưu tiên sẽ là mẹ đẻ liệt sĩ; mẹ đẻ của mẹ đẻ liệt sĩ (bà ngoại ruột của liệt sĩ); anh, chị, em cùng mẹ đẻ với liệt sĩ; bác, cậu, dì là anh, chị, em ruột của mẹ liệt sĩ (cùng mẹ đẻ); anh, em con của chị gái, em gái của mẹ đẻ liệt sĩ; con của chị gái, em gái liệt sĩ.
Sau đó, người được lựa chọn cung cấp mẫu sinh phẩm ADN đến địa điểm tổ chức thu mẫu theo thời gian được công an thông báo.
Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Ngoài mục tiêu tìm kiếm khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, chiến dịch còn đặt mục tiêu lấy mẫu đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính và giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.
Phạm Dự