Nhóm chuyên gia đến từ Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến Hàn Quốc (KAIST) và công ty công nghệ sinh học Neogenlogic, tạo ra nền tảng hỗ trợ xác định tân kháng nguyên. Đây là những kháng nguyên đặc trưng cho từng bệnh nhân, được sử dụng trong vaccine nhằm giúp huấn luyện hệ miễn dịch, ngăn ngừa ung thư tái phát.
Họ cũng cho biết đang ứng dụng cách tiếp cận mới về vaccine ung thư, đưa vào huấn luyện cho AI. Thay vì sử dụng vaccine để kích thích tế bào miễn dịch T để tấn công ngay, họ tập trung vào tế bào B có trí nhớ miễn dịch để tạo phản ứng chống ung thư lâu dài, bền vững và ngăn tái phát.
Từ đây, mô hình AI mới hỗ trợ dự đoán loại tân kháng nguyên nào sẽ kích hoạt phản ứng mạnh mẽ của tế bào B. AI làm được điều này bằng cách học cách các đoạn protein đột biến (peptide) tương tác với thụ thể của tế bào B (BCRs).
"Đây là khuôn khổ AI đầu tiên trên thế giới có khả năng dự đoán phản ứng miễn dịch của tế bào B cùng lúc với phản ứng của tế bào T. Nhờ đó, việc thiết kế vaccine ung thư cá nhân hóa trở nên chính xác và hiệu quả hơn", đại diện nhóm nghiên cứu cho biết.
Giáo sư Choi Jung-kyoon, người đứng đầu nhóm chuyên gia, nhấn mạnh nghiên cứu này rất quan trọng vì chứng minh được vai trò của tế bào B trong phát triển vaccine ung thư. Ông cho biết trước đây giới khoa học đã nhận thấy tầm quan trọng của tế bào B, nhưng chưa có công cụ nào để kiểm chứng rõ ràng.
Trong một thông cáo riêng, công ty Neogenlogic cho biết công nghệ này đã được kiểm chứng bằng dữ liệu hệ gen quy mô lớn và dữ liệu thử nghiệm lâm sàng từ các hãng vaccine hàng đầu thế giới. Họ cũng khẳng định mô hình AI này đã được tích hợp hoàn toàn vào nền tảng khám phá độc quyền DeepNeo của công ty.
Hiện nhóm chuẩn bị hồ sơ xin phép thử nghiệm thuốc mới (IND) với Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), dự kiến thử nghiệm lâm sàng vaccine vào năm 2027.
Vaccine điều trị hoặc ngăn ngừa ung thư tái phát là mục tiêu của nhiều quốc gia vài năm trở lại đây. Lý do, theo dữ liệu Globocan, ung thư vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, với khoảng 10 triệu ca tử vong mỗi năm, thúc đẩy nhu cầu cấp thiết về vaccine phòng và điều trị.
Các công ty công nghệ sinh học lớn đang thử nghiệm lâm sàng vaccine ung thư, kỳ vọng đến năm 2027 sẽ có những sản phẩm đầu tiên được ứng dụng rộng rãi. Ví dụ, Nga tuyên bố sẽ có vaccine không chỉ ngăn chặn sự phát triển của khối u mà còn kiểm soát di căn. Còn BioNTech, công ty nổi tiếng với vaccine mRNA Covid-19, đang tập trung mạnh vào vaccine ung thư cá nhân hóa. Họ đã đạt tiến bộ đáng kể trong các thử nghiệm lâm sàng, đặc biệt với bệnh ung thư da ác tính và đang mở rộng sang nhiều loại ung thư khác.
Văn Hà