Mạch máu não chèn dây thần kinh gây co giật mặt

Tình trạng của chị Thu kéo dài hai năm, bác sĩ chẩn đoán động kinh và dùng thuốc chống co giật nhưng không bớt. Ban đầu mí mắt chị chỉ co nhẹ, sau đó tăng dần tần suất, lan xuống má và khóe miệng, khiến mắt nhắm chặt, gương mặt méo lệch trong vài chục giây đến vài phút.

Kết quả chụp MRI 3 Tesla tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận ba vị trí mạch máu chèn ép lên dây thần kinh số 7 (dây thần kinh mặt) ở vùng góc cầu - tiểu não. Hình ảnh cho thấy quai động mạch tiếp xúc và đập trực tiếp vào rễ thần kinh. ThS.BS.CKII Mai Hoàng Vũ, Khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết dây thần kinh số 7 chi phối vận động các cơ vùng mặt. Khi một mạch máu nằm sát và đập liên tục vào rễ thần kinh trong thời gian dài, lớp bao myelin bảo vệ sợi thần kinh có thể bị tổn thương, khiến các xung động điện mất ổn định, gây ra những cơn co giật không tự chủ ở một bên mặt.

Theo bác sĩ Vũ, co giật nửa mặt do xung đột mạch máu dễ bị nhầm với động kinh, song tình trạng này thường khởi phát âm thầm, tăng dần theo thời gian và không kèm rối loạn ý thức. Co giật nửa mặt do xung đột mạch máu - thần kinh có xu hướng tiến triển theo thời gian nếu không xử lý đúng nguyên nhân. Chèn ép kéo dài làm cho dây thần kinh bị kích thích liên tục, cơn giật xuất hiện dày hơn, gây mỏi cơ, đau đầu, rối loạn giấc ngủ, suy giảm chất lượng sống của người bệnh.

Sau hội chẩn, chị Thu được chỉ định phẫu thuật giải ép vi mạch. Bác sĩ mở một cửa sổ xương nhỏ phía sau tai, tiếp cận vùng góc cầu - tiểu não. Dưới sự hỗ trợ của kính vi phẫu tích hợp AI, bác sĩ quan sát rõ từng sợi thần kinh và mạch máu nhỏ, xác định chính xác điểm xung đột, tách mạch máu khỏi dây thần kinh. Sau đó, đặt miếng đệm chuyên dụng ngăn tiếp xúc, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương cấu trúc lân cận.

Trong suốt quá trình phẫu thuật, hệ thống theo dõi điện sinh lý thần kinh trong mổ (IONM) được sử dụng để ghi nhận đáp ứng của dây thần kinh mặt, cảnh báo khi phát hiện bất thường, giúp bác sĩ điều chỉnh kịp thời, tăng tỷ lệ hồi phục và giảm nguy cơ biến chứng như yếu liệt mặt hay giảm thính lực.

Sau phẫu thuật, các cơn co giật của chị Thu giảm, hết hoàn toàn sau vài ngày. Khuôn mặt chị trở lại cân đối, không còn xuất hiện co rút bất thường khi sinh hoạt. Chị được theo dõi hậu phẫu và hẹn tái khám định kỳ để đánh giá chức năng dây thần kinh mặt, đảm bảo không tái phát.

Theo bác sĩ Vũ, điều trị nội khoa hoặc tiêm botulinum toxin có thể góp phần giảm triệu chứng tạm thời nhưng không giải quyết được nguyên nhân chèn ép. Phẫu thuật giải ép vi mạch hiện là phương pháp điều trị triệt để, tỷ lệ khỏi cao.

Bác sĩ khuyến cáo không nên chủ quan khi xuất hiện các biểu hiện như co giật mí mắt, giật khóe miệng, méo mặt từng cơn, nhất là khi triệu chứng tăng dần theo thời gian. Người bệnh nên đến bệnh viện có chuyên khoa thần kinh để được chụp MRI chuyên sâu, xác định nguyên nhân, can thiệp kịp thời.

Trọng Nghĩa