Lợi ích của chế độ ăn keto với người bệnh động kinh

Keto là chế độ ăn ít carbohydrate (đường, tinh bột và chất xơ), giàu chất béo và vừa đủ protein. Đây không chỉ là chế độ ăn giảm cân được nhiều người biết đến mà còn hỗ trợ điều trị động kinh kháng thuốc từ những năm 1920. Đến năm 2009, Hiệp hội Chống động kinh Quốc tế chính thức ban hành hướng dẫn sử dụng chế độ ăn keto để điều trị chứng động kinh kháng thuốc.

Động kinh kháng thuốc là tình trạng người bệnh vẫn tái phát các cơn co giật dù đã được điều trị bằng ít nhất hai loại thuốc chống động kinh phù hợp, đúng liều lượng. Bệnh nhân động kinh gặp phải tình trạng này phải điều trị đa mô thức.

Tại Hội nghị khoa học thần kinh năm 2026 vừa diễn ra, PGS.TS.BSCKII Nguyễn Văn Liệu, Trưởng khoa Thần kinh - Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết phương pháp ăn kiêng keto mang lại hiệu quả cho người bệnh động kinh kháng thuốc ở nhiều độ tuổi. Với chế độ ăn này, người bệnh phải thay đổi lượng lớn carbohydrate thành chất béo, dẫn tới trạng thái trao đổi chất mới, gọi là ketosis. Trạng thái này thúc đẩy cơ thể đốt cháy chất béo thay vì đường để tạo năng lượng, gan sản xuất các thể ceton cho não và các mô.

PGS Liệu cho biết ketosis gây ra những thay đổi quan trọng trong chuyển hóa tế bào thần kinh, tăng tổng hợp GABA (gamma-aminobutyric acid) - chất dẫn truyền thần kinh có tác dụng ức chế sự hưng phấn quá mức của não, hạn chế hình thành các gốc oxy phản ứng và tăng hiệu quả sản xuất năng lượng trong mô não. Nhờ các cơ chế phối hợp này, ketosis góp phần ổn định hoạt động khớp thần kinh, từ đó giảm tần suất cũng như mức độ nặng của các cơn co giật.

Trong chế độ ăn keto điều trị động kinh, năng lượng từ chất béo dao động 45-90%, lượng carbohydrate được cung cấp khoảng 4-7%. Thực phẩm chính bao gồm dầu (ô liu, dừa), bơ, phô mai, thịt (xông khói), cá béo, trứng, và rau xanh ít carbohydrate.

Theo PGS Liệu, trong quá trình thực hiện chế độ keto, người bệnh có thể gặp một số biến chứng và tác dụng phụ như táo bón, hạ đường huyết, rối loạn lipid máu, loãng xương... Người bệnh không tự ý áp dụng chế độ ăn này, thay vào đó nên đến bệnh viện để bác sĩ thần kinh kiểm tra, tư vấn xây dựng bữa ăn theo tuổi và nhu cầu, đồng thời theo dõi các thay đổi. Thời gian áp dụng tối thiểu thường khoảng 3-6 tháng, sau đó có thể duy trì 1-2 năm tùy đáp ứng.

Động kinh là một rối loạn hệ thần kinh trung ương do sự phóng điện đột ngột, không kiểm soát của các tế bào não, gây co giật, mất ý thức hoặc thay đổi hành vi/cảm giác. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, có khoảng gần 50 triệu người mắc động kinh trên toàn cầu. Tại Việt Nam ước tính có khoảng 710.000 người bị động kinh. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, giới tính và có nhiều dạng khác nhau, từ những cơn giật cơ nhẹ đến mất ý thức toàn thân.

Hằng Trần