TP HCMUống 1,5-2 lít nước ép trái cây mỗi ngày để "thanh lọc cơ thể", người phụ nữ 64 tuổi nhập viện vì đường huyết tăng kèm hai biến chứng cấp.
Ngày 26/7, ThS.BS.CK2 Mai Trọng Trí, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115, cho biết bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường type 2, nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, nôn ói liên tục. Hơn một tháng qua, bà uống 1,5-2 lít nước ép từ cam, bưởi, dưa hấu, cà rốt... mỗi ngày thay nước lọc với mong muốn "thanh lọc cơ thể" và bổ sung vitamin.
Kết quả xét nghiệm cho thấy đường huyết của bệnh nhân gần 1.000 mg/dL, cao gấp khoảng 10 lần mức bình thường. Chỉ số HbA1c lên tới 14,5%, gấp 3-4 lần bình thường, phản ánh tình trạng đường huyết mất kiểm soát kéo dài. Bệnh nhân đồng thời mắc hai biến chứng cấp là nhiễm toan ceton và hội chứng tăng áp lực thẩm thấu - những tình trạng có thể đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Các bác sĩ bù dịch, truyền insulin tĩnh mạch bệnh nhân, điều chỉnh điện giải và theo dõi tích cực. Sau 5 ngày điều trị, tình trạng người bệnh cải thiện, đường huyết ổn định hơn, ăn uống trở lại, giảm mệt mỏi và khát nước.
Theo bác sĩ Trí, vào mùa nắng nóng, nhiều người uống nước ép trái cây, nước sâm hoặc nước mía để giải khát vì cho rằng đây là những thức uống lành mạnh. Tuy nhiên, với người mắc đái tháo đường, uống quá nhiều các loại nước này có thể khiến cơ thể nạp lượng đường rất lớn.
"Đối với người mắc đái tháo đường, uống nhiều nước ép không khác gì 'đổ thêm dầu vào lửa', khiến đường huyết tăng vọt và dễ dẫn đến các biến chứng cấp nguy hiểm trong thời gian ngắn", bác sĩ nói.
Ông giải thích trái cây tươi chứa nhiều vitamin và chất xơ, nhưng khi ép lấy nước, phần lớn chất xơ bị loại bỏ hoặc phá vỡ. Đường trong trái cây trở thành dạng "đường tự do", được hấp thu nhanh vào máu, làm đường huyết tăng đột ngột. Đồng thời, mất chất xơ làm giảm cảm giác no, khiến người uống dễ tiêu thụ lượng lớn carbohydrate và năng lượng mà không nhận ra.
Theo bác sĩ, nước lọc là lựa chọn phù hợp nhất để giải khát và duy trì cân bằng chuyển hóa. Trong khi đó, nhiều loại nước ép chứa lượng đường đáng kể dù không thêm đường. Chẳng hạn, một ly nước ép táo khoảng 400 ml chứa khoảng 40 g đường, nước ép cam khoảng 33 g, nước ép cà rốt khoảng 16 g. Riêng nước mía có thể chứa khoảng 60 g đường trong 400 ml, tương đương khoảng 12 viên đường.
Người mắc đái tháo đường được khuyến cáo ưu tiên ăn trái cây nguyên múi hoặc nguyên miếng để tận dụng lượng chất xơ tự nhiên, giúp làm chậm quá trình hấp thu đường. Nước ép không nên dùng thay nước lọc. Ngay cả với trái cây tươi, người bệnh cũng cần kiểm soát khẩu phần theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Một số loại trái cây có chỉ số đường tương đối thấp, phù hợp hơn khi ăn đúng lượng như táo, lê, bưởi, cam nguyên múi, ổi, mận, đào, mơ, kiwi và lựu. Ngược lại, các loại quả ngọt như xoài chín, mít, nhãn, vải, sầu riêng, chuối chín kỹ, dưa hấu, nho ngọt, hồng xiêm và trái cây sấy khô cần được kiểm soát khẩu phần chặt chẽ. Đặc biệt, trái cây sấy khô có lượng đường cô đặc, chỉ một nắm nhỏ cũng có thể tương đương nhiều phần trái cây tươi.
Bác sĩ lưu ý người bệnh nên ăn trái cây vào bữa phụ, không ăn quá nhiều trong một lần và theo dõi đường huyết sau ăn để biết cơ thể đáp ứng ra sao. Việc lựa chọn loại trái cây phù hợp, ăn đúng khẩu phần kết hợp chế độ điều trị và lối sống lành mạnh sẽ giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng.
Lê Phương