Theo nghiên cứu của Phó giáo sư Kim Gyu-chan, Đại học Quốc gia Gangneung-Wonju, tính đến năm 2024, gần 34.300 người sang Hàn Quốc du học đã quá hạn thị thực hoặc làm việc quá giờ quy định. Con số này cao gấp 5 lần so với một thập kỷ trước. Trong đó, số vi phạm ở hệ học tiếng (visa D-2) là gần 24.700 người, còn lại ở hệ đại học (visa D-2).
Với diện visa D-4, du học sinh Việt chiếm khoảng 70% số người vi phạm, tăng vọt từ mức 1,5% vào năm 2014. Các nhóm tiếp theo là Uzbekistan (13%), Mông Cổ (6,9%) và Trung Quốc (3,4%).
Ở nhóm vi phạm diện D-2, sinh viên Việt chiếm 89%, tăng gần 7 lần so với một thập kỷ trước.
Tính trên tổng số sinh viên quốc tế, tỷ lệ vi phạm đã tăng từ 7,8% năm 2014 lên 11,6%, tức cứ 10 người thì có một người vi phạm.
Nghiên cứu chỉ ra thiếu sót lớn nhất của Hàn Quốc trong tiếp cận sinh viên quốc tế là sự thiếu kết nối giữa giáo dục, việc làm và định cư. Dù tích cực tuyển sinh nhưng nước này thiếu lộ trình bền vững để giúp các du học sinh chuyển tiếp vào thị trường lao động.
"Khung pháp lý hiện hành coi sinh viên quốc tế như những người tạm thời lấp đầy thị trường lao động, không phải là cư dân tiềm năng lâu dài", ông Kim nhìn nhận.
Rào cản chính đẩy du học sinh vào con đường làm việc không phép là quy định khắt khe về làm thêm với người cầm visa D-10 (sinh viên quốc tế sau tốt nghiệp, chưa có việc) khiến họ kiệt quệ về tài chính. Ngoài ra, họ khó chuyển đổi sang visa làm việc chính thức (E-7) do yêu cầu mức lương tối thiểu thường cao hơn thực tế chi trả của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Bộ Giáo dục Hàn Quốc hồi 2023 công bố sáng kiến "Học tập tại Hàn Quốc với 300.000 sinh viên" vào năm 2027 nhưng đã về đích trước hai năm. Kế hoạch cơ bản lần thứ 4 về chính sách nhập cư (2023-2027) của Bộ Tư pháp cũng chỉ định sinh viên quốc tế là lực lượng lao động lành nghề tiềm năng cần được giữ lại.
Tuy nhiên, ông Kim thấy khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và thực tế vẫn còn rất lớn, khiến nhập cư bất hợp pháp gia tăng.
Hiện nay, hệ thống đánh giá chất lượng giáo dục quốc tế mà Bộ Giáo dục Hàn Quốc áp dụng dựa trên tỷ lệ du học sinh cư trú bất hợp pháp. Đây là chỉ số then chốt để cấp phép cho các trường. Điều này bị chỉ trích là khiến các trường dồn lực vào việc "giám sát" thay vì nâng cao chất lượng đào tạo và hỗ trợ nghề nghiệp.
"Du học sinh không nên bị xem là giải pháp tạm thời cho tình trạng thiếu hụt dân số hay gánh nặng hành chính. Họ cần được công nhận là nguồn nhân lực quý giá và cư dân tương lai của Hàn Quốc", ông Kim nói.
Khoảng 305.000 du học sinh đang ở Hàn Quốc, tính đến cuối năm 2025. Sinh viên người Việt đạt gần 108.000, là nhóm đông, tăng trưởng mạnh nhất từ 2017.
Khánh Linh (Theo The Korea Times, The Korea Herald, Yonhap)