Tối 18/1, một phụ nữ đỗ ôtô trước cửa một gia đình ở dự án khu nhà ở Nam Thắng, phố Phùng Khoang. Chị rời đi trong khoảng một tiếng rưỡi, từ 19h55 đến 21h20, trên xe có để lại số điện thoại liên hệ.
Khi quay lại, chị xem camera an ninh thấy hai phụ nữ có hành vi bẻ gương, dùng mũ bảo hiểm đập kính xe, dùng vật sắc nhọn cào xước nhiều vị trí quanh thân xe. Họ còn đặt một chậu cây dưới gầm xe. Thấy sự việc phức tạp, chủ xe trình báo công an khu vực, chi phí sửa xe dự kiến hết hơn 116 triệu đồng.
Thời gian qua, những xung đột liên quan đến việc đỗ xe ở vỉa hè chắn nhà người khác như trên liên tục xảy ra. Việc "bẻ gương, đập kính, cào xước xe, xịt sơn, khóa bánh" là hành động của không ít chủ nhà khi vỉa hè, cửa ra vào nhà bị ôtô đỗ chắn. Trong khi đó, tài xế do thiếu chỗ đã đỗ xe ở vỉa hè, lòng đường làm chắn lối đi của nhà người khác.
"Rất nguy hiểm khi nhiều gia chủ coi việc phá xe đỗ trước nhà mình là cách dạy người khác một bài học. Họ không biết vô tình đã phạm phải hành vi hủy hoại tài sản", luật sư Nguyễn Đức Thịnh, Công ty Luật TNHH Fanci, nói.
Vỉa hè trước nhà thuộc sở hữu của ai?
Để ngăn việc đỗ xe, không ít gia chủ đã tự đặt biển "cấm đỗ", "nhà có xe ra vào thường xuyên", "khóa bánh xe đỗ trước nhà", trước cửa để cảnh báo. Các tấm biển này xuất hiện từ nhu cầu rất thực khi đường hẹp, xe nhiều, chỉ cần một phương tiện dừng sai chỗ cản trở đi lại.
Tuy nhiên, từ một lời nhắc mang tính thiện chí, nhiều tấm biển đang bị gán cho ý nghĩa vượt xa giá trị pháp lý của chúng. Trên thực tế, đây không phải là biển báo giao thông theo quy định, không có hiệu lực bắt buộc với người tham gia giao thông và càng không trao cho chủ nhà quyền tự xử lý phương tiện của người khác.
Theo luật sư Thịnh, nhiều người đang lầm tưởng rằng có quyền với vỉa hè trước nhà. Thực chất, vỉa hè, lòng đường, lề đường là bộ phận của kết cấu hạ tầng giao thông và thuộc nhóm tài sản công do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông, vỉa hè được ưu tiên dành cho người đi bộ.
Chủ nhà chỉ được sử dụng diện tích đất đã công nhận trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thường là từ mép tường nhà trở vào. Toàn bộ khoảng không phía trước nhà, bao gồm vỉa hè, nằm ngoài ranh giới này. Do đó, chủ nhà không có quyền sử dụng vỉa hè và coi đó là "đất của nhà mình" để tự đặt ra "luật riêng" cấm đoán hay xử lý người khác theo ý chí cá nhân.
Gia chủ có toàn quyền ra vào nhà mình song không có nghĩa là được ngăn cản hoạt động của người khác trên vỉa hè. Với các tuyến phố cho phép kinh doanh tại vỉa hè, chủ nhà cần đăng ký, đóng phí sử dụng và phải tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Về việc đặt biển "cấm đỗ xe trước cửa", luật sư Thịnh cho rằng chỉ những biển báo do cơ quan có thẩm quyền ban hành, lắp đặt đúng quy chuẩn mới có giá trị bắt buộc thi hành và là căn cứ xử phạt. Biển do chủ nhà đặt chỉ mang tính thông báo, thay cho lời nói trực tiếp, chứ không có giá trị pháp lý buộc người khác thực hiện.
Gia chủ cần làm gì khi bị ôtô đỗ chắn cửa ra vào?
Luật sư khuyên chủ nhà cần giữ bình tĩnh để xử lý tình huống đúng pháp luật khi người khác đỗ xe trước cửa nhà mình. Đầu tiên, cần liên hệ với chủ xe (thông thường họ hay để lại số điện thoại trên xe) để giải quyết hài hòa.
Nếu không được, gia chủ hãy báo công an khu vực để tìm hướng xử lý theo pháp luật. Cùng lúc, chủ nhà nên chụp ảnh, quay phim để ghi lại bằng chứng của việc đỗ xe gây cản trở giao thông. Nếu ở Hà Nội, họ có thể phản ánh trên ứng dụng iHaNoi, ở TP HCM có thể gọi lên tổng đài 1022.
Ngược lại, việc tự ý tác động đến tài sản của người khác như cào xước, đập phá, làm hư hỏng xe, dù xuất phát từ bức xúc hay từ hành vi vi phạm hành chính của chủ xe, đều là vi phạm pháp luật. Trong đó, việc trả đũa bằng cách phá hoại xe là hành vi xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản.
Theo Nghị định 144/2021, người có hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức sẽ bị phạt tiền 3-5 triệu đồng.
Người vi phạm còn bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính và phải khôi phục tình trạng ban đầu của tài sản. Hơn nữa, theo quy định tại Bộ luật Hình sự, người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 2 đến dưới 50 triệu đồng hoặc dưới 2 triệu đồng có thể bị phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Trong trường hợp hành vi đập phá xe có đầy đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 178 Bộ luật hình sự, tùy theo tính chất của hành vi, thiệt hại xảy ra, người thực hiện hành vi có thể bị áp dụng mức hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù. Về trách nhiệm bồi thường, gia chủ còn phải bồi thường toàn bộ chi phí sửa chữa và các thiệt hại liên quan cho chủ sở hữu chiếc xe bị phá hỏng.
Luật sư Thịnh khuyên vỉa hè không phải của riêng ai, nhưng cách hành xử thì thuộc về từng người. Một chiếc xe đỗ sai có thể gây bực bội. Một hành vi phá hoại có thể đẩy con người ra khỏi ranh giới pháp luật. Chủ phương tiện cũng phải lưu ý khi đỗ xe, vừa đúng pháp luật, vừa không ảnh hưởng đến sinh hoạt của người khác. Hành vi đỗ xe sai là khởi nguồn cho mọi xung đột.
Phạm Dự