Gai cột sống là một phần tất yếu của quá trình lão hóa tự nhiên. Để chống lại quá trình này, cơ thể mọc thêm các mẩu xương ra phía ngoài và hai bên cột sống nhằm duy trì sự ổn định, giảm tải cho cột sống. Lâu dần, các mẩu xương trở thành gai cột sống, gây đau và ảnh hưởng khả năng vận động.
ThS.BS Đàng Quốc Duận, khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết gai cột sống có kích thước rất nhỏ và thường chỉ xuất hiện ở mặt trước và bên của cột sống, do đó trong nhiều trường hợp, bệnh tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi gai cọ xát với các xương khác hoặc dây chằng, rễ dây thần kinh... người bệnh cảm thấy đau dữ dội, có thể lan xuống tay chân, kèm tê bì, ảnh hưởng vận động. Trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp phải tình trạng tiểu tiện và đại tiện mất kiểm soát hoặc rối loạn thần kinh thực vật (các phản xạ tự động rối loạn, tăng tiết mồ hôi, suy giảm hô hấp...).
Tùy vào mỗi vị trí mọc gai mà người bệnh cảm thấy cơn đau khác nhau:
Gai đốt sống cổ có thể gây ra một số hội chứng điển hình như hội chứng cổ - vai, hội chứng cổ - vai - cánh tay, hội chứng động mạch đốt sống - thân mềm, hội chứng chèn ép tủy cổ. Những hội chứng này đều có thể gây đau nhức vùng cổ, đau tê lan xuống cánh tay, ảnh hưởng khả năng cầm nắm.
Gai đốt sống thắt lưng là sự phát triển thêm của xương do quá trình xơ hóa xương dưới sụn và sụn khớp ở cột sống lưng bị bào mòn. Đây là bệnh mạn tính tiến triển tăng dần, gây biến dạng cột sống thắt lưng mà không có biểu hiện viêm. Bệnh có thể ảnh hưởng đến nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể như phần giữa cột sống, đau nhức lưng dưới, các cơ cạnh sống... Hầu hết triệu chứng kéo dài trong một thời gian sau đó biến mất nhưng đôi khi chỉ cần một chuyển động đột ngột có thể làm bệnh tái phát.
Theo bác sĩ Duận, hiện điều trị gai đốt sống chủ yếu tập trung vào dùng thuốc để làm dịu các cơn đau tức thời, luyện tập kết hợp trị liệu thần kinh cột sống nhằm tăng sức mạnh cho cột sống và các cơ lân cận, làm chậm quá trình thoái hóa. Phẫu thuật là phương án cuối cùng, chỉ được cân nhắc cho các trường hợp điều trị bảo tồn không hiệu quả, gai xương đã quá to, chèn ép vào tủy, làm hẹp ống tủy hoặc chèn ép hệ thần kinh, gây tê chân tay, rối loạn đại, tiểu tiện...
Bác sĩ Duận cho biết phẫu thuật cột sống nói chung và phẫu thuật điều trị gai xương nói riêng hiện rất an toàn, tỷ lệ thành công cao. Thông thường, người bệnh có thể đi lại và tập vật lý trị liệu ngay ngày đầu tiên sau mổ, trở lại với sinh hoạt thường ngày chỉ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, gai xương có thể tái phát, thậm chí mọc trở lại ở cùng vị trí cũ. Do đó, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh, chú ý tư thế khi học tập, làm việc và sinh hoạt để hạn chế nguy cơ tái phát. Tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ để phát hiện, xử trí kịp thời nếu có bất thường xảy ra.
Phi Hồng
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp |