Trong cuộc xung đột Nga-Ukraine, sự xuất hiện của bom lượn GBU-39 SDB đã mang đến một phương thức tấn công mới đầy uy lực, nhưng Nga cũng nhanh chóng đáp trả bằng các hệ thống tác chiến điện tử (EW) đầy quyền năng. Liệu công nghệ dẫn đường thông minh của Mỹ có thể xuyên thủng lá chắn nhiễu sóng dày đặc của Nga?
16 quả bom lượn GBU-39 treo dưới cánh phải của chiếc A-10 Thunderbolt II trong một nhiệm vụ thử nghiệm tại Căn cứ Không quân Nellis, Nevada, ngày 20/4/2023. (Nguồn ảnh: William R. Lewis/Không quân Mỹ/theaviationist.com).
Bom lượn GBU-39 SDB, viết tắt của Small Diameter Bomb, là hiện thân của triết lý quân sự Mỹ về sự chính xác và khả năng tấn công tầm xa với kích thước nhỏ gọn.
Với trọng lượng chỉ khoảng 110 kg, quả bom này không hướng đến việc san phẳng các mục tiêu lớn bằng uy lực thuần túy, mà tập trung vào việc triệt hạ các mục tiêu trọng điểm với độ chính xác cực cao thông qua sự hỗ trợ từ hệ thống định vị vệ tinh GPS và dẫn đường quán tính INS.
Khi được thả từ độ cao lớn, bom lượn GBU-39 có khả năng lượn xa tới hơn 100 km, cho phép các máy bay chiến đấu như Su-24M hay MiG-29A của Ukraine có thể khai hỏa từ khoảng cách an toàn, tránh xa tầm bắn của các hệ thống phòng không tầm trung và tầm xa của đối phương.
Để đối phó với mối đe dọa này, quân đội Nga đã triển khai mạng lưới tác chiến điện tử (EW) chuyên dụng như các tổ hợp Pole-21 hay R-330Zh Zhitel.
Hệ thống tác chiến điện tử R-330Zh Zhitel. Ảnh: ukrinform.net
Công nghệ cốt lõi của các hệ thống này là khả năng phát ra các dải sóng gây nhiễu cường độ cao bao trùm các tần số liên lạc vệ tinh quân sự và dân sự.
Lá chắn Vàng Golden Shield, bước ngoặt công nghệ giúp Mỹ ‘bẻ gãy’ bầy drone cảm tử
Khi một quả bom lượn GBU-39 đang bay, hệ thống EW của Nga sẽ tạo ra một "bức tường nhiễu", khiến quả bom mất kết nối với các vệ tinh định vị.
Khi không còn tọa độ GPS cập nhật liên tục, quả bom buộc phải chuyển sang chế độ dẫn đường quán tính INS thuần túy, vốn có độ chính xác sẽ suy giảm dần theo thời gian và khoảng cách di chuyển.
Về mặt kỹ thuật, khả năng gây nhiễu của Nga không làm quả bom lượn GBU-39 "rơi ngay lập tức", mà làm lệch hướng quỹ đạo của nó.
Một chiếc MiG-29 được trang bị bom lượn GBU-39/B. Ảnh: twz.com
Các kỹ sư quân sự Nga hiểu rằng bom dẫn đường vệ tinh phụ thuộc vào tín hiệu cực yếu từ không gian, do đó họ tăng cường công suất phát tại các khu vực tiền tuyến trọng yếu.
MV-75 Cheyenne II: ‘Quái điểu’ cánh quạt nghiêng, ‘cánh tay dài’ mới, định nghĩa lại Lục quân Mỹ
Phản ứng lại, phía Ukraine đã nỗ lực tích hợp các thiết bị chống nhiễu chuyên dụng lên bom và áp dụng chiến thuật tấn công hỗn hợp.
Họ thường sử dụng các loại tên lửa mồi bẫy hoặc phối hợp nhiều quả bom cùng lúc nhằm làm quá tải mạng lưới phòng không và tác chiến điện tử của Nga, buộc đối phương phải dàn trải nguồn lực nhiễu sóng.
Dưới góc độ phân tích khách quan, cuộc đối đầu giữa bom lượn GBU-39 và hệ thống EW Nga là một bài học thực tiễn đắt giá về sự tiến hóa của tác chiến/tranh hiện đại.
Một quả bom lượn dòng UMPK của Nga được gắn trên tiêm kích tấn công Su-34 Fullback. (Nguồn: Bộ Quốc phòng Nga/twz.com)
Bom lượn GBU-39 là một vũ khí tuyệt vời trong môi trường tác chiến điện tử thấp, nơi sự chính xác được ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, khi đối diện với các hệ thống EW Nga chuyên sâu, nó bộc lộ sự phụ thuộc vào sự ổn định của tín hiệu bên ngoài.
Tên lửa Hwasong-11 Ra công nghệ đạn chùm, vũ khí ‘rải thảm’ đầy uy lực mới của Triều Tiên
Nga, ngược lại, đã chứng minh rằng việc chế áp các hệ thống định vị vệ tinh là cách hiệu quả nhất để làm suy yếu độ chính xác của các loại vũ khí phương Tây mà không cần đến hỏa lực trực diện.
Trong tương lai, cuộc chơi này sẽ còn tiếp diễn thông qua các nâng cấp về công nghệ. Mỹ chắc chắn sẽ phát triển các đầu dẫn hướng chống nhiễu (anti-jamming) thế hệ mới cho bom lượn GBU-39, trong khi Nga sẽ liên tục tối ưu hóa các dải tần nhiễu để theo kịp những thay đổi đó.
Kết quả cuối cùng trên chiến trường không chỉ phụ thuộc vào thông số kỹ thuật đơn thuần, mà nằm ở khả năng thích nghi và sự nhạy bén của các bên trong việc làm chủ bầu trời thông qua sóng vô tuyến.
Sự thành bại của một quả bom giờ đây không chỉ nằm ở ngòi nổ, mà nằm ở khả năng kết nối giữa nó và vệ tinh trước sự "ngăn cản" quyết liệt của đối phương.
Su-35S là ‘máy bay chiến đấu hiệu quả nhất thế giới’, theo dõi 30 mục tiêu, tấn công 8 mục tiêu đồng thời
Su-35S Nga vừa nhận lời ca ngợi mạnh mẽ khi Rostec gọi đây là ‘máy bay chiến đấu hiệu quả nhất thế giới’. Thành tích thực chiến tại Ukraine và Syria khiến nhiều nguồn quốc tế phải công nhận sức mạnh vượt bậc của ‘siêu Flanker’ thế hệ 4++ này.
Nga thử nghiệm ‘sát thủ AI’ modul turret robot PKM tự động bắn hạ loạt drone cảm tử
Nhờ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) theo dõi tự động, modul turret súng máy PKM mới của Nga đã tiêu diệt gọn drone Lyutyi và Morok ở tầm gần cực rẻ.
Ngư lôi Varunastra ‘cắm mắt’ vệ tinh đầu tiên trên thế, cơn ác mộng của mọi tàu ngầm
Sở hữu công nghệ dẫn đường vệ tinh độc bản và động cơ điện siêu tĩnh lặng, ngư lôi Varunastra Ấn Độ đang là cơn ác mộng mới của mọi tàu ngầm.
Tên lửa Gabriel 5 công nghệ sea-skimming, tấn công ngoài tầm nhìn trực tiếp
Tên lửa Gabriel 5 Israel công nghệ sea-skimming với tầm bắn hơn 200 km, đầu dò radar chống nhiễu tiên tiến và khả năng bay sát mặt biển, khẳng định sức mạnh hải quân hiện đại, sau các thử nghiệm thành công năm 2025 và biên chế tại Phần Lan.