Tính đến ngày 1/9/2025, Nhật Bản ghi nhận 99.763 người từ 100 tuổi trở lên, con số tăng liên tục từ năm 1963 khi chỉ có 153 người, theo thống kê chính thức. Đáng chú ý, 88% trong số này là phụ nữ.
Thành tựu ấn tượng này khiến Nhật Bản, đặc biệt là Okinawa, trở thành hình mẫu toàn cầu về già hóa khỏe mạnh. Dưới đây là các yếu tố chính giúp người Nhật đạt tuổi thọ đáng kinh ngạc, theo các chuyên gia.
Chế độ ăn uống cân bằng, chủ yếu giàu thực vật
Ẩm thực Nhật Bản, đặc biệt ở Okinawa, là chìa khóa cho tuổi thọ ấn tượng, với chế độ ăn giàu cá, rau, đậu nành (đậu phụ, miso), rong biển, nấm, và ít thịt đỏ, thực phẩm chế biến. Người Nhật chú trọng thực phẩm tươi, khẩu phần nhỏ, đa dạng.
Nổi bật là triết lý hara hachi bu ở Okinawa, chỉ ăn đến khi no 80%, tránh ăn quá no, giúp duy trì sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, theo các chuyên gia.
Tỷ lệ mắc một số bệnh gây tử vong thấp
Nhật Bản ghi nhận tỷ lệ tử vong do ung thư (vú, tuyến tiền liệt) và bệnh tim thấp hơn nhiều nước phương Tây. Chế độ ăn giàu cá chứa axit béo omega-3, ít chất béo bão hòa và muối được kiểm soát kỹ lưỡng giúp bảo vệ tim mạch, góp phần vào tuổi thọ ấn tượng, theo các chuyên gia.
Mối quan hệ xã hội bền chặt và mục đích sống
Nghiên cứu về tuổi thọ ở Okinawa cho thấy cảm giác mục đích sống (ikigai), hoạt động tinh thần - thể chất liên tục và mạng lưới xã hội chặt chẽ đóng vai trò quan trọng. Người cao tuổi Nhật Bản thường duy trì tham gia công việc, sở thích, gia đình hoặc cộng đồng đến tuổi già, góp phần kéo dài tuổi thọ, theo các chuyên gia.
Luôn năng động
Hoạt động thể chất là phần không thể thiếu trong đời sống người Nhật, giúp duy trì khả năng vận động và ngăn ngừa suy yếu. Đi bộ, làm vườn, tập bài nhẹ, sử dụng giao thông công cộng và làm việc nhà đều góp phần giữ sức khỏe. Đặc biệt, các chương trình như Radio Taiso - bài tập thể dục phát sóng - rất phổ biến, khuyến khích người dân duy trì lối sống năng động, theo các chuyên gia.
Chăm sóc sức khỏe tốt, phòng ngừa và môi trường sạch
Nhật Bản sở hữu cơ sở hạ tầng y tế tiên tiến, với sàng lọc sức khỏe định kỳ, vệ sinh công cộng tốt và truyền thống chăm sóc phòng ngừa lâu đời. Nước sạch, hệ thống y tế công cộng hiệu quả, môi trường ít ô nhiễm và quản lý chất thải nghiêm ngặt góp phần lớn vào tuổi thọ cao.
Nghiên cứu ở Okinawa cho thấy những người sống trăm tuổi thường tránh được hoặc trì hoãn các bệnh liên quan đến tuổi tác, theo các chuyên gia.
Di truyền và biểu sinh
Nghiên cứu ở Okinawa chỉ ra rằng các đặc điểm di truyền và biến thể gene giúp một số người chống lão hóa, bệnh tật, viêm nhiễm, duy trì trao đổi chất hiệu quả, mang lại lợi thế sống sót.
Các nghiên cứu biểu sinh, liên quan đến thay đổi biểu hiện gen mà không ảnh hưởng DNA, cũng cho thấy tình trạng viêm thấp là dấu hiệu dự đoán "lão hóa thành công" ở những người sống cực kỳ thọ, theo các chuyên gia.
Tư duy và văn hóa
Tôn trọng người lớn tuổi, sự công nhận cộng đồng và thái độ tích cực với lão hóa đóng vai trò quan trọng trong tuổi thọ Nhật Bản. Nhiều người sống trăm tuổi duy trì cảm giác hữu ích, kết nối xã hội và bình tĩnh. Các khái niệm như ikigai (mục đích sống), chánh niệm và hoạt động xã hội hỗ trợ sức khỏe tinh thần, góp phần giúp người cao tuổi sống lâu và khỏe mạnh, theo các chuyên gia.
Dù đạt kỷ lục gần 100.000 người sống trăm tuổi, Nhật Bản đối mặt với thách thức lớn từ dân số già hóa, theo các chuyên gia. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe, lương hưu và phúc lợi xã hội tăng, trong khi lực lượng lao động thu hẹp và chi phí leo thang. Tỷ lệ sinh thấp càng khiến hệ thống hỗ trợ tương lai khó bền vững.
Sự "phương Tây hóa" chế độ ăn, lối sống ít vận động và tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn đang đe dọa lợi thế trường thọ, đặc biệt tại Okinawa, nơi tuổi thọ có dấu hiệu suy giảm.
Mỹ Ý (Theo Times of India)