Ngày 5/3, một nhóm gồm 24 bang của Mỹ đã kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump vì áp thuế nhập khẩu bổ sung 10% lên toàn bộ đối tác thương mại. Họ cho rằng Tổng thống không thể lách phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Mỹ bằng cách viện dẫn một cơ sở pháp lý mới.
Trước đó, ngày 20/2, Tòa án Tối cao bác bỏ các chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Một ngày sau đó, ông tuyên bố sẽ nâng thuế này lên 15%.
Các bang khởi kiện cho rằng thuế mới cũng là bất hợp pháp. Theo đơn kiện nộp lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT), đạo luật ông Trump viện dẫn vốn được thiết kế để giải quyết các tình huống khẩn cấp, ngắn hạn về tiền tệ, chứ không phải vấn đề thâm hụt thương mại đã tồn tại từ lâu.
Tổng chưởng lý bang Oregon Dan Rayfield cho biết tại một cuộc họp báo rằng chính sách thuế mới nhất của ông Trump là nỗ lực "lách luật" để tránh phải làm việc với Quốc hội, như Hiến pháp Mỹ yêu cầu. "Chính sách kinh tế của Tổng thống Trump không phổ biến trong quá khứ và khiến người dân, doanh nghiệp Mỹ, cũng như các bang tiêu tốn hàng trăm tỷ USD", Rayfield nói.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết chính quyền sẽ bảo vệ các chính sách của Tổng thống trước tòa. "Tổng thống sử dụng thẩm quyền do Quốc hội trao để giải quyết các vấn đề nền tảng trong thanh toán quốc tế và xử lý tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán lớn, nghiêm trọng của đất nước", Desai nói.
Từ 0h01 ngày 24/2 (giờ Mỹ), hàng hóa các nước nhập khẩu vào Mỹ đã bắt đầu chịu thuế tạm thời 10%. Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) cũng dừng thu các loại thuế liên quan đến IEEPA. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC ngày 4/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết thuế nhập khẩu bổ sung 15% sẽ có hiệu lực vào "một thời điểm nào đó trong tuần này".
Thuế nhập khẩu bổ sung có hiệu lực trong tối đa 150 ngày. Sau đó, việc gia hạn phải được Quốc hội phê chuẩn. Tuy nhiên, ngày 4/3, Bessent khẳng định trong 150 ngày, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ và Bộ Thương mại Mỹ sẽ hoàn tất các nghiên cứu liên quan đến thương mại, qua đó cho phép họ áp thêm thuế nhập khẩu. Ông dự báo đến tháng 8, thuế nhập khẩu của Mỹ sẽ quay trở lại mức trước khi Tòa án Tối cao ra phán quyết.
Hà Thu (theo Reuters)