Vén nhãn cầu lấy trọn u sau hốc mắt

Tổn thương dạng nốt kích thước khoảng 8 mm nằm ở khoang ngoài nón, trong hốc mắt trái của bà Hiền, theo hình ảnh chụp MRI 3 Tesla tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

Hốc mắt là một khoang xương kín chứa nhãn cầu, dây thần kinh thị giác, các cơ vận nhãn, nhiều mạch máu quan trọng. ThS.BS.CKII Mai Hoàng Vũ, Khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết vùng hốc mắt có không gian hẹp nên khối u nhỏ ở mắt bà Hiền vẫn gây hiệu ứng choán chỗ, chèn ép thần kinh thị giác, đẩy nhãn cầu lồi ra phía trước và chèn ép cơ vận nhãn, tạo cảm giác cộm, vướng, khó chịu.

Nhiều khả năng đây là u hốc mắt lành tính nhưng nếu không phẫu thuật, u chèn ép kéo dài sẽ ảnh hưởng chức năng thị giác, bác sĩ Vũ nói.

Các bác sĩ hội chẩn nhận định khối u nằm sâu phía sau nhãn cầu, đường tiếp cận từ ngoài hốc mắt hoặc mở xương như phương pháp truyền thống sẽ phải đi vòng, xâm lấn rộng, nguy cơ tổn thương mô lành khiến thời gian hồi phục chậm. Sau cân nhắc, êkíp quyết định phẫu thuật trực tiếp qua đường mắt, kết hợp nội soi, dùng hệ thống định vị dẫn đường thần kinh tích hợp AI. Mục đích là đi theo lộ trình ngắn nhất đến khối u, tăng độ chính xác, giảm sang chấn đồng thời bảo tồn thị lực cho bà Hiền. Đây là phương pháp mổ mới, được nghiên cứu và triển khai lần đầu tại bệnh viện Tâm Anh.

Trước mổ, toàn bộ dữ liệu MRI của khối và cấu trúc quan trọng xung quanh được đưa vào hệ thống định vị dẫn đường thần kinh để dựng bản đồ không gian 3D. Nhờ đó, bác sĩ xác định chính xác tọa độ, hướng tiếp cận, giới hạn an toàn trong suốt cuộc mổ.

Sau khi thiết lập hệ thống dẫn đường, êkíp mở lối vào qua vùng góc trong mắt, kết hợp vén mi trên - mi dưới để tạo hành lang thao tác. Từ đường mổ nhỏ này, nhãn cầu được vén nhẹ sang một bên thay vì lấy ra ngoài như các kỹ thuật trước đây. Bác sĩ tạo đường vào qua củng mạc - lớp áo trắng bảo vệ nhãn cầu, rồi đưa ống nội soi có độ phân giải cao cùng bộ dụng cụ vi phẫu tiếp cận vùng phía sau nhãn cầu.

Êkíp bóc tách từng phần, kiểm soát cầm máu chủ động, lấy trọn khối u trước khi đóng lại vùng mổ bằng chỉ vi phẫu. Kết quả chụp CT sọ não sau mổ cho thấy khối u đã được loại bỏ hoàn toàn, không còn choán chỗ hốc mắt trái. Hậu phẫu, bà Hiền cảm giác hết vướng, cộm mắt, thị lực được cải thiện rõ, không ghi nhận biến chứng thần kinh.

"Thành công của ca mổ khẳng định tính khả thi, độ an toàn của chiến lược tiếp cận tối thiểu qua đường mắt", bác sĩ Vũ nói, cho rằng thêm lựa chọn điều trị cho các tổn thương sâu vùng sau nhãn cầu, u đỉnh hốc mắt hay một số u nền sọ trước - bên, vốn trước đây thường phải mổ mở với mức độ xâm lấn lớn.

U hốc mắt, u hậu nhãn cầu thường tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ sót nếu chỉ khám lâm sàng. Khi có các dấu hiệu như đau nhức mắt kéo dài, lồi mắt, hạn chế vận nhãn hoặc giảm thị lực, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa để được chụp MRI hoặc CT nhằm phát hiện sớm, điều trị kịp thời, tránh biến chứng ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.

Trọng Nghĩa

*Tên người bệnh đã được thay đổi