TP HCM sẽ khảo sát, xác minh và tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại nhiều địa điểm gắn với 10 trận đánh lớn giai đoạn 1967-1970, như sân bay Tân Sơn Nhất, Bàu Bàng 1, Bình Ba.
Theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ TP HCM (Ban Chỉ đạo 515), hoạt động được triển khai đồng loạt từ ngày 23/7 đến cuối năm nay.
Một trong những khu vực trọng điểm là sân bay Tân Sơn Nhất, nơi diễn ra trận đánh đêm 30, rạng sáng 31/1/1968, nay thuộc phường Tân Bình. Tài liệu xác định tại đây từng có hai rãnh chôn liệt sĩ. Năm 1995, lực lượng chức năng đã quy tập 181 hài cốt.
Tại khu vực trận Bàu Bàng 1, nay thuộc xã Bàu Bàng, cơ quan chức năng tiếp tục xác minh thông tin do các nhân chứng cung cấp.
Với trận Búng - Lái Thiêu tháng 2/1968, nay thuộc phường Lái Thiêu, tài liệu ghi nhận các liệt sĩ được chôn tại khu vực phía tây cổng Trường Nông Lâm Súc.
Ở khu vực diễn ra trận Bình Ba ngày 8/6/1969, nay thuộc xã Ngãi Giao, 107 liệt sĩ được xác định đã hy sinh, trong đó 60 hài cốt đã được quy tập.
Ban Chỉ đạo 515 cũng sẽ khai thác thông tin từ một cựu binh Mỹ về trận đánh phía đông cầu xe lửa Bình Điền ngày 13/5/1968, nay thuộc xã Tân Nhựt.
Các khu vực khác được khảo sát gồm nơi diễn ra trận Bến Tranh ngày 22/5/1969, nay thuộc xã Thanh An, và trận Sở Hội ngày 12/5/1968, nay thuộc phường Bình Cơ.
Theo thông tin do nhân chứng tên Glean cung cấp, khoảng 200 liệt sĩ trong trận Sở Hội được chôn tại ba hố mộ. Người dân từng phát hiện 7 hài cốt và còn lưu giữ hình ảnh các rãnh chôn.
Thành phố còn khảo sát khu vực trận ấp Lò Gốm ngày 17/2/1967, nay thuộc xã Long Điền; trận Láng Cà Thy ngày 31/12/1970, nay thuộc xã Xuyên Mộc; và trận FSB Pike VI ngày 12/5/1968, nay thuộc phường Bình Tân.
Tại Láng Cà Thy, cơ quan chức năng hiện có danh sách 21 liệt sĩ thuộc Tiểu đoàn 445 cùng hình ảnh hai rãnh mộ.
Ngoài địa điểm của 10 trận đánh trên, TP HCM sẽ khảo sát Nghĩa trang Hàng Keo ở Côn Đảo, nơi chôn cất các chiến sĩ hy sinh năm 1945 và trong giai đoạn khủng bố trắng 1940-1941.
Một khu vực có quy mô lớn khác là Bệnh viện K76A và K76B tại núi Mây Tàu, nay thuộc xã Hòa Hiệp, nơi được cho có khoảng 700 liệt sĩ hy sinh.
Để triển khai kế hoạch, TP HCM thành lập Ban nghiên cứu chuyên sâu và Tổ giúp việc, gồm đại diện Bộ Tư lệnh thành phố, các sở ngành, nhà nghiên cứu, trường đại học và cơ quan lưu trữ.
Các lực lượng sẽ thu thập tư liệu lịch sử, xác minh nhân chứng, khảo sát thực địa, đào tìm kiếm, đối chiếu thông tin và xây dựng hồ sơ khoa học phục vụ công tác quy tập.
Bộ Tư lệnh TP HCM được giao chủ trì, phối hợp với các đơn vị trong và ngoài nước thu thập dữ liệu về các trận đánh, ứng dụng radar xuyên đất cùng thiết bị chuyên dụng để khảo sát. Công tác chuẩn bị hoàn tất ngày 22/7, trước khi triển khai đồng loạt từ ngày 23/7 đến 31/12/2026.
Hiện Ban Chỉ đạo 515 TP HCM tập trung tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng. Đến ngày 18/7, lực lượng chức năng đã tìm thấy 100 hài cốt cùng nhiều di vật.
Dựa trên cách chôn cất, di vật và tài liệu lịch sử, Bộ Tư lệnh TP HCM nhận định khoảng 30 hài cốt có thể là chiến sĩ Biệt động Sài Gòn và bộ đội hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.
Hoạt động tìm kiếm thuộc "Chiến dịch 500 ngày đêm", diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Chiến dịch đặt mục tiêu quy tập khoảng 7.000 hài cốt và xác định danh tính từ 18.000 mẫu sinh phẩm.
Lê Tuyết