Một ngày sau trận thua Man Utd 2-3 trên sân Emirates, HLV Mikel Arteta xác định đội bóng cần một thông điệp cụ thể. Trong buổi họp đội, ông nói: "Các cậu không thể mất thứ mình chưa từng có".
Nhà cầm quân người Tây Ban Nha muốn giải tỏa áp lực tâm lý cho học trò qua câu nói này. Ông ám chỉ phần lớn cầu thủ Arsenal chưa vô địch Ngoại hạng Anh thì cũng chẳng có gì để đánh mất. HLV 43 tuổi muốn giúp các cầu thủ gạt bỏ áp lực đang gia tăng trong giai đoạn then chốt của mùa giải.
Trong ba mùa gần nhất, Arsenal chỉ về nhì, dù có nhiều thời điểm đứng đầu. Ở mùa 2022-2023, đoàn quân Arteta dẫn đầu tổng cộng 30 vòng đấu, trước khi bị Man City vượt qua ở những vòng cuối. Mùa sau đó, "Pháo Thủ" dẫn đầu tới vòng 36, nhưng một lần nữa hụt danh hiệu vào tay Man City. Theo báo Anh Independent, có những cầu thủ Arsenal đang lo ngại thất bại một lần nữa mùa này.
Arteta và ban huấn luyện đang khuyến khích cầu thủ bày tỏ cảm xúc, nói thẳng về trạng thái tinh thần của bản thân. Điều này giúp họ giải tỏa phần nào tâm lý sợ hãi. Ông nhận thức rõ "nỗi sợ thất bại" đang bao trùm đội bóng, và muốn cầu thủ nhìn vấn đề theo một góc khác. "Hãy tận hưởng hành trình này", Arteta nói thêm với các học trò.
Biết Arsenal không thể duy trì trạng thái căng thẳng cao độ bốn tháng cuối mùa, Arteta cũng thay đổi tông giọng khi nói chuyện với cầu thủ. Trước đây, những màn trình diễn không như ý thường khiến ông phản ứng theo hướng căng thẳng và quyết liệt hơn. Lần này, HLV người Tây Ban Nha có dấu hiệu thận trọng, khi nhận ra vấn đề của đội bóng không chỉ là cú sẩy chân thông thường.
Sự thay đổi trong cách tiếp cận cũng được thể hiện trên sân tập, hay trong chiến thắng trước Kairat Almaty tại Champions League. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu thông điệp của Arteta có thực sự ngấm vào cầu thủ khi Arsenal trở lại Ngoại hạng Anh hay không.
Kịch bản được đặt ra là Arsenal có thể bước vào trận gặp Leeds United với quyết tâm sửa sai. Nhưng chỉ một pha cứu thua của Karl Darlow hoặc một tình huống va chạm mạnh của Pascal Struijk cũng đủ khiến những ám ảnh từ trận thua Man Utd quay trở lại. Trận đấu này được xem như một "bản lề", bởi áp lực tâm lý đang đè nặng lên Arsenal.
Arsenal vẫn giữ đỉnh bảng ngay cả khi thua Leeds. Tuy nhiên, không ai trong nội bộ hay bên ngoài đội bóng dám nghĩ tới kịch bản đó. Nếu thất bại xảy ra, câu chuyện ngay lập tức sẽ chuyển sang việc mất niềm tin và nguy cơ hụt hơi trong cuộc đua vô địch.
Chính vì vậy, Arteta hiểu rằng ông phải đưa Arsenal trở lại trạng thái thi đấu tự tin. Sự tự tin xuất hiện rõ hơn ở các đấu trường khác ngoài Ngoại hạng Anh. "Pháo Thủ" chưa từng vô địch Champions League, nên họ có tâm lý thoải mái hơn ở đấu trường châu Âu.
Ban huấn luyện Arsenal thừa nhận đội bóng đang ở trong một "bong bóng áp lực", bị kỳ vọng từ người hâm mộ và tác động của mạng xã hội khuếch đại. Những mùa giải không danh hiệu, cộng với việc tiến rất gần ngôi vô địch, khiến áp lực ngày càng lớn. Điều này lý giải cho việc Arteta muốn loại bỏ "nỗi sợ thất bại" khỏi tư duy của các cầu thủ.
Vấn đề là chính Arteta cũng cần một cuộc trao đổi tương tự. HLV người Tây Ban Nha sống bằng cảm xúc, và cường độ mà ông mang vào công việc có thể góp phần tạo nên bầu không khí căng thẳng hiện tại. Vì thế, giới chủ như Josh Kroenke có thể đưa ra những lời khuyên cho Arteta, dựa trên kinh nghiệm thành công với các đội thể thao tại Mỹ.
Chính sự mãnh liệt của Arteta từng đóng vai trò then chốt trong việc đưa Arsenal trở lại vị thế cạnh tranh danh hiệu. Sự hồi sinh của Arsenal khó có thể xảy ra nếu thiếu năng lượng đó. Tuy nhiên, liệu điểm mạnh này có cần được tiết chế để đội bóng thực sự vượt qua vạch đích hay không.
Về chiến thuật, Arteta luôn tìm cách kiểm soát mọi yếu tố trong trận đấu. Arsenal thường xuyên thắng về chỉ số bàn thắng kỳ vọng, và triết lý của ông dựa trên xác suất. Nếu đội kiểm soát tốt trong 35 trên 38 trận, khả năng vô địch là rất cao. Tuy nhiên, khoảng cách giữa việc chiếm ưu thế về dữ liệu và chiến thắng thực sự lại mở ra một câu hỏi khác.
Cách tiếp cận này tạo ra cảm giác Arsenal đang cố "vô địch một cách máy móc". Câu hỏi đặt ra là liệu đội bóng có đang thiếu đi yếu tố con người, yếu tố bùng nổ cần thiết để định đoạt danh hiệu. Điều này được phản ánh qua thống kê bàn thắng và kiến tạo cá nhân, cũng như diễn biến một số trận đấu cụ thể.
Trận hòa 0-0 trước Nottingham Forest là ví dụ điển hình. Arsenal triển khai đúng kế hoạch và tạo ra bàn thắng kỳ vọng lên tới 2,37 bàn, con số thường đủ để thắng. Tuy nhiên, đội bóng không thể chuyển hóa ưu thế đó thành bàn thắng. Điều này cho thấy sự khác biệt giữa việc tuân thủ quy trình và việc tạo ra sản phẩm cuối cùng.
Cựu HLV Alex Ferguson từng nói rằng chấp nhận rủi ro ở cuối trận có thể mang lại cảm xúc bùng nổ trong phòng thay đồ nếu bàn thắng đến muộn. Trong khi, Arsenal hiện tại chưa sẵn sàng chấp nhận yếu tố mạo hiểm đó.
Chiêu mộ tiền vệ Eberechi Eze có thể bổ sung yếu tố mạo hiểm và sáng tạo cho Arsenal. Tuy nhiên, sau trận thua Aston Villa, khi Eze không theo kèm Matty Cash, cầu thủ này xuất hiện ít hơn trong đội hình. Những quyết định gần đây về kỷ luật và cấu trúc của Arsenal được ưu tiên hơn tính tự do sáng tạo.
Ngoài ra, Arteta cũng được so sánh với Guardiola, cấp trên của ông khi còn làm trợ lý tại Man City. Arteta có thể gặp vấn đề tương tự Guardiola từng đối mặt ở Champions League, khi quá tập trung vào các kế hoạch, đến mức đội bóng thiếu phương án ứng phó nếu kế hoạch đó bị phá vỡ.
Trong trận gặp Man Utd, Arsenal kiểm soát tốt và hạn chế Bruno Fernandes cầm bóng, trước khi mở tỷ số. Tuy nhiên, trong 6 phút trước bàn gỡ 1-1 của Bryan Mbeumo, Arteta tỏ ra sốt ruột với các quyết định cá nhân và những pha tranh chấp. Thay vì kiểm soát, "Pháo Thủ" chuyển sang lối chơi thận trọng, dẫn đến sai lầm và mất thế trận. Một số cầu thủ cũng ám ảnh về sai lầm phòng ngự.
Arsenal được xem là mạnh nhất bóng đá Anh lúc này và có khả năng giành nhiều danh hiệu. Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều đó, họ cần vượt qua rào cản tâm lý và thi đấu đúng với khả năng, thay vì mang tâm thế của đội bóng lo sợ thất bại.
Hoàng An (theo Independent)