*:not(:last-child)]:dt-mb-6">
Liên minh các quốc gia sản xuất dầu mỏ (OPEC+) vừa tuyên bố tăng hạn ngạch khai thác. Thế nhưng giới giao dịch tài chính không hề có dấu hiệu thở phào nhẹ nhõm. Giá dầu thô vẫn đang ở mức cao nhất trong vòng 4 năm qua.
Đằng sau quyết định tăng sản lượng tưởng chừng mang tính giải nhiệt ấy là một bức tranh đầy rạn nứt của tổ chức quyền lực này. Sự rút lui đột ngột của một thành viên cốt cán và một tuyến hàng hải huyết mạch đang bị bóp nghẹt đã biến những thùng dầu tăng thêm chỉ còn tồn tại "trên giấy".
Nước cờ tâm lý và sự im lặng đáng sợ
Cuộc họp trực tuyến ngày 3/5 quy tụ 7 quốc gia nòng cốt gồm Ả Rập Xê Út, Nga, Algeria, Iraq, Kazakhstan, Kuwait và Oman. Kết quả được đưa ra không nằm ngoài dự báo khi nhóm đồng ý bơm thêm 188.000 thùng/ngày vào tổng hạn ngạch của tháng 6. Động thái này nối tiếp các đợt tăng 206.000 thùng/ngày trong tháng 3 và tháng 4.
Tuyên bố chính thức nhấn mạnh đây là cam kết tập thể nhằm hỗ trợ ổn định thị trường. Tuy nhiên, điều khiến giới tài chính chú ý nhất lại là những gì không được nhắc đến. Bản thông báo hoàn toàn phớt lờ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Quốc gia này vừa chính thức rời khỏi liên minh chỉ hai ngày trước đó.
Theo Reuters, việc giữ nguyên lộ trình sản lượng và gạt phần của UAE ra khỏi phương trình là một thông điệp hai lớp. OPEC+ đang cố gắng hành xử như thể mọi thứ vẫn vận hành bình thường. Họ muốn hạ thấp mức độ nghiêm trọng của rạn nứt nội bộ và phát đi tín hiệu về sự ổn định.
Tuy nhiên, giới quan sát kinh tế hiểu rõ cú sốc này không hề nhỏ. Chuyên gia Amena Bakr từ Kpler đánh giá đây là một sự kiện lớn, vượt xa tác động từ các đợt rút lui của Qatar năm 2019 hay Angola năm 2023. Nguyên nhân sâu xa hoàn toàn xuất phát từ bài toán kinh doanh và lợi ích kinh tế cốt lõi.
Trong những năm qua, UAE đã đổ nguồn vốn khổng lồ vào hạ tầng năng lượng. Tập đoàn dầu khí quốc gia ADNOC đang tăng tốc chiến lược tăng trưởng với cam kết rót 55 tỷ USD cho các dự án mới. Mục tiêu của họ là đạt công suất 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027. Con số này vượt xa mức hạn ngạch 3,5 triệu thùng/ngày mà OPEC+ từng áp đặt.
Việc dứt áo ra đi là hệ quả tất yếu khi chiếc áo cơ chế đã trở nên quá chật chội so với tham vọng đầu tư của quốc gia này.
"Thùng dầu trên giấy" và nút thắt sinh tử Hormuz
Dù OPEC+ công bố tăng hạn ngạch, thị trường vật chất lại đang đối diện với một thực tế khắc nghiệt hơn nhiều. Những con số được phê duyệt trên bàn họp hiện tại không thể chuyển hóa thành dòng dầu chảy vào các nhà máy lọc hóa dầu.
Theo AFP, phần lớn công suất dự phòng của OPEC+ nằm ở khu vực Vùng Vịnh. Tuy nhiên, lượng dầu này đang bị mắc kẹt hoàn toàn. Cuộc chiến bùng phát từ ngày 28/2 đã dẫn đến việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận tải chiến lược quyết định sinh mệnh của ngành năng lượng toàn cầu.
Lệnh phong tỏa đã đánh gục năng lực xuất khẩu của hàng loạt ông lớn như Saudi Arabia, Iraq, Kuwait và chính UAE. Trước xung đột, đây là những quốc gia hiếm hoi còn dư địa để tăng sản lượng.
Giờ đây, hạn ngạch của Saudi Arabia được nâng lên mức 10,291 triệu thùng/ngày cho tháng 6. Thế nhưng, dữ liệu thực tế cho thấy sản lượng tháng 3 của họ chỉ lẹt đẹt ở mức 7,76 triệu thùng/ngày do không thể xuất khẩu.
Nhà phân tích Priya Walia của Rystad Energy chỉ ra một sự thật đáng báo động. Tổng sản lượng thực tế của OPEC+ trong tháng 3 chỉ đạt 27,68 triệu thùng/ngày. Con số này hụt tới 9 triệu thùng/ngày so với mức trần cho phép.
Sự sụt giảm khổng lồ này không đến từ ý thức tuân thủ cắt giảm tự nguyện, mà hoàn toàn do chuỗi cung ứng bị đứt gãy bởi chiến tranh.
Ông Jorge Leon, cựu quan chức OPEC, nhận định động thái của OPEC+ thuần túy là việc phát tín hiệu rằng họ vẫn nắm quyền điều tiết thị trường. Dù vậy, tác động thực tế đến nguồn cung vật chất gần như bằng không khi nút thắt Hormuz chưa được tháo gỡ.
Rủi ro lạm phát gõ cửa từng doanh nghiệp
Sự chênh lệch giữa thông báo của OPEC+ và thực tế thị trường đang tạo ra những rủi ro kinh tế khổng lồ. Hiện giá dầu thô vẫn sát mốc 110 USD/thùng và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Cú sốc giá năng lượng này đang truyền dẫn trực tiếp vào chi phí vận hành của nền kinh tế toàn cầu. Các nhà phân tích đã bắt đầu gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không trong vòng một đến hai tháng tới. Chi phí logistics, vận tải biển và giá thành sản xuất công nghiệp đều đang chịu áp lực tăng vọt.
Ngay cả khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt và eo biển Hormuz được mở lại ngay ngày mai, dòng chảy thương mại cũng không thể phục hồi tức thì. Các lãnh đạo ngành dầu khí và giới giao dịch toàn cầu khẳng định sẽ mất nhiều tuần, thậm chí vài tháng để chuỗi cung ứng bình thường hóa.
Trong khoảng thời gian đệm đó, bóng ma lạm phát sẽ tiếp tục phình to, ăn mòn biên lợi nhuận của các doanh nghiệp và làm suy giảm sức mua của người tiêu dùng.
Nga hiện là bên hiếm hoi hưởng lợi từ mặt bằng giá cao này. Dù vậy, bản thân nhà sản xuất lớn thứ hai OPEC+ cũng đang trầy trật để đạt mục tiêu sản lượng. Chiến sự kéo dài tại Ukraine cùng các rủi ro hạ tầng đang cản trở khả năng bơm thêm dầu của Moscow.
Thị trường giờ đây không còn quá bận tâm đến những con số hạn ngạch được OPEC+ công bố. Sự chú ý đang đổ dồn vào cuộc họp tiếp theo của nhóm 7 quốc gia vào ngày 7/6 tới. Giới đầu tư đang chờ xem liên minh này sẽ làm gì để giữ chân các thành viên khác như Iraq hay Kazakhstan, những người cũng đang nhấp nhổm muốn rời đi.