Nguy cơ viêm dây thần kinh số 7 ở người tiểu đường

Viêm dây thần kinh số 7 (liệt mặt ngoại biên) là bệnh thần kinh thường gặp, triệu chứng gồm méo miệng, cười lệch, nhắm mắt không kín, sụp mí một bên mặt.

BS.CKI Nguyễn Hữu Khánh, khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết viêm dây thần kinh số 7 có thể xảy ra ở nhiều người, nhưng người bệnh tiểu đường có nguy cơ cao hơn. Bởi tăng đường huyết kéo dài gây tổn thương mạch máu nhỏ, làm giảm lưu lượng máu nuôi dây thần kinh và phá hủy bao myelin - lớp vỏ bảo vệ sợi thần kinh.

Dây thần kinh số 7 đi trong một ống xương rất hẹp. Khi bị viêm, dây thần kinh sưng lên và dễ bị ống xương chèn ép, khiến tín hiệu từ não đến cơ mặt gián đoạn, gây liệt mặt. Ở người tiểu đường, tổn thương mạch máu và dây thần kinh làm tình trạng này dễ xảy ra hơn, bệnh thường nặng và hồi phục chậm, nhất là khi đường huyết kiểm soát kém hoặc mắc bệnh lâu năm.

Viêm dây thần kinh số 7 thường xuất hiện đột ngột, tiến triển nhanh trong thời gian ngắn. Nhiều người bệnh nhận thấy khuôn mặt mất cân đối, khó cử động một bên, kèm cảm giác đau hoặc tức nhẹ phía sau tai. Tình trạng này có thể tăng dần trong vòng một đến hai ngày đầu nhưng không ảnh hưởng đến ý thức hay tri giác.

Theo bác sĩ Khánh, điểm khác biệt quan trọng giúp nhận diện viêm dây thần kinh số 7 là người bệnh không xuất hiện các dấu hiệu tổn thương thần kinh trung ương như yếu tay chân, tê bì nửa người hay rối loạn ngôn ngữ. Tuy nhiên, do biểu hiện méo miệng khá rõ, không ít trường hợp nhầm lẫn với đột quỵ, dẫn đến xử trí không phù hợp.

Điều trị có hiệu quả cao trong 72 giờ đầu (kể từ khi khởi phát triệu chứng). Mục tiêu chính là giảm viêm, hạn chế chèn ép dây thần kinh, tạo điều kiện cho quá trình hồi phục dẫn truyền thần kinh. Người mắc bệnh tiểu đường cần kiểm soát đường huyết song song để tránh tổn thương thần kinh tiến triển nặng.

Bên cạnh điều trị bằng thuốc, người bệnh được hướng dẫn chăm sóc, bảo vệ mắt bên liệt nhằm phòng ngừa khô và trầy xước giác mạc. Các phương pháp phục hồi chức năng như tập vận động cơ mặt, điện xung mức độ phù hợp, massage đúng kỹ thuật nhằm cải thiện trương lực cơ, giảm nguy cơ co cứng và lệch mặt kéo dài.

Trong một số trường hợp liệt mặt hồi phục không hoàn toàn, xuất hiện co cứng cơ mặt, co giật nửa mặt hoặc vận động không đồng đều giữa hai bên, bác sĩ có thể chỉ định tiêm botulinum toxin (botox) với liều phù hợp. Phương pháp này hỗ trợ làm giãn các nhóm cơ tăng trương lực, cải thiện sự cân đối khuôn mặt.

Bác sĩ Khánh khuyên người tiểu đường cần kiểm soát đường huyết ổn định, tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ nhằm hạn chế các biến chứng thần kinh. Nên chủ động theo dõi các thay đổi bất thường trên khuôn mặt, nhất là khi thời tiết lạnh hoặc cơ thể mệt mỏi. Khi xuất hiện dấu hiệu lệch mặt nhắm mắt không kín hoặc đau vùng sau tai, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh để được chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời.

Trọng Nghĩa