Trả lời:
Nhiều người nghĩ tay chân miệng chỉ gặp ở trẻ nhỏ, nhưng người lớn vẫn có thể mắc nếu tiếp xúc nguồn lây hoặc miễn dịch không đủ. Bệnh lây chủ yếu qua đường tiêu hóa khi chạm vào dịch tiết, nước bọt, phân, mụn nước của người bệnh, hoặc qua đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế... rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
Người lớn tiếp xúc trẻ bệnh như cha mẹ, người chăm sóc, giáo viên mầm non, nhân viên nhà trẻ, nhân viên y tế có nguy cơ cao, đặc biệt khi thay tã, vệ sinh cho trẻ mà không rửa tay đúng cách.
Người trưởng thành từng phơi nhiễm Enterovirus có một phần miễn dịch, nhưng không phải lúc nào cũng đủ. Người chưa từng tiếp xúc chủng virus gây bệnh hoặc có miễn dịch suy giảm vẫn dễ mắc. Các yếu tố như bệnh mạn tính, ung thư, HIV/AIDS, dùng thuốc ức chế miễn dịch, stress kéo dài, thiếu ngủ, dinh dưỡng kém cũng làm tăng nguy cơ.
Tác nhân gây tay chân miệng ở người lớn thuộc nhóm Enterovirus non‑polio, phổ biến nhất là CV‑A16, CV‑A6 và EV71. Bệnh thường gây sốt, đau họng, mệt mỏi và nổi mụn nước ở lòng bàn tay, chân, đầu gối, khuỷu tay hoặc trong miệng.
Nhiễm EV71 có thể dẫn đến biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não, viêm thân não, gây run tay chân, giật mình, lơ mơ, rối loạn ý thức, yếu liệt hoặc co giật. Hiếm hơn, người bệnh có thể bị viêm cơ tim, suy tim cấp, phù phổi hoặc suy hô hấp, đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.
Loét miệng khiến người bệnh đau khi ăn uống, dễ mất nước; mụn nước vỡ có thể nhiễm trùng nếu chăm sóc không đúng cách. Bệnh cũng ảnh hưởng sinh hoạt, công việc.
Đáng chú ý, hơn một nửa người lớn nhiễm EV71 không có triệu chứng nhưng vẫn lây cho trẻ. Tỷ lệ lây trong gia đình khoảng 52%, cao nhất giữa anh chị em, sau đó đến cha mẹ, ông bà. Điều này làm tăng nguy cơ trẻ mắc bệnh nặng và biến chứng thần kinh.
Mọi người cần rửa tay thường xuyên, không dùng chung đồ cá nhân, vệ sinh bề mặt và đồ chơi. Khi nghi ngờ mắc bệnh, người lớn nên hạn chế tiếp xúc trẻ nhỏ vì trẻ là nhóm dễ gặp biến chứng nặng.
Trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi tại Việt Nam có thể phòng bệnh bằng vaccine tay chân miệng, hiệu quả bảo vệ gần 97%, giúp ngăn biến chứng và tái nhiễm. Hệ thống VNVC sẽ sớm triển khai tiêm trong thời gian tới.
ThS.BS Nguyễn Văn Quảng
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine để bác sĩ trả lời tại đây.