Jiang Jianfeng, được ví như ngôi sao đang lên trong ngành bán dẫn, vừa hồi hương để đảm nhiệm vị trí phó giáo sư, trưởng nhóm nghiên cứu và hướng dẫn tiến sĩ tại Đại học Bắc Kinh. Đây cũng là nơi Jiang nhận bằng tiến sĩ vào tháng 6/2024, trước khi đến MIT làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ trong 1,5 năm.
Từ tháng 10 năm ngoái, khi Jiang còn ở Mỹ, Đại học Bắc Kinh đã thông báo tuyển sinh nghiên cứu sinh cho nhóm của anh. Nhóm này sẽ tập trung mạnh vào các nhu cầu chiến lược của Trung Quốc như điện toán hiệu năng cao và chip thế hệ mới.
Tên tuổi của Jiang gắn với công trình nghiên cứu về vật liệu Indium Selenide (InSe) hai chiều. Trong bối cảnh các chip silicon truyền thống đang dần chạm tới giới hạn vật lý và khó đáp ứng hiệu suất ở tiến trình 3nm trở xuống, InSe được xem là "vũ khí" để vượt qua nút thắt của Định luật Moore.
Nghiên cứu của Jiang chứng minh vật liệu InSe mỏng mức nguyên tử có thể vượt qua công nghệ 3nm của Intel ở mọi chỉ số cốt lõi, đồng thời đạt hiệu suất năng lượng hàng đầu thế giới.
"Chất bán dẫn hai chiều giống như một trò chơi ghép hình có thể xoay chuyển linh họa", Jiang chia sẻ với DeepTech. Anh khẳng định chúng không chỉ sở hữu mọi chức năng của silicon mà còn vượt trội về khả năng tiết kiệm điện - chìa khóa cho tương lai của AI và xe tự lái.
Bài báo của Jiang trên tạp chí Science năm ngoái đã đánh dấu bước ngoặt khi đưa thiết bị InSe từ thử nghiệm đơn lẻ lên cấp độ tấm wafer (phiến bán dẫn) có khả năng tích hợp quy mô lớn. Đột phá này quan trọng đến mức Intel và Hiệp hội Nghiên cứu Bán dẫn (US) mời anh đến thuyết trình trực tiếp.
Trước đó, các bài báo của Jiang trên Nature vào năm 2023 và 2025 đã đặt nền móng quan trọng khi lần đầu tiên chứng minh được một thiết bị InSe đơn lẻ có thể hoạt động hiệu quả hơn silicon truyền thống.
Tuần trước, Jiang và các cộng sự có công bố trên Journal of Semiconductors (tạp chí trong nhóm Q1 về kỹ thuật, khoa học vật liệu và vật lý) nghiên cứu về phương pháp chuyển đổi cấu trúc linh kiện 2D bao quanh bởi cổng điện cực.
Jiang cho biết việc trở về không phải là bộc phát mà là lựa chọn tự nhiên. Theo Jiang, quá trình đưa vật liệu mới từ phòng thí nghiệm ra công nghiệp hóa dự kiến mất khoảng 10 năm, cần một đội ngũ nghiên cứu ổn định và dài hạn. Đại học Bắc Kinh, với nền tảng hàng chục năm về điện tử chiều thấp, là môi trường lý tưởng để anh thực hiện điều này.
Lựa chọn của Jiang cũng chịu ảnh hưởng lớn từ người thầy của mình, Giáo sư Peng Lianmao, Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc.
"Một người nên bén rễ ở nơi đất nước cần sức mạnh và vươn lên khi thời đại yêu cầu", ông Peng từng nhắn nhủ. Jiang cũng cho rằng nghiên cứu phục vụ nhu cầu thực tế của quốc gia mang lại ý nghĩa lớn hơn là chỉ thuần túy học thuật.
Giới chuyên gia nhận định những "ngôi sao" như Jiang đang góp phần hiện thực hóa tham vọng của Trung Quốc: giải quyết các điểm nghẽn công nghệ và tự chủ hoàn toàn ngành chip trong thập kỷ tới.
Sự trở về của Jiang tiếp nối làn sóng hồi hương của loạt giáo sư, nhà nghiên cứu gốc Trung. Trước Jiang, Trung Quốc đã đón trở lại nhà toán học Chen Min, nhà khoa học thống kê Liu Jun, ngôi sao chip bán dẫn Su Fei,...
Khánh Linh (Theo SCMP, Journal of Semiconductors)