Oanh dành một tuần ở nhà trước khi bắt đầu học khóa tiếng Trung HSK4 ở trung tâm ngoại ngữ trong KCN Yên Phong, cách nhà gần 40 km. Ý định nghỉ việc thôi thúc cô gái 28 tuổi từ những ngày đầu tháng 9, đến từ những bản tin tuyển dụng của doanh nghiệp FDI Trung Quốc quanh vùng. Chuyên môn, kinh nghiệm, độ tuổi đều phù hợp để ứng tuyển, nhưng yếu tố quan trọng nhất là tiếng Trung thì Oanh không có.
Nếu bỏ qua thông tin này, Oanh vẫn có công việc đều đặn với lương gần 14 triệu đồng mỗi tháng chưa tính phụ cấp. Mức thu nhập tạm ổn để trang trải cuộc sống ở quê không mất tiền thuê nhà. "Nhưng nếu tiếp tục, tôi sẽ dậm chân mãi ở một vị trí với mức lương trung bình mà không thể nào bứt phá lên được", cô kể về lý do cân nhắc một tháng trước khi nghỉ việc, cùng cảm giác tiếc nuối khi bỏ lỡ việc làm cho thu nhập cao gấp 1,5-2 lần vì thiếu ngoại ngữ.
Làn sóng FDI Trung Quốc đầu tư vào các tỉnh phía Bắc, đặc biệt là trung tâm công nghiệp như Bắc Ninh mới sau sáp nhập kéo theo nhu cầu tuyển dụng nhân sự biết ngôn ngữ này lên cao. Báo cáo lương 2025 của nền tảng tuyển dụng Joboko chỉ ra thực tế thị trường có nhiều ứng viên ít năm kinh nghiệm nhưng biết tiếng Trung vẫn được trả lương tương đương nhân sự cấp cao - hiện tượng hiếm gặp. Trong nhóm ngành sản xuất, kỹ thuật và kinh doanh, mức lương của ứng viên diện này cao hơn 10-40% so với vị trí tương đương không yêu cầu ngoại ngữ.
Riêng khối Kỹ thuật - Sản xuất, nhân viên QC như Nguyễn Oanh luôn có mức lương dẫn đầu so với các vị trí khác dù cùng số năm kinh nghiệm. Người làm việc 1-3 năm đạt lương trung vị cao nhất 30 triệu đồng, trong khi nhân viên QC bình thường đạt 9-12 triệu đồng. Mức trên tương đương với lương kỹ sư cơ điện trên 5 năm kinh nghiệm và cao gấp 1,5-2 lần so với mức 10-15 triệu đồng của nhân viên quản lý chất lượng.
Oanh nói không tiếc về lựa chọn nghỉ việc để tập trung hoàn toàn cho việc học ngoại ngữ, dù mỗi ngày phải chạy xe máy hơn 40 cây số từ Gia Bình đến trung tâm ở Yên Phong, một tuần sáu buổi. Bạn học trong lớp đều có lựa chọn như Oanh, từng đi làm ở các doanh nghiệp FDI nhưng nghỉ hẳn để bồi đắp tiếng nước ngoài nhằm tìm kiếm công việc với mức thu nhập cao hơn.
Cô hiện đã đạt trình độ HSK3 tiếng Trung, sẽ thi lên bậc 4 và kết thúc khóa học vào tháng 5. Oanh nhận định đó là thời điểm tìm việc tốt nhất trong năm khi các doanh nghiệp tăng tốc sản xuất đại trà nên nhu cầu nhân lực rất lớn. Nhưng HSK4 với cô chỉ là nền tảng cơ bản để sau này học lên cao hơn, mở rộng cơ hội việc làm ngay cả khi thị trường thoái trào.
Chung mục tiêu, chị Nguyễn Thị Vui cũng chọn nghỉ hẳn tại công ty FDI Trung Quốc cuối năm 2025 để dành toàn thời gian học tiếng. Chị chấp nhận bỏ qua khoản thưởng, phúc lợi cuối năm dành cho trưởng phòng nhân sự để đến. "Không bắt đầu bây giờ thì có thể là không bao giờ", chị kể, sợ nếu trì hoãn thêm sẽ không còn cơ hội khi đã 36 tuổi và vướng bận ba đứa con.
Công việc ở nơi cũ thiên về quản lý con người, song muốn tương tác với sếp và cấp cao hơn, chị phải thông qua phiên dịch. Dù nhận được hỗ trợ từ đồng nghiệp, nữ quản lý vẫn thấy bức bối khi không thể trực tiếp nói chuyện và truyền đạt hết mong muốn. Chị nhiều lúc tự ti khi những người xung quanh đều có thể nói và hiểu cùng thứ tiếng, trừ mình. Điều quan trọng chị nhận ra ở độ tuổi này nếu chỉ có năng lực chuyên môn thì không đủ. Cơ hội việc làm có thể bị thu hẹp nếu không thạo ngoại ngữ, ngay cả khi giữ chức vụ trong công ty vẫn có thể gặp trở ngại.
Xác định nghỉ làm, mất khoản thu nhập trong khi nuôi ba con nhỏ, vợ chồng chị Vui bàn tính kỹ về kế hoạch chi tiêu, các khoản dự phòng trong thời gian đi học. Sắp xếp việc nhà, gửi con nhờ ông bà trông hộ, người mẹ mỗi ngày đi gần 20 cây số từ nhà lên trung tâm học ngoại ngữ. Vui nhận ra đi học còn bận hơn đi làm. Mỗi tối trở về, chị ngoài chăm con còn phải làm bài tập, học hội thoại và chuẩn bị bài mới, gấp sách đã gần 2h sáng.
Nhưng đến lớp "mỗi ngày là một ngày vui" khi chị bắt đầu nghe hiểu và nói được tiếng Trung. Các học viên trong lớp lập nhóm chat, quy ước với nhau chỉ được sử dụng tiếng Trung để nhắn tin và trò chuyện trực tiếp. Mỗi tuần, lớp có thêm một buổi phụ đạo với người dạy bản địa. Ai cũng sẵn sàng nói và hỏi thật nhiều bởi họ hiểu rõ mục đích đi học làm gì.
Chị dự tính đạt chứng chỉ HSK4 mới tìm kiếm việc làm nếu có vị trí phù hợp. Song ứng tuyển cũng không phải là ưu tiên hàng đầu bởi chị muốn tranh thủ học lên trình độ cao hơn. Chị sợ nếu tạm dừng thì không biết khi nào mới có thể bắt đầu lại. "Mình có kinh nghiệm nhưng cũng đã có tuổi, để cạnh tranh được thì phải thật sự giỏi tiếng", chị quả quyết, tin rằng giỏi ngoại ngữ thì trước sau cũng có vị trí phù hợp với mình.
Cô Ngô Thị Dung, phụ trách đào tạo Trung tâm ngoại ngữ Hà Ninh cơ sở KCN Yên Phong, chia sẻ phần lớn người học từng đi làm ở các doanh nghiệp FDI nhưng chọn nghỉ hẳn để dồn sức cho khóa học. Có nhiều lý do để họ theo đuổi ngôn ngữ này, hoặc tìm kiếm cơ hội việc làm mới với mức thu nhập cao hơn, cũng có người không muốn ở mãi một vị trí với mức lương trung bình.
Học viên diện này khi kết thúc khóa học 6-8 tháng thường trở thành nguồn cung ứng quan trọng cho các doanh nghiệp FDI Trung Quốc trên địa bàn, phần lớn lĩnh vực điện tử. Vào đợt tuyển dụng lớn trong năm và cuối tháng 3 và 9, hàng chục doanh nghiệp sẽ phỏng vấn học viên thuộc các lớp này cho vị trí phù hợp. Thậm chí bộ phận tuyển dụng đã đặt hàng vào những tháng cuối khóa. Bởi họ từng đi làm và có kinh nghiệm trong các khâu vận hành, thêm ngoại ngữ sẽ đáp ứng được công việc ngay mà không cần đào tạo thêm.
"Phần lớn doanh nghiệp không đặt nặng bằng cấp cho những nhân sự tầm trung, điều họ tìm kiếm là người vừa biết việc vừa biết tiếng", cô Dung cho biết, thêm rằng những vị trí này luôn được thỏa thuận mức lương cao hơn 30-50% so với người không biết tiếng Trung dù bằng cấp của họ thấp hơn.
Nữ giáo viên dẫn chứng câu chuyện của học viên trước đây. Hai nhân sự cùng vị trí công việc nhưng người có bằng cao đẳng nhưng trình độ tiếng Trung HSK4 nhận được mức lương cơ bản 15 triệu đồng chưa tính các khoản phụ cấp, phúc lợi, trong khi người còn lại tốt nghiệp đại học nhưng giao tiếp tiếng Anh cơ bản, không có tiếng Trung nhận mức lương gần 12 triệu đồng.
Chương trình học vì thế ngoài kiến thức tiếng Trung cơ bản theo trình độ còn được thiết kế theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp FDI. Nội dung giai đoạn đầu khóa học thiên về giao tiếp trong đời sống, về sau đặt trọng tâm vào công xưởng, văn phòng, công nghệ và sản xuất. Những bài học mang tính ứng dụng cao này thường được giáo viên từng đi làm trong doanh nghiệp trực tiếp biên soạn.
Cô Dung nhận định sự bùng nổ của tiếng Trung sẽ còn kéo dài những năm tới khi dòng vốn FDI vẫn đang đầu tư mạnh vào Bắc Ninh. Tỷ lệ học viên đăng ký mới tại trung tâm này trong năm 2025 tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. "Ngay cả khi nhu cầu thị trường đã bão hòa thì việc chuẩn bị cho mình ít nhất một ngoại ngữ để phục vụ công việc vẫn là điều cần thiết", cô nói.
Học viên tốt nghiệp đến đâu thường tìm được việc đến đấy. Nhưng đôi lúc, họ cũng không cần chờ đến ngày lấy được chứng chỉ. Còn hai tháng nữa tốt nghiệp, nhưng Oanh đã có cơ hội ứng tuyển vào doanh nghiệp FDI chuyên về chip bán dẫn gần nhà. Giám đốc người Trung trực tiếp phỏng vấn cô, kiểm tra về kiến thức chuyên ngành lẫn giao tiếp, bất ngờ khen ngợi "học nhanh, phát âm tốt" khi biết Oanh mới học tiếng Trung 5 tháng.
Hồng Chiêu - Việt An