"Được thuê vỉa hè tôi mừng lắm"
Trưa 14/5, anh Nguyên Quang Minh (32 tuổi), nhân viên văn phòng ở phường Hoàn Kiếm (Hà Nội), ra phố Đinh Lễ tìm hàng trà đá quen thuộc.
"Mấy lần cháu đi qua tìm cô mà không thấy, tưởng cô nghỉ bán rồi", anh Minh nói với người phụ nữ bán trà đá đang ngồi lọt thỏm giữa hai cột điện trên vỉa hè phố Đinh Lễ.
Suốt 41 năm qua, hàng trà đá của bà Tạ Bích Nga (66 tuổi) nép mình trên vỉa hè con phố Đinh Lễ, bám theo bức tường một trụ sở cơ quan nhà nước.
Khi thành phố siết chặt quản lý vỉa hè, phần lớn những người từng mưu sinh ở khu vực này đã rời đi. Hàng trà đá của bà Nga là một trong số ít còn cố gắng bám trụ, duy trì chút thu nhập ít ỏi mà không vi phạm quy định của thành phố.
"Gia đình tôi có 3 đời mưu sinh trên vỉa hè phố cổ, từ bà ngoại rồi đến mẹ. Tôi tiếp quản "cơ ngơi" này từ năm 1985. Không có lương hưu, tuổi này cũng chẳng biết làm nghề gì khác nên còn bán được ngày nào tôi cố ngày đó", bà Nga chia sẻ.
Hai tháng trở lại đây, người phụ nữ dẹp bớt ghế nhựa, mọi thứ được kê gọn sát tường. Bà cũng thường xuyên nhắc khách giữ vệ sinh sạch sẽ tránh làm ảnh hưởng lối đi chung.
"Từ tháng 4 đến nay, tôi phải bán kiểu "du kích", xin gửi nhờ đồ đạc bên trong cổng một cơ quan, có khách gọi thì bỏ trà đá vào cốc nhựa dùng một lần. Bà Nga không bày ghế ra vỉa hè nữa, khách mua xong tự tìm nơi ngồi uống.
Thu nhập giờ giảm hơn một nửa. Trước đây buổi trưa khách ngồi kín vỉa hè, nhiều lúc không còn chỗ. Giờ phải chủ động thay đổi để chấp hành quy định về trật tự đô thị thôi", bà nói.
Nghe thông tin thành phố dự kiến cho thuê vỉa hè với mức cao nhất khoảng 45.000 đồng/m2 mỗi tháng để kinh doanh, bà Nga vui mừng cho biết sẽ là một trong những người đầu tiên ủng hộ chủ trương này.
"Hàng trà đá này gắn bó với cuộc sống của tôi từ thời còn thanh niên đến tận bây giờ. Được thuê vỉa hè để buôn bán ổn định là điều tôi mong chờ từ lâu. Mức 45.000 đồng/m2 ở khu vực này theo tôi là hợp lý. Nếu được, tôi sẵn sàng thuê khoảng 10m2 để tiếp tục bán trà đá", bà Nga chia sẻ.
Tại phố Phùng Hưng, quán cà phê rộng chừng 10m2 là nguồn sống chính của vợ chồng bà Nguyễn Thị Minh suốt nhiều năm qua.
Từ đầu năm đến nay, để tránh bị xử phạt vì lấn chiếm vỉa hè, bà Minh kê gọn bàn ghế vào trong nhà, còn bà ngồi trước cửa đón khách.
"Mấy tháng nay cơ quan chức năng siết quản lý vỉa hè, đúng lúc tuyến phố lại thi công đường nước sạch nên bụi bặm suốt ngày, ngày bán được vài cốc nước, doanh thu giảm khoảng 90%", bà Minh than thở.
Người phụ nữ cho biết thời gian qua, bà phải bán dần số vàng tích góp được để trang trải sinh hoạt, tránh phụ thuộc vào con cái, khi thu nhập từ việc bán cà phê gần như bằng không.
"Vợ chồng tôi tính nếu tới đây thành phố tiếp tục siết chặt vỉa hè thì bán cà phê trong nhà, kiếm được đồng nào hay đồng đó. Ngoài ra tôi nhận trông thêm 2 đứa trẻ, mỗi tháng có thêm 10 triệu đồng là đủ sống", bà chia sẻ.
Theo bà Minh, phần vỉa hè trước nhà bà rộng khoảng 4m2. Với mặt bằng như tại tuyến phố trung tâm, việc thành phố đề xuất cho thuê 45.000 đồng/m2 mỗi tháng bà thấy không rẻ nhưng chấp nhận được.
"Nếu được thuê vỉa hè thì tốt quá, đàng hoàng mưu sinh ở vỉa hè là điều những hộ buôn bán nhỏ như chúng tôi đau đáu suốt bao năm nay", bà Minh nói.
"Mong thành phố mở rộng khu vực cho thuê vỉa hè"
Cách đó khoảng 2km, quán bún đậu của chị Nguyễn Thị Dung nằm đối diện Sân vận động Hàng Đẫy, phường Ô Chợ Dừa, cũng chịu ảnh hưởng khi thành phố siết chặt quản lý vỉa hè.
Trước đây vào giờ cao điểm buổi trưa, quán thường kê từ 10-15 bộ bàn ghế trên vỉa hè, phục vụ khoảng 20-30 khách. Hơn một tháng nay, khi lực lượng chức năng liên tục kiểm tra, xử lý vi phạm, gia đình chị kê bàn ghế vào trong nhà để tránh bị xử phạt.
"Buổi trưa là lúc quán đông khách nhất. Người đi ăn bún đậu, uống bia thường thích ngồi ngoài vỉa hè cho thoáng. Giờ vẫn khung giờ đó nhưng khách giảm hẳn vì nhiều người không thích ngồi trong nhà. Cũng may quán có nhiều khách quen nên doanh thu chỉ bị ảnh hưởng đôi chút", chị Dung chia sẻ.
Hai ngày gần đây, thông tin thành phố dự kiến cho thuê một phần vỉa hè, lòng đường để kinh doanh trở thành câu chuyện được nhắc nhiều nhất trong bữa cơm của gia đình chị.
Anh Nguyễn Minh Thắng, chồng chị Dung, cho biết dù gia đình nằm ngoài khu vực thí điểm cho thuê vỉa hè nhưng anh rất mong chính sách sớm được triển khai mở rộng ra các khu vực khác.
"Việc được thuê vỉa hè là điều các hộ kinh doanh như chúng tôi mong đợi từ lâu. Bởi ở đô thị, khách hàng phần lớn đều thích ngồi ngoài trời, không gian thoáng mát", anh Thắng nói.
Kế bên quán bún đậu, chị Nguyễn Thị Thuỷ - chủ một quán cà phê nhỏ - nói sẵn sàng trả phí để sử dụng vỉa hè đàng hoàng thay vì "vừa bán vừa chạy" như hiện tại.
"Quán cà phê này gia đình tôi và gia đình anh trai đồng sở hữu. Hai nhà thay nhau bán, mỗi bên nửa tháng. Khoảng 2 tháng nay doanh thu giảm chừng 20%. Đằng nào cũng mất tiền thuê, tôi muốn sử dụng đàng hoàng thay vì vừa bán vừa thấp thỏm chạy", chị nói.
Theo dự thảo nghị quyết về việc thí điểm cho thuê vỉa hè, dự kiến, phí thuê lòng đường, vỉa hè trên các tuyến phố tại 4 quận nội thành cũ gồm Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Đống Đa và các phố văn hóa ẩm thực, chợ đêm là 45.000 đồng/m2/tháng.
Phí thuê lòng đường, vỉa hè tại các phố chính thuộc Thanh Xuân, Cầu Giấy, Tây Hồ, Long Biên, Hoàng Mai, Hà Đông, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm cũ dự kiến là 40.000 đồng/m2/tháng.
Phí thuê lòng đường, vỉa hè tại các tuyến phố còn lại của các xã, phường trên và thuộc thị xã Sơn Tây cũ dự kiến 25.000 đồng/m2/tháng.
Các khu vực ngoại thành khác dự kiến giá lòng đường, vỉa hè là 20.000 đồng/m2/tháng.
Các tuyến phố thực hiện thí điểm phải đáp ứng loạt tiêu chí như không thuộc phạm vi bảo tồn di tích lịch sử văn hóa, không có điểm ùn tắc giao thông, vỉa hè rộng từ 3m trở lên và đảm bảo lối đi cho người đi bộ, tối thiểu rộng 1,5m.
Bên cạnh đó, ít nhất 50% tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh có quyền sử dụng nhà ở, công trình xây dựng tại tuyến phố này phải đồng thuận thì việc thí điểm mới có thể thực hiện.