Anh Khương nặng 134 kg, BMI 45,3, béo phì mức độ nặng nhất, xét nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy chỉ số pH giảm trong khi ceton niệu tăng cao, máu cô đặc. BS.CKI Phùng Quang Tùng, Khoa Hồi sức tích cực, chẩn đoán anh Khương nhiễm toan ceton, rối loạn chuyển hóa. Chỉ số men tụy tăng, lipase (enzym do tuyến tụy sản xuất) 1.415 U/L cao hơn 20 lần so với mức bình thường, cảnh báo viêm tụy cấp.
Theo bác sĩ Tùng, cảm cúm là bệnh nhiễm trùng hô hấp thường gặp, đa số lành tính. Tuy nhiên, anh Khương béo phì và mắc bệnh đái tháo đường không được kiểm soát. Tình trạng tích tụ mỡ thừa gây rối loạn chuyển hóa, làm tăng đề kháng insulin, rối loạn mỡ máu. Khi nhiễm trùng do cúm, nhu cầu insulin tăng khiến cơ thể phải phân giải mỡ để tạo năng lượng, dẫn tới nhiễm toan ceton, tăng mỡ máu đột ngột. Các thể ceton này tích tụ trong máu làm máu bị toan hóa (pH giảm) gây rối loạn toàn thân, đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.
Lượng acid béo tự do và triglyceride ở nồng độ cao làm rối loạn vi tuần hoàn và tổn thương tế bào tụy, dẫn đến viêm tụy cấp. "Nhiễm toan ceton nặng kết hợp viêm tụy cấp thúc đẩy suy đa cơ quan nhanh và nặng hơn", bác sĩ Tùng nói.
Anh Khương được truyền bù dịch và điện giải khẩn cấp để khắc phục tình trạng mất nước, đồng thời kiểm soát đường huyết bằng insulin đường tĩnh mạch nhằm ức chế quá trình sinh ceton, ngăn rối loạn toan kiềm. Do tụy đang bị tổn thương, người bệnh phải nhịn ăn, duy trì dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch, giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.
Ngày điều trị thứ 7, các chỉ số đường huyết của người bệnh dần ổn định, tình trạng nhiễm toan được kiểm soát, có thể ăn uống trở lại, không còn đau chướng bụng, xuất viện. Hiện, anh Khương tiêm insulin kiểm soát đái tháo đường đồng thời áp dụng phác đồ điều trị béo phì, ngăn biến chứng về sau.
Tại Việt Nam, tỷ lệ người thừa cân, béo phì gia tăng. Có nhiều nguyên nhân gây béo phì như ăn uống không hợp lý, căng thẳng kéo dài, mất ngủ, yếu tố di truyền, nội tiết, môi trường sống... Theo bác sĩ Tùng, giảm 10% cân nặng giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý toàn thân như tim mạch, đái tháo đường, ngưng thở khi ngủ...
Khuê Lâm
*Tên người bệnh đã được thay đổi