Ngày 6/3, Thủ tướng quyết định thành lập Quỹ phòng thủ dân sự Trung ương nhằm tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; nguồn điều tiết từ Quỹ phòng thủ dân sự cấp tỉnh; nguồn điều tiết từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách có liên quan đến hoạt động ứng phó và khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa.
Quỹ do Bộ Quốc phòng quản lý, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, hỗ trợ các hoạt động phòng thủ dân sự mà ngân sách nhà nước chưa đầu tư hoặc đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu.
Nguồn thu của quỹ gồm đóng góp tự nguyện của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; nguồn điều tiết từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách liên quan đến ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa; nguồn điều tiết từ Quỹ phòng thủ dân sự cấp tỉnh; lãi phát sinh từ tài khoản tiền gửi.
Theo quyết định, quỹ được sử dụng để cứu trợ khẩn cấp lương thực, nước uống, thuốc chữa bệnh và các nhu cầu thiết yếu cho người bị thiệt hại do sự cố, thảm họa; hỗ trợ tu sửa hoặc xây dựng nhà ở, cơ sở y tế, trường học, đường giao thông.
Quỹ cũng hỗ trợ các hoạt động ứng phó khẩn cấp khi sự cố, thảm họa vượt quá khả năng xử lý của địa phương; khắc phục hậu quả tại các địa bàn bị thiệt hại nghiêm trọng; trợ cấp đột xuất cho nạn nhân, gia đình nạn nhân và người bị tai nạn khi tham gia ứng phó, khắc phục sự cố, thảm họa.
Ngoài ra, quỹ hỗ trợ các dự án khẩn cấp phục vụ ứng phó và khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa; hoạt động cảnh báo, theo dõi, giám sát và truyền tin về sự cố, thảm họa.
Quỹ phải chấp hành thanh tra, kiểm tra, kiểm toán của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; công khai quy chế, kết quả hoạt động và báo cáo tình hình thực hiện.
Tháng 6/2023, Quốc hội thông qua Luật Phòng thủ dân sự, trong đó quy định thành lập Quỹ phòng thủ dân sự trước khi xảy ra sự cố, thảm họa. Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang cho biết việc thành lập quỹ từ sớm xuất phát từ kinh nghiệm ứng phó với đại dịch Covid-19.
Ông dẫn lại thời điểm dịch bùng phát, Thủ tướng yêu cầu lực lượng vũ trang và ngành y tế khẩn trương lập các bệnh viện dã chiến. Dù gặp khó khăn về trang thiết bị, quân đội vẫn triển khai 16 bệnh viện dã chiến quy mô 500-1.000 giường tại nhiều địa phương nhờ huy động nguồn lực sẵn có.
Các xe cơ động của quân đội vốn dùng sản xuất ôxy phục vụ lực lượng đặc biệt cũng được huy động để sản xuất ôxy cung cấp cho bệnh viện. Theo Bộ trưởng Quốc phòng, việc chuẩn bị sẵn lực lượng, nguồn lực và quỹ dự phòng là cần thiết, nếu đợi đến khi xảy ra sự cố mới thành lập sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu ứng phó.
Vũ Tuân