Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết ranh giới giữa giải trí và lệ thuộc vào phim khiêu dâm rất mong manh. Nhiều nam giới chỉ đến viện khi đã gặp hậu quả nghiêm trọng như rối loạn cương, mất cảm giác với bạn tình. Đây không đơn thuần là vấn đề đạo đức mà là một vấn đề y học - tâm lý cần điều trị.
Cơ chế gây lệ thuộc của phim sex
Trong y văn, nghiện phim khiêu dâm chưa được xếp thành một chẩn đoán độc lập như nghiện chất, nhưng thường được xem là một dạng của rối loạn hành vi tình dục cưỡng bức (CSBD), đặc trưng bởi tình trạng mất kiểm soát kéo dài đối với hành vi tình dục.
Hình ảnh khiêu dâm kích thích não bộ giải phóng dopamine - chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác khoái cảm. Khi tiếp xúc lặp đi lặp lại với cường độ cao, não hình thành hiện tượng dung nạp thần kinh, khiến cùng một mức kích thích không còn mang lại hưng phấn như trước. Người xem buộc phải tìm kiếm nội dung mới lạ, mạnh hơn để đạt được cảm giác cũ.
Một số nghiên cứu đăng trên JAMA Psychiatry cho thấy việc tiêu thụ phim khiêu dâm với tần suất cao có thể liên quan đến sự thay đổi ở vùng não kiểm soát hành vi và động lực, khiến não trở nên "chai lì" với các kích thích tình dục tự nhiên.
Dấu hiệu nhận biết đã "nghiện"
Dấu hiệu nổi bật nhất là mất kiểm soát hành vi. Người xem thường đặt ra giới hạn cho bản thân như "chỉ xem một chút" hoặc "chỉ cuối tuần", nhưng liên tục thất bại. Việc xem phim không còn là lựa chọn có ý thức mà trở thành phản xạ.
Song song đó là xu hướng tăng tần suất và thời lượng xem, kèm theo nhu cầu tìm kiếm nội dung ngày càng cực đoan để đạt khoái cảm. Nhiều người nhận thấy phim dần trở nên "nhạt", không còn kích thích như trước dù thời gian xem tăng lên.
Về mặt tâm lý, cảm giác tội lỗi, xấu hổ, lo âu sau khi xem porn xuất hiện ngày càng rõ. Trớ trêu thay, chính những cảm xúc tiêu cực này lại thúc đẩy hành vi xem tiếp như một cách "giải tỏa" tạm thời.
Ảnh hưởng của nghiện phim khiêu dâm
Khi não bộ quen với kích thích ảo, hệ quả thường gặp là rối loạn cương liên quan đến phim khiêu dâm. Nam giới có thể cương tốt khi xem phim hoặc thủ dâm, nhưng lại khó cương hoặc dễ xìu khi quan hệ với bạn tình thật.
Ngoài ra, nhiều trường hợp ghi nhận giảm ham muốn tình dục với vợ hoặc bạn gái dù trước đó hoàn toàn bình thường. Tình trạng này không xuất phát từ suy giảm hormone, mà do sự "lệch pha" giữa kích thích ảo và trải nghiệm tình dục thực tế.
Về lâu dài, nghiện phim khiêu dâm không chỉ ảnh hưởng đến tình dục mà còn tác động đến đời sống cảm xúc. Nam giới có thể trở nên khép kín, khó duy trì sự thân mật, dần thay thế mối quan hệ thật bằng hành vi đơn độc. Một số trường hợp còn kèm theo lo âu, trầm cảm mức độ nhẹ, giảm khả năng tập trung và hiệu suất công việc.
Khi nào cần đi khám bác sĩ thay vì tự "cai"?
Thay vì tự trách móc hoặc cố gắng tự cai tại nhà không hiệu quả, nam giới nên tìm đến bác sĩ nam khoa hoặc chuyên gia tâm lý khi:
Tình trạng mất kiểm soát kéo dài trên 6 tháng.
Đã cố gắng giảm hoặc ngưng xem nhưng thất bại.
Hành vi này gây ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng tình dục (rối loạn cương, xuất tinh), công việc hoặc làm rạn nứt mối quan hệ tình cảm.
Xuất hiện dấu hiệu trầm cảm, lo âu, mất ngủ.
Theo bác sĩ Duy, điều trị nghiện phim khiêu dâm không đơn giản là "cấm xem". Can thiệp thường bao gồm giáo dục thần kinh - hành vi, giúp người bệnh hiểu rõ cơ chế dopamine, hiện tượng dung nạp và cách tái lập ngưỡng khoái cảm tự nhiên. Song song đó là việc nhận diện các yếu tố kích hoạt như stress, cô đơn, buồn chán, từ đó xây dựng chiến lược thay thế hành vi và tăng khả năng kiểm soát xung động. Trong một số trường hợp có rối loạn tâm lý đi kèm, điều trị thuốc có thể được cân nhắc, nhưng không phải là giải pháp đơn độc hay lâu dài.
Lê Phương