10 năm trước, trên vùng đất Lào Cai, một cơ sở giáo dục đại học đã được dựng nên với tên gọi Phân hiệu Đại học Thái Nguyên. Trong bối cảnh khu vực Tây Bắc đối diện nhiều bài toán về nguồn nhân lực, khoảng cách phát triển và cơ hội tiếp cận giáo dục bậc cao, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên như một hạt giống đã được gieo mầm xuống vùng đất “khô cằn” với niềm tin sẽ nảy mầm xanh tươi.
Từ những bước đi ban đầu còn nhiều khó khăn, thử thách, nhưng sau 10 năm, phân hiệu từng bước khẳng định vai trò là cầu nối tri thức, mang giáo dục đại học đến gần hơn với học sinh vùng cao, đồng thời cung cấp nguồn nhân lực được đào tạo bài bản cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Lào Cai và các địa phương lân cận.
Từ yêu cầu phát triển vùng đến mô hình giáo dục gắn với địa phương
Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai được thành lập ngày 24/12/2015 theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Thời điểm đó, Tây Bắc là khu vực có điều kiện tự nhiên đặc thù, địa hình phức tạp, đời sống kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trong khi nhu cầu về nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, am hiểu địa bàn ngày càng trở nên cấp thiết.
Với nhu cầu thực tế và đặc thù riêng của địa phương nên ngay từ đầu, ban lãnh đạo của phân hiệu đã lựa chọn hướng đi khác biệt: đào tạo gắn với nhu cầu của địa phương. Không chạy theo số lượng hay các ngành "hot" (được yêu thích), các chương trình đào tạo được xây dựng xoay quanh những lĩnh vực then chốt đối với phát triển vùng như nông nghiệp, tài nguyên - môi trường, du lịch, giáo dục, kinh tế, kinh tế số và ngôn ngữ Trung Quốc - lĩnh vực có ý nghĩa trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế cửa khẩu.
Vì là đặc thù nên khi thành lập, phân hiệu chỉ đào tạo 4 ngành cần thiết nhưng, đến nay phân hiệu đã phát triển lên 10 mã ngành với nhiều lĩnh vực chủ đạo. Quy mô đào tạo chính quy hiện đạt trên 3.000 sinh viên, trong đó phần lớn là con em các tỉnh miền núi phía Bắc. Riêng năm học 2025-2026, phân hiệu tuyển sinh hơn 1.000 sinh viên, cho thấy sức hút ngày càng lớn của mô hình đào tạo gắn với thực tiễn địa phương.
Ngoài trọng tâm đào tạo chính quy, hoạt động liên kết đào tạo và bồi dưỡng được Phân hiệu Đại học Thái Nguyên chú trọng nhằm đáp ứng nhu cầu nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động tại địa phương.
Giai đoạn 2015-2025, phân hiệu đã đào tạo liên kết gần 3.900 học viên và bồi dưỡng hơn 13.800 lượt học viên, góp phần bổ sung nguồn nhân lực có trình độ cho Lào Cai và khu vực vùng cao, biên giới.
Song song với đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ được xác định là trụ cột phát triển. Trong 10 năm qua, phân hiệu đã chủ trì hơn 100 đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, công bố trên 260 bài báo khoa học trong và ngoài nước, biên soạn hàng trăm giáo trình và tài liệu giảng dạy.
Nhiều kết quả nghiên cứu không dừng lại ở lý thuyết mà đã được ứng dụng vào thực tiễn, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, phát triển du lịch bản địa, bảo tồn dược liệu và bảo vệ môi trường sinh thái trên địa phương và các tỉnh miền núi khác.
Từ nền tảng đã có đến tầm nhìn dài hạn cho tương lai
10 năm với nhiều cố gắng, thử thách, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai đã xây dựng được nền tảng tương đối đồng bộ về tổ chức, nhân lực và cơ sở vật chất.
Hiện phân hiệu có hơn 150 cán bộ, viên chức và người lao động; trong đó đội ngũ giảng viên có trình độ sau đại học chiếm tỷ lệ cao, số lượng tiến sĩ ngày càng tăng. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học trong giai đoạn mới.
Để đảm bảo nhu cầu dạy và học, cơ sở vật chất của phân hiệu được đầu tư theo hướng hiện đại, với tổng kinh phí hơn 458 tỷ đồng trong giai đoạn 2015-2025. Khuôn viên rộng gần 20ha, hệ thống giảng đường, phòng học, phòng thí nghiệm và trang thiết bị từng bước được hoàn thiện.
Trong chiến lược phát triển thời gian tới, phân hiệu xác định tiếp tục hoàn thiện mô hình cơ sở giáo dục đại học theo định hướng ứng dụng, đa ngành, đa lĩnh vực, gắn đào tạo với chuyển đổi số, đổi mới phương pháp giảng dạy và tăng cường nghiên cứu khoa học phục vụ phát triển vùng. Mục tiêu không chỉ là đào tạo người học có bằng cấp, mà là hình thành nguồn nhân lực có năng lực thực hành, tư duy thích ứng và khả năng làm việc trong bối cảnh hội nhập.
Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế tiếp tục được mở rộng với các cơ sở giáo dục tại Trung Quốc, Úc, Mỹ, Israel, Đài Loan (Trung Quốc), Philippines, Thái Lan… Thông qua trao đổi sinh viên, giảng viên và hợp tác đào tạo, phân hiệu từng bước xây dựng môi trường học tập đa văn hóa, giúp người học mở rộng tầm nhìn và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động.
Hành trình 10 năm của Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai là minh chứng cho cách tiếp cận phát triển giáo dục đại học gắn với địa phương: bắt đầu từ những nhu cầu cụ thể, kiên trì xây dựng nền tảng và hướng tới tầm nhìn dài hạn. Từ tâm huyết ban đầu, phân hiệu đang từng bước khẳng định vai trò là trung tâm lan tỏa tri thức, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho vùng Tây Bắc trong tương lai gần.