Dự thảo Luật Thủ đô đang được Bộ Tư pháp tổ chức thẩm định.
“Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt thuộc thành phố Hà Nội do Quốc hội quyết định thành lập tại địa bàn có vị trí chiến lược để thực hiện vai trò đô thị chức năng, là cực tăng trưởng mới của thành phố theo Quy hoạch tổng thể thủ đô”, dự thảo nêu rõ.
Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt được tổ chức theo mô hình đặc thù, được áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội, thực hiện các chính sách mới về quản trị địa phương, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô Hà Nội.
Cũng theo dự thảo luật, HĐND thành phố Hà Nội quy định biện pháp đặc thù về bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường, biện pháp hành chính cấp bách phù hợp với yêu cầu bảo vệ thủ đô, bảo đảm hiệu lực quản lý đô thị, an toàn cộng đồng và trật tự xã hội…
Chủ tịch UBND thành phố, cấp xã quyết định áp dụng biện pháp đặc thù về bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường, biện pháp hành chính cấp bách theo quy định của HĐND thành phố.
Bộ Tư pháp (cơ quan soạn thảo) đề xuất HĐND thành phố quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính cao hơn nhưng không quá 2 lần mức tiền phạt chung và thẩm quyền phạt tiền tương ứng do Chính phủ quy định trên địa bàn Hà Nội.
Hà Nội hiện có 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 51 phường và 75 xã; diện tích tự nhiên 3.359,84km2, quy mô dân số trên 8,8 triệu người.
Trong trường hợp cần thiết để bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn, Chủ tịch UBND các cấp được áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh: xây dựng sai quy hoạch, không có giấy phép, sai thiết kế; xây dựng trên đất bị lấn chiếm, chưa có giấy chứng nhận hoặc văn bản thẩm duyệt về PCCC; kinh doanh vũ trường, karaoke không bảo đảm các điều kiện an toàn về PCCC; công trình thuộc trường hợp phải phá dỡ và đã có quyết định di dời khẩn cấp…
Ngoài ra, khu thương mại tự do tại Thủ đô Hà Nội do UBND thành phố thành lập sau khi được HĐND cùng cấp phê duyệt, cơ chế và chính sách về tổ chức, hoạt động thực hiện theo quy định của thành phố.
Loại hình kinh tế ban đêm, kinh tế bạc (hoạt động kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người cao tuổi), kinh tế không gian tầm thấp và các loại hình kinh tế mới khác của thủ đô do HĐND thành phố quy định về phạm vi, quy chuẩn, tiêu chuẩn, điều kiện, ngành nghề, lĩnh vực hoạt động, biện pháp hỗ trợ phát triển, cơ chế quản lý, cấp phép, kiểm tra, giám sát...
Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI (tháng 4/2026).
HĐND quyết định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) nêu rõ, HĐND thành phố có trách nhiệm quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục xác định vùng phát thải thấp; quyết định phạm vi vùng phát thải thấp và các biện pháp được áp dụng trong vùng theo lộ trình phù hợp.
HĐND cũng quyết định chính sách hỗ trợ tổ chức, cá nhân thực hiện chuyển đổi phương tiện giao thông từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch; quy định các biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông phát thải gây ô nhiễm môi trường; hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông sử dụng năng lượng sạch, giao thông phi cơ giới…