Định hướng 9 trục không gian hành lang phát triển của Thủ đô

HĐND thành phố vừa thông qua nội dung chính của Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, trong đó xác lập 9 trục không gian quan trọng phát triển đô thị, kinh tế. So với quy hoạch chung Thủ đô được phê duyệt cuối năm 2024 với 5 trục không gian quan trọng (sông Hồng; Hồ Tây - Ba Vì; Hồ Tây - Cổ Loa; Nhật Tân - Nội Bài; và trục Nam Hà Nội), đề án tổng thể bổ sung 4 trục. Mỗi trục sẽ có vai trò, nhiệm vụ riêng.

Cụ thể, trục Nhật Tân - Nội Bài (Bắc Thăng Long - Nội Bài) được định hướng là trục xương sống hình thành đô thị phía Bắc cửa ngõ, biểu tượng cho hiện đại và hội nhập của Thủ đô. Ở trục này sẽ phát triển mô hình đô thị sân bay gắn liền với cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình là trục không gian kết nối trung tâm đến vùng kinh tế mới phía Đông Bắc và sân bay Gia Bình (Bắc Ninh). Nơi đây sẽ hình thành các trung tâm phát triển mới, khu đô thị sáng tạo, tài chính - công nghệ cao; thúc đẩy phát triển các khu đô thị hiện đại, dịch vụ chất lượng cao; kết nối Bắc Ninh, trục kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Trục quốc lộ 5/cao tốc Hà Nội - Hải Phòng kết nối Hà Nội với cửa ngõ ra biển (cảng biển quốc tế) với định hướng phát triển thành trục đô thị dịch vụ, thương mại và logistics thông minh.

Trục quốc lộ 1/cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ là hành lang kinh tế chủ đạo kết nối Hà Nội với mạng lưới kinh tế quốc gia phía Nam và vùng duyên hải, tập trung phát triển mạnh về công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics và vận tải đa phương thức.

Trục quốc lộ 21B/quốc lộ 21C là "hành lang kép", vừa là trục hỗ trợ giảm tải cho quốc lộ 1A (trục công nghiệp - logistics), vừa là trục không gian xanh - văn hóa đặc thù, kết nối di sản Mỹ Đình - Ba Sao - Hương Tích - Bái Đính.

Trục quốc lộ 6/tuyến đường Hà Đông - Xuân Mai sẽ phát triển chuỗi đô thị sinh thái kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh Xuân Mai và cửa ngõ vùng Tây Bắc.

Trục đại lộ Thăng Long/Hồ Tây - Ba Vì đóng vai trò kết nối đô thị trung tâm với cực tăng trưởng phía Tây (đô thị Hòa Lạc), vườn quốc gia Bà Vì. Đây vừa là trục động lực kinh tế tri thức (khoa học, công nghệ, giáo dục), vừa là trục không gian văn hóa - cảnh quan đặc sắc kết nối văn hóa Thăng Long - xứ Đoài.

Trục quốc lộ 32/tuyến đường Tây Thăng Long sẽ là trục hướng tâm quan trọng kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh Sơn Tây và vùng thượng lưu sông Hồng - Phú Thọ. Nơi đây sẽ phát triển theo mô hình đô thị dịch vụ du lịch, văn hóa lịch sử.

Cuối cùng là trục đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ là trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, phát triển kinh tế - xã hội và biểu trưng cho Hà Nội "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo", biểu tượng mới của Thủ đô văn minh, hiện đại.

6 đường vành đai/hành lang

Gắn với 9 trục không gian trên, Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm xác định 6 vành đai, hành lang phát triển. Trong đó vành đai 1; 2 và vành đai 2,5 thuộc đô thị trung tâm và nội đô lịch sử, được tập trung bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử như khu phố cổ, khu phố cũ, Hồ Gươm, Hồ Tây, thành Cổ Loa, di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, 36 phố phường.

Vành đai phát triển đô thị theo đường vành đai 3, vành đai 3,5 được tập trung tái cấu trúc đô thị, phát triển theo mô hình nén và TOD tại các nút giao thông lớn. Trong vành đai 3 sẽ khai thác tối đa không gian ngầm (bãi đỗ xe, thương mại) và nâng cao chất lượng không gian công cộng để giảm tải áp lực cho khu vực nội đô lịch. Đây là ranh giới kiểm soát hạn chế phương tiện cá nhân vào nội đô.

Vành đai 3,5 sẽ được hình thành chuỗi đô thị mới hiện đại và đồng bộ, đóng vai trò là vùng đệm chuyển tiếp hài hòa giữa khu vực đô thị mật độ cao và các vành đai xanh sinh thái.

Vành đai phát triển đô thị theo đường vành đai 4 sẽ tập trung phát triển kinh tế - đô thị động lực và là xương sống của sự phát triển mới. Đây là tuyến vành đai vùng Thủ đô, kết nối trực tiếp Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh, định hướng phát triển các cụm đô thị - logistics hiện đại bám dọc tuyến đường, khai thác lợi thế kết nối vùng.

Vành đai phát triển đô thị theo đường vành đai 4,5, quốc lộ 21A, vành đai 5, cao tốc Tây Bắc là không gian phát triển kết nối chuỗi các đô thị vệ tinh của Hà Nội (Sơn Tây, Hòa Lạc - Xuân Mai - Vân Đình - Đại Nghĩa - Phú Xuyên) với các đô thị Việt Trì, Vĩnh Yên của Phú Thọ với Thái nguyên, đồng thời kết nối với đô thị Phủ Lý, Đồng Văn của Ninh Bình, với Hưng Yên qua sông Hồng và Hải Phòng. Những vành đai này đóng vai trò quan trọng liên kết vùng Thủ đô (giữa Hà Nội với 6 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình), trong đó Hà Nội là trung tâm liên kết vùng, động lực thúc đẩy phát triển vùng đồng bằng Sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.

Hành lang kinh tế Bắc Nam là không gian phát triển đô thị liên kết đô thị trung tâm với không gian phát triển đô thị phía Bắc (trục Thăng Long - Nội Bài; Nhật Tân - Nội Bài), kết nối với chuỗi các đô thị Vĩnh Yên, Sông Công, Thái nguyên đi Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng tới cửa khẩu biên giới. Đây cũng là không gian phát triển đô thị phía Nam (trục quốc lộ 1A, 1B, trục đường phía Nam Hà Nội, đường sắt quốc gia, cao tốc Bắc Nam, sân bay phía Nam vùng Thủ đô) với đô thị Thường Tín, Olympic, Phú Xuyên kết nối với chuỗi các đô thị phía Nam Phủ Lý, Đồng Văn, Ninh Bình, Thanh Hóa và các tỉnh phía Nam.

Cuối cùng là hành lang Đông Tây, là không gian phát triển đô thị liên kết đô thị trung tâm với phía Đông (trục Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình; trục quốc lộ 5 - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh), liên kết với phía Tây thành phố đi các tỉnh phía Tây và các tỉnh thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm nêu rõ 14 công trình, dự án dự kiến triển khai giai đoạn 2026-2035, gồm:

Võ Hải