Điều trị bảo toàn hậu môn cho người bệnh ung thư trực tràng

Phác đồ điều trị tân bổ trợ, đa mô thức khép kín có thể bảo toàn hậu môn cho người bệnh ung thư trực tràng thay vì dùng hậu môn nhân tạo.

Trực tràng là đoạn cuối của đại tràng, dài khoảng 11-15 cm, nối với hậu môn, có chức năng đào thải chất thải khỏi cơ thể. Ung thư trực tràng xảy ra khi các tế bào trong lớp niêm mạc bị đột biến gây tăng sinh không kiểm soát, hình thành khối u. Dựa trên vị trí giải phẫu, ung thư trực tràng chia làm ba loại gồm khoảng cách từ khối u tới rìa hậu môn trên 10 cm là ung thư trực tràng cao, 5-10 cm là trung bình, dưới 5 cm là thấp.

ThS.BS Vương Ngọc Dương, Phó khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết ung thư trực tràng trung bình và thấp khó điều trị hơn do khối u nằm gần, sát hậu môn, trong không gian chậu hẹp với nhiều mạch máu và dây thần kinh. Trước đây, người bệnh thường được điều trị ngay, cắt bỏ trực tràng và tầng sinh môn (phẫu thuật Miles) để điều trị triệt căn, kéo dài thời gian sống.

Tuy nhiên, phẫu thuật này loại bỏ hậu môn, làm mất chức năng đại tiện tự nhiên. Bệnh nhân phải mở hậu môn nhân tạo - một lỗ thành bụng, đưa ruột già ra ngoài để phân chảy vào một túi đeo bên hông. Người bệnh cần đeo túi thải suốt đời, vệ sinh lỗ mở, thay túi thường xuyên gây bất tiện, ảnh hưởng sinh hoạt cũng như tâm lý, làm giảm chất lượng sống.

Bác sĩ Dương cho biết hiện các phác đồ điều trị đa mô thức, bao gồm hóa xạ trị trước phẫu thuật, điều trị tân bổ trợ toàn bộ (TNT-Total Neoadjuvant Therapy) hỗ trợ phẫu thuật viên có thể cắt bỏ ung thư trực tràng thấp mà vẫn bảo tồn hậu môn cho người bệnh.

Các phác đồ tân bổ trợ toàn phần cho người bệnh ung thư trực tràng hiện được cá thể hóa theo vị trí, kích thước u, độ xâm lấn, thể trạng người bệnh. Mục tiêu chính là thu nhỏ khối u, giảm giai đoạn bệnh, giúp người bệnh có thể bảo tồn hậu môn và giảm tỷ lệ tái phát, tăng thời gian sống thêm.

Đơn cử ông Việt, 74 tuổi, khám sức khỏe tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội. Bác sĩ phát hiện khối u sùi đường kính 3 cm ở trực tràng, chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến trực tràng giai đoạn ba, đã xâm lấn cơ, di căn hạch.

Ông Việt được chỉ định tân bổ trợ toàn bộ, gồm hóa trị tiếp nối bằng 5 buổi xạ trị. Thuốc hóa trị giúp thu nhỏ khối u, tiêu diệt các tế bào di căn vi thể. Sau đó, tia xạ mang năng lượng cao tiếp tục diệt khối u tại chỗ cùng các hạch di căn tại vùng.

Sau điều trị, khối u của ông Việt giảm 95% kích thước, chỉ còn 1,2x5 mm, nhỏ như hạt gạo. Bác sĩ chỉ định phẫu thuật nội soi thay vì mổ mở, giảm xâm lấn và bảo tồn hậu môn cho người bệnh. Sau 6 tuần hồi phục sức khỏe, ông được phẫu thuật nội soi nạo vét hạch, cắt đoạn trực tràng chứa u và nối lại, tái lập lưu thông tiêu hóa.

Tương tự, ông Khoa, 71 tuổi, mắc ung thư trực tràng giai đoạn ba giống ông Việt. Tuy nhiên, khối u của ông Khoa thấp hơn (cách rìa hậu môn 4-5 cm) và lớn hơn xâm lấn thanh mạc, di căn hạch, nguy cơ phải cắt bỏ toàn bộ hậu môn.

Sau hội chẩn, các bác sĩ chỉ định điều trị hóa, xạ trị đồng thời. Do mắc bệnh nền tim mạch đang điều trị, người bệnh được sử dụng thuốc hóa trị và xạ trị. Phác đồ xạ trị kéo dài 28 buổi, ứng dụng kỹ thuật điều biến thể tích hình cung (VMAT) ôm sát vùng xạ, giúp thu nhỏ u khỏi vùng cơ thắt, hạn chế tác dụng phụ.

Theo bác sĩ Dương, ông Khoa đáp ứng tốt phác đồ tân bổ trợ, có thể cắt khối u, bảo tồn hậu môn và cơ thắt, nối đoạn trực tràng ngay trong một thì mổ. Người bệnh không cần mở hậu môn nhân tạo tạm thời, nên không phải mổ lần hai để đóng lại.

Hậu phẫu, cả hai người bệnh đều hồi phục tốt, ngày thứ hai có thể tập phục hồi chức năng, ăn thức ăn loãng, tiêu hóa ổn định, đại tiện dễ dàng.

Theo bác sĩ Dương, các phác đồ điều trị đa mô thức, từ hóa xạ trị tân bổ trợ toàn phần đến phẫu thuật bảo tồn cơ thắt, hậu môn hiện giúp nhiều người bệnh ung thư trực tràng triệt căn, cải thiện tiên lượng sống đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống.

Ung thư trực tràng có thể được phòng ngừa, giảm tỷ lệ tái phát khi người bệnh có chế độ ăn uống hợp lý, không hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia. Bác sĩ Dương khuyến cáo người 40-45 tuổi nên tầm soát ung thư trực tràng theo tư vấn của bác sĩ. Người bệnh ung thư nên tới bệnh viện để được chẩn đoán chính xác, xây dựng phác đồ cá thể hóa và điều trị đa mô thức khép kín.

Thanh Long

*Tên người bệnh đã được thay đổi