Lễ khánh thành Công viên tưởng niệm nạn nhân Covid-19 diễn ra tối 12/2 (25 tháng Chạp). Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cùng thường trực Thành ủy, UBND thành phố, sở, ngành, địa phương, chức sắc tôn giáo, nhà tài trợ Sun Group, người dân cùng tham dự.
Khu đất số 1 Lý Thái Tổ có hình tam giác, nằm ở vị trí ba mặt tiền Lý Thái Tổ - Hùng Vương - Trần Bình Trọng, đối diện ngã sáu Cộng Hòa (phường Vườn Lài). Các cạnh khu đất được các kiến trúc sư bo mềm, đặt ở trung tâm công viên một quảng trường hình tròn rộng 1.800 m2, lấy cảm hứng từ hình ảnh giọt nước rơi xuống - khi chạm mặt đất tạo thành một hố không gian như vết sẹo hằn sâu, nhắc nhở về quá khứ đau thương. Giọt nước tan ra thành những gợn sóng lan tỏa xung quanh, chuyển hóa nỗi buồn thành năng lượng tích cực, hướng con người đến tương lai.
Từ cảm hứng đó, tại trung tâm quảng trường tròn nơi đặt tượng đài Giọt nước, mặt đất được đào thấp khoảng 4 m. Phần đất đào lên được đắp lại cạnh quảng trường, thành vườn đồi, thể hiện triết lý cân bằng âm – dương, giữ sự hài hòa cho toàn bộ không gian.
Giọt nước là tâm điểm của công viên với chiều cao 6 m, chiều dài bao quanh 13 m, được chế tác từ inox gương. Bên trong giọt nước là hình ảnh trái tim – biểu tượng của sự tri ân, tình yêu thương. Chất liệu inox gương phản chiếu hình ảnh người đứng quanh, gửi gắm thông điệp "nỗi đau không thuộc về riêng ai, mà là ký ức chung được sẻ chia bởi cả cộng đồng, trong yêu thương, đùm bọc".
Bao quanh tượng đài là 9 bậc cấp và 360 ngọn nến nước. Trong đêm, 360 ngọn nến kết hợp gần 1.000 điểm ánh sáng trên quảng trường tạo nên rừng ánh nến, tưởng niệm những người qua đời vì Covid-19.
Chín bậc cấp được chia thành ba tầng. Tầng thấp nhất khắc hình 12 con giáp, tượng trưng cho dòng thời gian ghi nhớ từng số phận; Tầng giữa in hình những dấu chân đá, biểu trưng cho hành trình sống và ký ức còn lại. Ở tầng cao nhất, những bông hoa sen, sứ, cúc được khảm bằng đồng, thể hiện sự hóa thân, tiếp nối và hy vọng.
Toàn bộ cây xanh lâu năm trong công viên được giữ lại; các biệt thự cũ được tôn tạo làm không gian triển lãm, thư viện... Ngoài ra, còn có khoảng không dành cho các hoạt động thể thao, sinh hoạt cộng đồng, khu vườn tượng, kỳ vọng trở thành điểm đến thư giãn và nơi tổ chức những sự kiện văn hóa nghệ thuật...
Ngoài các hạng mục kiến thiết, dịp Tết Bính Ngọ 2026, công viên có thêm không gian hội hoa xuân trên toàn bộ diện tích hơn 4 ha với gần 30.000 cây, chậu hoa, trái... tổ chức thành 12 tiểu cảnh của Tết ba miền.
Đại diện nhóm thiết kế của Sun Group cho biết để thiết kế các kiến trúc sư đã đọc lại tài liệu về giai đoạn TP HCM chống chịu với Covid-19, lắng nghe các góp ý từ chuyên gia, ý kiến bạn đọc trên báo chí. Do đó, ý tưởng của công trình là sản phẩm của tập thể, đóng góp của nhiều bên.
Phát biểu tại lễ khánh thành, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP HCM, nói ngay phút giây này cùng dành sự tưởng niệm những người đã mất, sự hy sinh của lực lượng hỗ trợ thành phố chống dịch.
Theo ông, công viên mang ba thông điệp, trước hết là sự hồi sinh, khẳng định sức sống bền bỉ của thành phố, khi những mầm xanh vẫn vươn lên từ mất mát, đau thương. Tiếp đến là tình nghĩa và đoàn kết, nhắc nhớ những hình ảnh lay động trong dịch như "ATM gạo", "siêu thị 0 đồng", những suất ăn miễn phí – biểu tượng của sự sẻ chia giúp người dân vượt qua giai đoạn khó khăn nhất. Sau cùng là hướng tới tương lai, nhắc nhở các thế hệ mai sau hiểu rằng thành phố này không chỉ được xây bằng bêtông, mà còn được dựng xây bằng sự sẻ chia và lòng nhân ái.
TS Nguyễn Thị Hậu, Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TP HCM, nói ngay khi thành phố có ý tưởng biến khu đất số 1 Lý Thái Tổ thành công viên tưởng niệm nạn nhân Covid-19 đã kỳ vọng không sẽ hiện đại "nhớ về quá khứ nhưng không bi luỵ", thân thiện với người dân.
"Thực tế hôm nay giống như tôi hình dung", TS Hậu nói. Về biểu tượng Giọt nước, bà cho rằng thực tế có nhiều công trình trên thế giới lấy biểu tượng này và tùy vào công trình sẽ có những ý nghĩa khác nhau. Với công viên tưởng niệm nạn nhân Covid-19, mỗi người nhìn vào Giọt nước "ở góc độ nào cũng đều thấy mình ở đấy" đó là mất mát người thân, về những ngày gian khổ đã qua, ngay cả người may mắn sống sót...
Công viên tưởng niệm nạn nhân Covid-19 do Tập đoàn Sun Group tài trợ với kinh phí 263 tỷ đồng. Để hoàn thành trước Tết, doanh nghiệp đã huy động 500 công nhân, 20 kỹ sư làm việc liên tục trong hơn 90 ngày đêm. Sau lễ khánh thành, ngay trong đêm, nhà đầu tư sẽ cho tháo toàn bộ rào chắn để phục vụ người dân.
Khu đất số 1 Lý Thái Tổ rộng 4,3 ha, nằm ở vị trí ba mặt tiền Lý Thái Tổ - Hùng Vương - Trần Bình Trọng, đối diện ngã sáu Cộng Hòa. Nơi đây có 7 biệt thự cổ từng thuộc sở hữu gia đình chú Hỏa. Sau năm 1975, khu đất do Bộ Ngoại giao tiếp quản nhưng bỏ hoang nhiều năm, đang hoàn tất thủ tục bàn giao lại cho thành phố.
TP HCM là địa phương đầu tiên ghi nhận ca Covid-19 tại Việt Nam (23/1/2020). Năm 2021, dịch bùng phát mạnh khiến thành phố giãn cách suốt 5 tháng, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế và con người. Theo số liệu công bố tại lễ tưởng niệm do Mặt trận Tổ quốc TP HCM tổ chức, khoảng 23.000 người dân, cán bộ, chiến sĩ trên địa bàn đã qua đời vì dịch bệnh.
Ngoài công viên số 1 Lý Thái Tổ, TP HCM đã chỉnh trang, cải tạo 9 khu "đất vàng" chưa thực hiện được dự án do vướng thủ tục pháp lý thành vườn hoa công cộng phục vụ người dân dịp Tết Bính Ngọ 2026.
Lê Tuyết